Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Vierde industriële revolutie doet ons sneller, goedkoper en beter bouwen

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
Vierde industriële revolutie doet ons sneller, goedkoper en beter bouwen

WTCB-voorzitter Johan Willemen spreekt liever van een evolutie dan van een revolutie.

BouwForum loodst sector in het digitale tijdperk

Geen enkele bouwonderneming, van klein tot groot en van hoofdaannemer tot onderaannemer, mag de trein van de vierde industriële revolutie missen. De digitale transitie biedt immers tal van kansen om sneller, goedkoper en efficiënter te werken, de faalkosten te drukken en nieuwe hoogwaardige werkgelegenheid te creëren. Dat was de hoopvolle toon die de Confederatie Bouw aansloeg tijdens haar jongste BouwForum (zie ook Bouwkroniek van vorige week blz. 32-33), waarbij een rondtollende robot op het podium als de perfecte mascotte van deze beloftevolle toekomst fungeerde.

“De bouwsector evolueert zeer snel en heeft nog weinig te maken met die van 25 jaar geleden. Uit een enquête met antwoorden van 275 ondernemingen over digitale technologieën in de bouw in de ruime betekenis (technologie voor het beheer (beheer van installaties en administratief beheer), productietechnologieën (robots en werktuigen verbonden met het internet; 3D-printing en -scanning), BIM (Building Information Modeling/Model/Management) en andere technologieën (drones, slimme brillen, …)) bleek dat 29% van de ondernemingen deze technologieën kennen, ongeacht of ze ze gebruiken. De helft van de bedrijven met twintig en meer werknemers kent deze technologieën of hanteert ze; grote bedrijven hebben hier trouwens een voordeel op kleine. De beheertechnieken zijn op dit vlak het meest gegroeid. Bijna iedereen die deze digitale technologieën gebruikt, is hierover tevreden; diegenen die ze daarentegen niet gebruiken, zien er grotendeels het nut niet van in. De grootste drempels zijn volgens de bevraagden het gebrek aan vraag (33%), de te hoge kost (11%), het gebrek aan tijd (5%) en gebrek aan gekwalificeerd personeel (3%). 20% van de geënquêteerden wil hiermee binnen de vijf jaar aan de slag gaan. Er is dus nog heel wat werk aan de winkel en onbekend is onbemind. Bedrijven moeten hierover dus informatie inwinnen, want we moeten op tijd klaarstaan vóór deze technologieën zichzelf opleggen of worden opgelegd. Deze digitale transitie biedt immers enorme kansen voor de bouw”, beseft Robert de Mûelenaere, gedelegeerd bestuurder van de Confederatie Bouw.

Bart Ingelaere en Olivier Vandooren, adjunct-directeurs-generaal van het WTCB, onderzoeken wat de digitalisering betekent voor de bouw. “We maken prototypes. De vierde industriële revolutie is de eerste die aangepast is aan onze behoeften. We moeten tweemaal bouwen: eenmaal op het scherm, waarbij we deze informatie delen met alle betrokkenen zodat we problemen reeds vooraf kunnen oplossen, en  vervolgens in de realiteit. 5 tot 10% van de omzet van een bouwbedrijf gaat immers vandaag verloren aan faalkosten. Op een digitale maquette kunnen we gegevens digitaal invoeren en daar o.m. drones, 3D-printing en 3D-scanning op loslaten. Na de realisatie van het project in kwestie kunnen we deze informatie nog gebruiken voor het onderhoud van deze gebouwen. Ik noem dit de fase Bouw 4.0 (of Industrie 4.0)”, meldt Olivier Vandooren.

Bart Ingelaere stelt vast dat het in Singapore amper drie dagen duurt om een bouwvergunning te verkrijgen. “25% van de bouwsector gebruikt er sinds tien jaar BIM. Ook in de Scandinavische landen is BIM helemaal ingeburgerd en in ons land schiet dit concept o.a. met de BIM-cluster eveneens wortel. In 2014 kregen de 28 EU-lidstaten de aanbeveling om BIM op te leggen voor grote infrastructuurwerken of gebouwen om kosten te besparen en een beter concurrentievermogen te creëren voor onze bedrijven. BIM zit dus in de lift en is een globale actie. Het WTCB heeft een film gemaakt over de digitale evolutie in het werk op de bouwplaats”, signaleert hij.

BIM biedt nieuwe automatisatiemogelijkheden, voorkomt conflicten en verhoogt de kwaliteit en de productiviteit op de bouwplaats. Een BIM-model laat toe om meer elementen te prefabriceren met robots en in de toekomst sluit ook niets het gebruik van robots op de bouwplaats zelf uit. De digitale maquette wordt het echte geheugen van een bouwplaats. Dankzij QR- en RFID-codes (Radio Frequency Identification) kunnen materialen makkelijker opgespoord worden en slimme (“smart”) brillen kunnen de uitvoering toetsen aan het virtuele model. Lean construction zorgt voor een bouw zonder verspilling.

Horizon 2020

WTCB-voorzitter Johan Willemen verwijst naar het tweede visierapport Horizon 2020 dat zijn organisatie op 23 november 2016 aan de leden van zijn technische comités (tc’s) en hun werkgroepen voorstelde en dat een goede weerspiegeling vormt van de werkprogramma’s. Hij ziet zelf eerder een evolutie dan een revolutie. “We spreken met de digitalisering van de vierde industriële revolutie na de eerste in de achttiende eeuw met de uitvinding van de stoommachine, de tweede eind 1800 met de elektriciteit en de derde industriële ict-revolutie in de jaren ’80 van vorige eeuw. De bouw was mee met de vorige revoluties en ook deze revolutie mogen we niet missen. Het WTCB werkt met technische comités voor elke beroepsgroep en voor ieder probleem in de bouw. De leden en de voorzitter van die technische comités zijn altijd aannemers; zij sturen de onderzoeken van het WTCB aan. Voor BIM is een nieuw tc ‘BIM’ opgericht en ikzelf droom van nog een nieuw tc: ‘Smart Cities’. Het nieuwe comité brengt alle spelers van de sector samen: aannemers, architecten, studiebureaus, fabrikanten, controlebureaus, openbare opdrachtgevers en zelfs de collega’s van het OCW en de wegenwerkers. En dat is normaal, want het eerste objectief van BIM is de informatie-uitwisseling te vergemakkelijken”, verklaart hij.

Vooreerst wil het WTCB iedereen op elk niveau sensibiliseren. Ter gelegenheid van Batibouw publiceerde het een speciale uitgave van zijn magazine ‘WTCB-Contact’ met als titel ‘De digitalisering voor iedereen!’, waarvan de concrete inhoud erg dicht bij het dagelijkse werk van de aannemer ligt.

“Het WTCB wil een beroepsdynamiek creëren, waarbij alle bouwberoepen meewerken aan het verzamelen van informatie en aangeven hoe ze die informatie willen gebruiken en welke informatie ze precies nodig hebben. Het WTCB staat ten dienste van zijn leden op vele gebieden: het biedt hulp bij specifieke problemen op de bouwplaats, werkt mee aan de opmaak van normen, is verantwoordelijk voor alle bijna 300 technische voorlichtingen (tv’s) en beschikt over de tc’s BIM en Bouwindustrialisatie. Van overal bereikt ons informatie die we willen verwerken in BIM en doorgeven aan al onze leden, van groot tot klein. Niemand mag immers uit de boot vallen”, besluit de WTCB-voorzitter.

Arjan Walinga, senior beleidsmedewerker BIM & Ketensamenwerking bij Bouwend Nederland, en Bertrand Delcambre, voorzitter van de digitale bouw in Frankrijk, belichten de positie van BIM in hun thuisland. “Zo kunnen kleine aannemers hun klanten laten zien wat ze krijgen vóór een project is gebouwd. In Nederland BIMt al 20%”, rapporteert Arjan Walinga.

NAV-voorzitter Kati Lamens signaleert dat de digitale bouwaanvraag vanaf 23 februari verplicht is voor iedereen die met een architect werkt. “Het digitale verhaal is dus een must voor architecten. Heel veel gemeenten waren echter nog niet klaar, waardoor architecten werd gevraagd om alles nog manueel in te vullen. De nieuwe evolutie vergt dan ook een grote investering van mensen en middelen en leidt nog niet tot de verhoopte efficiëntie; als alles gestandaardiseerd wordt, kan het echter snel gaan”, oppert ze.

Laurent Vrijdaghs, administrateur-generaal van de Regie der Gebouwen, meent dat dit ook de concurrentie kan bevorderen. Jan Bosschem, ceo van ORI, de organisatie die de belangen van advies- en ingenieursbureaus in België verdedigt, is ervan overtuigd dat de industrialisatie en de digitalisering van de bouw zullen leiden tot het herbekijken van de klassieke relatie tussen de bouwpartners. Hierbij is het noodzakelijk dat de integratie van de bouwketen zich doorzet.

Mindset

Jef Lembrechts, gedelegeerd bestuurder van Vanhout en tevens VCB-voorzitter, wijst op de grote interesse voor de levenscyclus in de bouw. “België is zeker geen koploper bij de huidige evolutie; zo staan bv. Nederland en Frankrijk veel verder. We kunnen echter wel bij hen inspiratie opdoen en ‘lessons learnt’ meenemen. Hopelijk spreken we wel in de drie gewesten dezelfde taal. We moeten ook zowel hoofd- als onderaannemers hierbij betrekken. We hanteren bij de digitalisering een toolset (software, machines, …), maar hebben ook een mindset nodig. Noodzakelijk hierbij is dat we openstaan voor vernieuwing en voor andere manieren van samenwerken. Op dat laatste vlak kunnen we trouwens nog veel doen; men spreekt immers over 5 tot 10% faalkosten, maar sommige projecten gaan daar over. Ik werk veertig jaar in de bouw en heb nog planningen moeten maken met potlood en gum. De introductie van de gsm en de fax hebben niet direct een grote vermindering van de faalkosten gerealiseerd. We hebben ook een juiste skillsset nodig, met veel aandacht voor de mens. Bouwen doen we immers nog altijd met mensen en de ‘war for talent’ blijft voortwoeden. De scholen moeten er ook tijdig voor zorgen dat de mensen die ze ons aanleveren reeds een beetje mee zijn met de digitale evolutie”, stelt hij.

Matti Gijbels, algemeen directeur van Mathieu Gijbels, poneert dat we met digitalisering de kwaliteit en de efficiëntie kunnen verhogen en veel sneller kunnen bouwen. Johan Ceyssens, gedelegeerd bestuurder van Kumpen, meldt dat zijn groep in 2014 resoluut heeft gekozen voor BIM en intussen meer dan 40% van haar bouwplaatsen hiermee uitvoert. “Er is geen weg terug. De hele sector zal zo moeten werken, ook leveranciers en onderaannemers”, beseft hij. Udo Linden, gedelegeerd bestuurder van HP Linden, zet dan weer in op zijn plotter op schaal 1:1 en ziet een veelbelovende toekomst voor robots op de bouwplaats zelf.

Luc Mohymont, managing director van EMAC, meldt dat elke stap in het productieproces is gedigitaliseerd in zijn bedrijf. De  klant kan tijdens iedere etappe zien hoe ver de productie gevorderd is. Bertrand Schrevens, zaakvoerder van Kulapro, verwijst o.m. naar lean planning en stelt vast dat zijn bedrijf als onderaannemer mee moet met de jongste evolutie. “We moeten ook rekening houden met steeds kortere uitvoeringstermijnen en willen alles op maat van de klant in grote oplagen kunnen aanbieden. Digitalisering is een opportuniteit om concurrentieel te kunnen blijven”, weet hij.

Augmented reality

Tom Willemen, ceo van Willemen Group, deelt mee dat zijn bedrijf drones inzet, 3D-printing en een virtual reality (vr)-bril gebruikt en reeds augmented reality heeft gebruikt. ”We zullen o.a. game developers moeten aannemen”, voorspelt hij.

Michel Koning, zaakvoerder van CBRS, merkt op dat niet alle kmo’s door gebrek aan tijd, informatie en omkadering op hetzelfde niveau zitten.  “Kmo’s moeten beetje bij beetje digitale technologieën invoeren. De digitale maquette is de echte tool van BIM”, oppert hij.

François Grignard, projectleider bij CPI Technologies, signaleert dat zijn bedrijf werkt met QR-codes die worden gescand door de technicus en dat men op kantoor alles ziet in de databank. De onderneming centraliseert ook nauwgezet haar gegevens. Rudy Buysse, bestuurder van MSB, gebruikt slimme technologieën voor het meten van de tijden van personeel en machines, wat belangrijk is voor het onderhoud en de loonberekening; het bedrijf bedient zich hierbij van een badgesysteem. Het experimenteert ook met het gebruik van drones voor het inscannen van gebouwen.

François Nonet, directeur van de Entreprise Nonet, legt zich toe op track & trace en 3D-modellisering; deze onderneming is al enkele jaren bezig met de digitalisering. Francis Deman ten slotte, marketingverantwoordelijke bij EEG, beseft dat een installatiebedrijf dat niet bezig is met de integratie van technieken het steeds moeilijker zal krijgen.

Francis Carnoy, directeur-generaal van de Confédération Construction Wallonne (CCW), verwijst naar een roadshow in de vijf Waalse provincies, vernieuwende opleidingen en webcasting. Jean-Christophe Vanderhaegen, directeur-generaal van de Confederatie Bouw Brussel-Hoofdstad, ziet de realisatie van nieuwe samenwerkingsvormen als de grootste uitdaging. “BIM is een zaak van alle aannemers en leveranciers. De Confederatie Bouw moet zorgen dat iedereen mee is en gaat hiertoe een heleboel opleidingen organiseren”, signaleert hij.

De VCB wijst erop dat de omgevingsvergunning tegen ten laatste eind dit jaar alleen digitaal zal kunnen aangevraagd worden. “E-tendering geraakt ingeburgerd en ook de facturatie zal digitaal moeten gebeuren. De Vlaamse regering, het WTCB en de VCB steunen de BIM-cluster voor bedrijven die hierin als voortrekker willen fungeren”, luidt het. Elke Van Overwaele, verantwoordelijke van het juridische departement bij de Confederatie Bouw, vestigt dan weer de aandacht op e-procurement en wijst erop dat alle overheidsopdrachten vanaf 1 januari 2020 elektronisch moeten verlopen.

Colette Golinvaux, voorzitter van de Confederatie Bouw, beaamt dat de digitale evolutie kan zorgen voor minder tijdverlies, minder kosten en meer doeltreffendheid. “Ze moet wel gebeuren op het ritme van de onderneming zelf. De Confederatie Bouw lanceert hiertoe weldra een ambitieus en concreet actieprogramma met oog voor sensibilisering, synergieën en opleidingsplannen. We hebben ook veel aandacht voor juridische vragen”, oppert ze.

Laagdrempelig

Vicepremier en federaal minister van Digitale Agenda Alexander De Croo beklemtoont in zijn (slot)toespraak dat we de digitale evolutie niet moeten ondergaan, maar zelf mee vorm moeten geven. “De bouwsector en de digitale sector hebben raakpunten: je kan er makkelijk starten en ze vertonen een lage drempel, wat een voordeel is maar waarmee je ook rekening moet houden; zo kunnen immers ook actoren uit het buitenland snel toegang krijgen tot de markt. Als we op de toppen van onze tenen moeten staan, halen we echter ook het beste uit onszelf”, weet hij.

De Croo zie hierbij een rol voor de overheid weggelegd in vier domeinen. “Het eerste situeert zich op het fiscale vlak met het verminderen van de loonlast en het dichten van de loonhandicap met onze buurlanden.  We zullen moeten blijven inzetten op de competitiviteit met onze buurlanden. Zo is er de tax shelter voor starters (jonger dan vier jaar), waarbij particulieren kunnen genieten van een belastingvermindering van 30 of 45% als ze rechtstreeks investeren in het kapitaal van startende vennootschappen. Daarnaast passen we de wetgeving aan. Zo bepaalt de Digital Act sinds enkele maanden dat elk digitaal document dezelfde juridische waarde krijgt als zijn papieren tegenhanger; als je je archieven digitaliseert, kan je dus alleen de digitale documenten behouden. Het derde domein betreft data: de overheid beschikt over de meeste data, die uiteindelijk uw data zijn. De open-datawetgeving zegt dat u alle data over uzelf kosteloos kan opvragen, behalve gegevens die de nationale veiligheid in gevaar brengen en tenzij deze data volledig anoniem zijn gemaakt. Aarzel dus niet om die informatie op te vragen. Het vierde luik ten slotte legt de link met de tewerkstelling: elke industriële revolutie heeft niks anders gedaan dan jobs bij gecreëerd en informele, slecht betaalde en slecht beschermde jobs vervangen door beter betaalde en beschermde jobs. Niks zegt dat dit nu ook niet zo zal zijn, maar dit zal niet vanzelf gaan. Daarom moeten we nadenken over de vormingscomponent van deze vierde industriële revolutie. Voor mij is de onderwijscomponent hiervan de voortgezette vorming en de bijscholing, die vandaag enkel toegankelijk is voor een zeer klein en hoger deel van de werkkrachten. We moeten dan ook massaal inzetten op het continu bijscholen van mensen. De overheid en de confederaties moeten daarop inspelen”, benadrukt de minister.

Hij stipt aan dat we naar deze evolutie moeten kijken vanuit een perspectief van complementariteit. “Het is altijd mens én (en niet tegen) technologie geweest. Leren leren en korter op de bal spelen, (durven) leren falen en leren samenwerken met bestaande krachten zullen daarin cruciaal zijn voor ons als mens, als ondernemer en als overheid. Ik ben eerder optimistisch over de rol die technologie daarin kan spelen. We moeten de ambitie hebben om die mee vorm te geven”, is zijn boodschap.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Aftellen naar Matexpo

Aftellen naar Matexpo

Wie de jongste dagen langs Kortrijk Xpo reed, heeft het ongetwijfeld gemerkt. De opbouw van materieelvakbeurs Matexpo is in volle gang. Wie de vakbeurs wil bezoeken, moet nog eventjes geduld hebben, tot 11 september. Wie nog een ticket wil of[…]

Negen kandidaten voor drie Matexpo Awards

Negen kandidaten voor drie Matexpo Awards

‘Mijn Thuis Op Maat’ doet architectuur beleven

‘Mijn Thuis Op Maat’ doet architectuur beleven

Limburgse wegenbouwers in de ban van BIM

Limburgse wegenbouwers in de ban van BIM

Meer artikels