Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Toekomst is aan kleiner en ecologisch wonen

Gerelateerde onderwerpen :

Toekomst is aan kleiner en ecologisch wonen

De provincie Vlaams-Brabant brengt een catalogus uit met vijfentwintig ontwerpen van huizen met een rationeel ruimtegebruik die zowel betaalbaar als klimaatvriendelijk zijn. Deze uitgave is het resultaat van een open oproep van de provincie aan architecten en aannemers om kleinschalige woningen te ontwerpen. De woningen passen in de voorschriften van de nieuwe 'zones voor kleinschalig wonen' in de provincie, maar kunnen ook op andere locaties en als weekendverblijf gebruikt worden. De catalogus is bestemd voor mensen die op zoek zijn naar een kleinschalige betaalbare woning. De provincie Vlaams-Brabant geeft hiermee een trend aan voor een bouwvorm van de toekomst: kleiner en ecologischer.

In Vlaanderen wonen duizenden mensen op campings en in weekendverblijven, vaak omwille van financiële overwegingen. Deze mensen komen niet meer aan de bak op de reguliere woonmarkt. Ze staan vaak financieel te zwak om maandelijks zelfs de sociale huur te betalen. De wachtlijsten voor een sociale woning zijn lang. Deze mensen wonen er echter vaak in precaire omstandigheden, niet alleen op materieel maar ook op juridisch vlak.

De voormalige toeristische infrastructuur kreunt onder de illegale permanente bewoning en de leefomstandigheden in de winter zijn vaak ondermaats. Permanent wonen op een camping of in een weekendverblijf is niet toegelaten, en de gronden op een camping blijven eigendom van de terreinuitbater, hoeveel de bewoners ook investeren of verbeteren. Door de omvorming van weekendverblijven en campings hebben de meeste bewoners die er in overtreding stonden nu woonzekerheid. Voor anderen wordt een alternatieve woning aangeboden.

'Toch wonen ook vandaag nog mensen in caravans of vertimmerde chalets. Verbouwen of renoveren is niet altijd de investering waard. Bewoners zijn op zoek naar een betaalbaar alternatief. Vaak loopt men verloren in regels en voorschriften. Soms is het niet duidelijk wat men koopt en voor welke prijs. Daarom lanceerde de provincie Vlaams-Brabant begin 2015 een marktverkennende open oproep naar aannemers en architecten. De opdracht: ontwerp een woning, vast of verplaatsbaar die met alle regels in orde is tegen een betaalbare prijs. Een jury, bestaande uit vertegenwoordigers van de Vlaamse administratie, de sociale huisvestingssector, de provincie en diverse deskundigen onder wie architecten en opbouwwerkers, toetste de ingediende voorstellen af op prijs, kwaliteit en energieverbruik van de woning', legt gedeputeerde van Wonen Tom Dehaene uit.

De oproep peilde naar ontwerpen voor twee maten van kleinschalige wooneenheden, zowel vaste als verplaatsbare constructies, met een maximale oppervlakte van 80 m² en een volume van niet meer dan 240 m³ en, als tweede mogelijkheid, een maximale oppervlakte van 50 m² en een maximaal volume van 160 m³. Bijkomend moeten de woningen voldoen aan de normen en voorschriften van de diverse deel-rup's, aan de kwaliteits-, oppervlakte- en bezettingsnormen van de Vlaamse Wooncode (VWC) en aan de epb-normen (energieprestatie en binnenklimaat). Dit alles moest gebeuren tegen een betaalbare prijs van maximum 80.000 ' (1.000 '/m²), inclusief btw en erelonen voor het ontwerp en exclusief erelonen voor de aanvraag van een stedenbouwkundige vergunning en de werfopvolging, fundering en aansluiting op de riolering.

Woningtypes

Het resultaat is een catalogus met vijfentwintig ontwerpen van kleine woningen. Men kan de geselecteerde woningtypes in detail bekijken. Voor elke woning zijn de belangrijkste kenmerken opgenomen zoals uitzicht, grondplan, kostprijs, energiezuinigheid, aantal slaapkamers, ... Zo kan een gerichte keuze worden gemaakt en krijgen geïnteresseerden een basis om daarover te spreken met een architect en aannemer. De opgenomen woningen voldoen aan de gestelde eisen. Alle woningen mogen worden gebouwd in 'zones voor kleinschalig wonen'; ze voldoen aan de voorschriften van maximumoppervlakte en -volume die daar gelden. Uiteraard kunnen ze ook elders worden gebouwd in een woonzone of als buitenverblijf. De catalogus bevat projecten met een totale ramingsprijs, exclusief fundering en luchtdichtheidstest en inclusief btw en architectenerelonen voor het ontwerp tussen 70.000 en 100.000 ', met een enkele uitschieter van 127.000 '. Het streefdoel van een woning voor 80.000 ' bleek, in het bijzonder voor de types van 80 m², te scherp.

De geselecteerde woningen bieden een ruime keuze aan types, zowel wat de grondplannen en de volumes betreft als wat de bouwsystemen aangaat. De grondplannen gaan van rechthoek over L- tot U-vorm. De volumes zijn balkvormig, hebben een lessenaarsdak of een vlinderdak en zijn meestal van het bungalowtype, op een enkele uitzondering na. De gevels bestaan vaak uit houten planken, vergrijzend of zwart gebeitst, maar er zijn ook varianten in siliconenharspleister, gegolfde sandwichpanelen en bamboecomposiet.

Bouwsystemen

Ook de bouwsystemen variëren: van woonunits die kant-en-klaar op de bouwwerf worden afgeleverd en enkel op de nutsvoorzieningen moeten worden ingeplugd, gaande van houtskeletbouw en meer gesofisticeerde uit diagonaal lattenwerk opgebouwde panelen, tot zelfdragende isolerende sandwichpanelen en kruiselings verlijmde massieve houten panelen.

De verplaatsbaarheid varieert met de bouwsystemen: het plug-and-playtype is in zijn geheel verplaatsbaar, terwijl andere types inzetten op dynamisch bouwen volgens de cradle-to-cradle-filosofie. Dit betekent dat producten na gebruik kunnen worden toegepast in een nieuw product of als grondstof kunnen dienen. Sommige woningen zetten zo in op een uitschroefbare fundering. Andere zitten vast verankerd in de grond. De funderingskost varieert daardoor sterk. Ook de leverings- en uitvoeringstermijnen variëren met de systemen: van twee maanden leveringstermijn en één plaatsingsdag tot een bouwperiode van bijna een jaar.

Kleinschalig en compact wonen heeft voordelen. Het energieverbruik in een goed geïsoleerde woning kan tot een minimum worden beperkt. Er zijn minder onderhoudsproducten nodig en er moet minder verf worden gebruikt. De premies voor verzekeringen zijn lager, evenals het kadastraal inkomen. Voor een niet-geschakelde woning is de gevelbekleding in verhouding echter wel duurder. Bovendien liggen de kosten voor nutsvoorzieningen en transport op afgelegen bouwplaatsen hoger.

'Het Groot Woononderzoek, een grootschalige bevraging over de stand van het Vlaamse woningbestand, wees eerder dit jaar uit dat de grenzen van het huidige woonbeleid bereikt zijn. Steeds meer mensen houden, na het betalen van hun woonkosten, te weinig middelen over om fatsoenlijk te leven. Een betaalbare energiezuinige woning vinden of bouwen is een grote uitdaging. Vlaanderen geraakt volgebouwd en moet anders beginnen om te gaan met de resterende woongebieden. Onderzoek wijst uit dat er nood is aan een ecologisch en verantwoord ruimtegebruik. We moeten allen kleiner gaan wonen', stelt Tom Raes, diensthoofd Wonen van de provincie Vlaams-Brabant.

Bij de zopas voorgestelde catalogus hoort een handige folder die een overzicht geeft van alle woningtypes die in de catalogus aan bod komen. Daarnaast is er ook de publicatie 'Kleinschalig wonen als oplossing voor maatschappelijke uitdagingen' waarin het hoe en waarom van de open oproep geschetst wordt. De publicatie wordt op grote schaal verspreid in Vlaams-Brabant en is ook digitaal beschikbaar. Mogelijk kan de uitgave ook inwoners elders in Vlaanderen helpen in hun zoektocht naar een kleinschalige betaalbare woning.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Oostende is gaststad voor Festival van de Architectuur

Oostende is gaststad voor Festival van de Architectuur

De stad Oostende is van 14 tot 17 oktober gaststad voor het tweejaarlijkse Festival van de Architectuur, een organisatie van het Vlaams Architectuurinstituut (VAi). De centrale vraag van dit derde festival is hoe architectuur een antwoord kan[…]

17/06/2021 | ArchitectenVAi
The Gallery is stedenbouwkundig sluitstuk op het Zuid in Antwerpen

The Gallery is stedenbouwkundig sluitstuk op het Zuid in Antwerpen

VUB publiceert handleiding voor circulaire schoolgebouwen

VUB publiceert handleiding voor circulaire schoolgebouwen

Definitieve plannen voor uitbreiding Design Museum Gent

Definitieve plannen voor uitbreiding Design Museum Gent

Meer artikels