Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Tal van nieuwe bouwprojecten op campussen UZ Leuven

Tal van nieuwe bouwprojecten op campussen UZ Leuven

Deeltjesversneller (© UZ Leuven)

© De Foto- en Filmfabriek

UZ Leuven heeft zopas de therapietoren van revalidatiecentrum campus Pellenberg geopend. Ook op campus Gasthuisberg worden heel wat projecten gerealiseerd, zoals de Health Sciences Campus Gasthuisberg. Een overzicht.

Na drie jaar zijn de werken aan de therapietoren afgerond. De toren werd op een helling gebouwd, net naast het bestaande ziekenhuis bovenop de heuvelrug, wat voor een uitdaging zorgde. Dus zorgden de architecten voor extra versteviging. “We hebben eerst een keerwand met tientallen secanspalen in de grond gebouwd om de stabiliteit van het bestaande gebouw te vrijwaren. Die palen zijn dan met spankabels vernageld aan de ondergrond. Vervolgens is de uitgraving gebeurd om de fundering van de therapietoren te maken. De helling heeft wel als voordeel dat we op verschillende niveaus toegangen konden maken. Zo is de technische verdieping ook rechtstreeks toegankelijk via het laagste punt van de helling. Ook de logistieke verdieping is rechtstreeks toegankelijk zodat er vlotjes leveringen kunnen gebeuren. De open ruimtes en verre uitzichten vormen de ideale locatie om zowel rust als stimulatie te krijgen tijdens de therapieën”, vertelt architect Roeland Joosten van het bureau Wit.

Betonstructuur

De toren concentreert alle therapieruimte in een verticale stapeling van oefen- en behandelzalen, een kine- en fitnesszaal, een therapiebad en een sporthal. De stapeling is in eerste instantie een straffe structuur die bijna zonder verdere afwerkingen in gebruik is genomen. Alle doorlopende verticale elementen zoals liften, trappen en kokers zijn gegroepeerd in één smalle structuurzone die het gebouw ineens de nodige windstabiliteit geeft. “De toren is opgebouwd uit een betonstructuur van twee stijve kernen die opgetrokken zijn met een glijbekisting. Om de verdiepingen van de fitness, de kine en de sportzaal vrij van betonnen kolommen te houden, werden op de tussenverdieping betonnen vierendeelliggers gebruikt met wapeningskorven tot 10 ton. Deze vierendeelliggers maken de juiste overspanning van de ene naar de andere betonnen wand. Naast beton is veel glas gebruikt in het gebouw om het contact naar de mooie, groene omgeving te bevorderen”, stelt Karen Van den Eynden van de dienst Ruimteplanning van UZ Leuven.

Volgens architect Joosten is ook veel aandacht naar de sterkte van het glas gegaan. “Er is overal veiligheidsglas gebruikt. In het zwembad hebben we voor drievoudig glas gekozen, omdat de luchtvochtigheid kans op condensatie zou geven. Er is ook veel zonwerende beglazing gebruikt. In de sportzaal zijn bepaalde ramen met zeefdruk voorzien om nog extra zonwerend te werken”, luidt het. De gevel is bekleed met cortenstaal. De toren wordt met hybride en adiabatische ventilatie, een natuurlijk koelsysteem op basis van directe verdamping, geklimatiseerd. Bovendien wordt er gebruik gemaakt van nachtelijke free-cooling door een combinatie van automatisch openende ramen en mechanische ventilatie. De toren heeft een K30-peil.

Brandveiligheid

De toren is een heel open gebouw geworden met veel open verdiepingen, ruimtes en weinig deuren. Dat is bewust gedaan; de toren wordt immers ook betreden door een aanzienlijk aantal rolstoelpatiënten. Vele open ruimtes bevorderen de rolstoelcirculatie. De ruimtes zijn multifunctioneel en dienen zowel voor individuele als voor groepssessies.

Op het vlak van brandveiligheid zijn er ook strenge eisen. “Net omdat er zoveel open ruimtes zijn, die afwijken van een normale compartimentering, heeft de brandweer ons opgelegd om een sprinklerinstallatie te voorzien. Bovendien hebben we de liften zodanig uitgerust dat ze bij een eventuele brand in het gebouw kunnen blijven werken, wat de evacuaties vergemakkelijkt. In het gebouw zijn ook evacuatiestoelen opgesteld ter hoogte van de trappen. Zo kunnen minder mobiele patiënten toch gemakkelijk via de trap geëvacueerd worden. De trapkokers staan in overdruk zodat ze rookvrij blijven bij brand. Alle therapeuten hebben bovendien een opleiding gekregen om snel te kunnen evacueren. Die training wordt met de regelmaat van een klok trouwens herhaald. Op de campus staat tevens een interventieploeg klaar die meteen kan uitrukken bij brand.

Nadenken

Er is vooraf heel goed nagedacht over hoe alles zou gebouwd worden. Flexibiliteit was het sleutelwoord bij het uitdenken van het concept. “De vormgeving en inplanting van de betonstructuur is een weloverwogen keuze. Naast de betonstructuur en de gevels is alles flexibel en kan alles, op termijn, gewijzigd worden. Op vele plaatsen is het beton zichtbaar gelaten. Voor de verdere invulling van de toren is gekozen voor materialen die makkelijk kunnen afgebroken worden, zoals verplaatsbare wanden en multiplexwanden. De kantoorwanden kunnen achteraf makkelijk gesloopt en heringedeeld worden, zodat een maximale flexibiliteit ontstaat. Dat is handig als we ooit een verbouwing uitvoeren. Stel dat we over tien jaar aanpassingen zouden willen doorvoeren, dan kunnen we dat makkelijk doen zonder de structuur te moeten uitbreken”, benadrukt Karen Van den Eynden.

Sfeer

Ook Koen Peers, diensthoofd Fysische Geneeskunde en Revalidatie, benadrukt dat openheid van de toren belangrijk is. “In ons revalidatiecentrum willen we zo weinig mogelijk een ziekenhuissfeer. De bedoeling is om net een open en ongedwongen sfeer te scheppen waar revalidanten, therapeuten en familieleden elkaar kunnen stimuleren om te werken aan hun herstel en herintegratie in de maatschappij. We zijn ervan overtuigd dat je met zo’n dynamische revalidatiegeneeskunde patiënten boven zichzelf kunt laten uitstijgen en hen zaken kunt laten doen waarvan ze dachten dat ze niet mogelijk waren”, klinkt het.

Het ziekenhuis kiest niet alleen voor een architecturaal vernieuwend concept, maar ook voor nieuwe software-gestuurde trainingsprogramma’s, hydrotherapie en innovatieve manieren om mensen weer klaar te stomen voor het dagelijkse leven of hun beroepsleven. Op het gelijkvloers van de therapietoren staan toestellen als bewegingstrainers, een zitfiets en een sta-robot met functionele elektrostimulatie waar patiënten trainen met de nieuwste technologie om hun kracht, loopfunctie en evenwicht aan te sterken. De verdiepingen 0 tot 3 van de therapietoren sluiten rechtstreeks aan bij de revalidatieafdelingen van gehospitaliseerde patiënten, zodat ze nooit ver moeten gaan voor hun therapie.

Eerste verdieping

De therapeuten hebben geen eigen lokaal meer om patiënten te ontvangen. In de nieuwe toren gaan ze immers naar de patiënten toe. Zo gaan de patiënten op de eerste verdieping aan de slag in concrete situaties, zoals een maaltijd bereiden in de keuken, zichzelf behelpen in de badkamer en arbeidsvaardigheden oefenen in een werksimulator. In een speciaal daarvoor ontworpen autosimulator kunnen patiënten hun rijvaardigheden trainen of oefenen om in en uit de auto te stappen. Door de ingebouwde software in de auto worden verkeerssituaties op een groot scherm van 180 graden geprojecteerd. Samen met hun familieleden kunnen patiënten op deze verdieping hulpmiddelen en aanpassingen uittesten. Op verdieping 2 kunnen patiënten met een niet-aangeboren hersenletsel hun zelfredzaamheid verbeteren, hun mobiliteit uitbreiden, hun armhandfunctie trainen, leren werken met hulpmiddelen, werken aan spraak-, taal en slikproblemen of hun cognitieve vaardigheden oefenen in een prikkelarm computerlokaal.

trest

Derde verdieping

De spiegelzaal op de derde verdieping biedt plaats voor groepstherapieën als relaxatie, cardiorespiratoire training, aerobics of het aanleren van rugvriendelijke vaardigheden. In de grote fitnessruimte op verdieping 4 kunnen de patiënten trainen met moderne revalidatietoestellen. Elke patiënt heeft een persoonlijke fitnessbadge, waardoor hij exact weet welke oefeningen hij moet doen op welk fitnesstoestel en hoe vaak. De kinesitherapeut weet welke oefeningen de revalidant gedaan heeft en kan het programma bijsturen op basis van die digitale gegevens. De info over de trainingen verschijnt ook in het medisch dossier, zodat het multidisciplinaire team kan zien hoe de vorderingen van een patiënt verlopen.

Daarnaast bevinden zich op de vierde verdieping zes afzonderlijke behandelruimtes waar patiënten met musculoskeletale problemen een behandeling krijgen. Het snoezel- en relaxatielokaal is bedoeld om patiënten te stimuleren of om hen te laten ontspannen.

Op verdieping 6 krijgen patiënten die hun algemene functionaliteit moeten verbeteren hydrotherapie in een bad met uitzicht op de bosrijke omgeving van Pellenberg. Verdieping 7 is met haar grote polyvalente zaal en prachtig uitzicht het letterlijke hoogtepunt van de therapietoren. De zaal wordt gebruikt voor groepstherapie en sportrevalidatie met onder andere volleybal, valtraining of rolstoelbasket.

Zorgverleners

Ook voor de zorgverleners werd de manier van werken omgegooid. De therapeuten hebben geen eigen lokaal meer waar patiënten langskomen, maar zij gaan zelf naar de gemeenschappelijke ruimtes en lokalen in functie van de revalidatiedoelen van de patiënt. In de therapietoren krijgen dagelijks 96 gehospitaliseerde patiënten hun revalidatiesessies, onder wie 34 geriatrische patiënten. Daarnaast krijgen ook gemiddeld 80 externe patiënten per dag hier hun therapie. Patiënten zijn dagelijks een half uur tot vijf uur bezig. Sinds mei kunnen ook patiënten met lymfoedeem gedurende drie weken een intensief revalidatieprogramma volgen in campus Pellenberg. Op weekbasis worden hier liefst 1.500 uren therapie gegeven door een team van sporttherapeuten, kinesitherapeuten, logopedisten, ergotherapeuten, verpleegkundigen, diëtisten, psychologen en sociale werkers, altijd onder supervisie van een arts.

Zestig jaar

Campus Pellenberg bestaat in 2018 precies zestig jaar. In 1948 kocht het universitaire ziekenhuis een stuk grond in Pellenberg, dat toen vooral moest dienen als sanatorium voor de vele patiënten met longproblemen als gevolg van het werken in de koolmijnen. Na een aantal wisselende bestemmingen van het ziekenhuis koos men resoluut om campus Pellenberg voort als een toonaangevend revalidatiecentrum uit te bouwen. De focus ligt op specifieke revalidatie, maar ook op innovatie en onderzoek op het vlak van revalidatie. In de toekomst wil campus Pellenberg nog meer inzetten op nieuwe technologie, niet alleen in het revalidatiecentrum zelf, maar ook door contacten met softwareontwikkelaars en de Ingenieursfaculteit van de KU Leuven. Daarbij is samenwerking belangrijk. Mensen met en zonder beperkingen werken samen aan hun herstel. Ook de samenwerking met andere residentiële organisaties, hersteloorden, revalidatiecentra en partnerziekenhuizen blijft essentieel in de toekomstvisie van campus Pellenberg.

Protontherapie

De bouwwerken staan ook op UZ Leuven campus Gasthuisberg niet stil. Daar werd enkele maanden terug nog het eerste centrum voor protontherapie officieel voorgesteld. Protontherapie is een innovatieve vorm van radiotherapie die heel gericht kwaadaardige tumoren bestraalt en het omliggende weefsel minimaal belast. Eind april werden twee deeltjesversnellers, die elk een diameter van 2,5 m hebben en 55 ton wegen, met behulp van een mobiele kraan en hydraulisch hijssysteem geplaatst in twee ondergrondse bunkers, achter dikke betonnen wanden. “De wanden kunnen tot 3,5 m dik zijn. Bovendien zijn sommige wanden opgebouwd uit ‘low activation concrete’ om ervoor te zorgen dat de activatie van beton beperkt blijft op lange termijn. Andere wanden bestaan uit ‘high density concrete’ om de straling maximaal te kunnen afschermen. De bouw was een echte uitdaging voor ons”, vertelt Katleen Herroelen van BAM Contractors.

Er mochten geen doorboringen voor ventilatie en elektriciteit in de betonwanden gemaakt worden. Daarom werd er 2,5 km aan wachtbuizen volgens een welbepaald traject in het beton ingestort. Hiervoor was de uitwerking van het project in BIM een grote meerwaarde. Uiteraard zijn de nodige veiligheidssystemen voorzien zodat niemand er kan binnen gaan als het toestel in werking is. De deeltjesversneller produceert protonen aan 230 mega-elektronvolt (MeV) met een gemiddelde stroomsterkte van 135 NaMP. In het najaar van 2019 zullen de eerste patiënten een behandeling kunnen krijgen.

Nieuw studentenrestaurant en leercentrum

Na werkzaamheden van ruim twee jaar is campus Gasthuisberg nog een gebouw rijker. Het ALO-gebouw bundelt drie functies: het Alma-studentenrestaurant, een leercentrum en een onderwijstoren. Het gebouw telt in totaal 1.000 plaatsen. Voor het studentenrestaurant werd voor een akoestisch betonnen plafond gekozen. Dat is een unieke constructie die als een kettinglijn boven de eetruimte van het studentenrestaurant hangt, goed voor een afstand van 27 m. In het plafond zitten 50.000 gaten die de akoestiek in de eetruimte verbeteren. Om de gaten in het beton uit te sparen werden duizenden piepschuimen potjes in de bekisting geplaatst. Na het uitharden van het beton werden de potjes weer verwijderd. Het plafond doet eveneens dienst als buffer, zodat de temperatuur er ook in de zomer aangenaam blijft.

Boven de Alma bevindt zich het nieuwe leercentrum met een stille studieruimte en lokalen die studenten kunnen reserveren om er groepswerken voor te bereiden of te bespreken. “Het nieuwe leercentrum biedt werkplekken van verschillende groottes en zitplaatsen in allerhande vormen en hoogtes. Er zijn een tiental afgesloten groepswerkruimtes met schermen die draadloos bediend worden. In het leercentrum bevindt zich een grote stille werkruimte die uitzicht biedt op de campustuin en aansluit op het dakterras. Alle ruimtes kunnen flexibel afgesloten worden zodat hun functie kan wijzigen naargelang de nood tijdens het academiejaar. Omdat vele bezoekers urenlang in het leercentrum verblijven, is er ook veel aandacht besteed aan een goede akoestiek en aangename temperatuur”, meldt Hilde Van Kiel, directeur van KU Leuven Bibliotheken.

Toren

Boven het leercentrum strekt zich een onderwijstoren van drie verdiepingen uit. “Daarin vind je onder meer vier kleinere lesruimtes en drie pc-lokalen met elk een capaciteit van circa 50 studenten. Zo is er ook werk gemaakt van een collaboratieve studieruimte. Die telt zeven schermen waaraan de studenten in groep aan een project kunnen werken en één groot scherm voor de docent. Daarnaast zijn er twaalf break-out rooms. Als de docent in de les een opdracht geeft, kunnen de studenten zich in kleinere groepjes verdelen en er meteen aan voortwerken in deze ruimtes. Op het vlak van activerend onderwijs en zelfstudie zijn we met deze moderne infrastructuur goed gewapend voor de toekomst”, meent Hilde Van Kiel. Rond het gebouw wordt een groene campustuin aangelegd.

Health Sciences Campus

Momenteel wordt op de campus Gasthuisberg ook volop gewerkt aan de nieuwe Health Sciences Campus Gasthuisberg. Daarin zal binnenkort onder andere een nieuw ambulant centrum, een nieuwe kinderpsychiatrie en een nieuw vrouw- en kinderziekenhuis onderdak vinden. Het nieuwe ambulante centrum is nodig omdat de vraag naar ambulante zorg stijgt. Het vijf verdiepen hoge gebouw zal een oppervlakte van 13.000 m² hebben. Er werd maximaal ingezet op het capteren van daglicht in alle ruimtes waar personen verblijven en werken. Het daglicht wordt gerealiseerd dankzij drie zogenaamde groene lichtcanyons, om het daglicht tot diep in het gebouw te laten doordringen. Zo worden er ook aangename binnen- en buitenzichten gecreëerd. Dit is een project van de tijdelijke vereniging Aaprog-Boeckx-Polo-SDKe.

Scheiding

Een ander belangrijk punt is dat de zones voor het publiek enerzijds en interne medewerkers anderzijds duidelijk gescheiden zullen zijn. De backoffice wordt gescheiden van de wachtzone voor de patiënten via een zogenaamd dubbelgangsysteem. De wachtruimtes worden zo huiselijk mogelijk gemaakt. Voor de gesprekken worden er 400 consultatieboxen gebouwd. Ook daar werd niet over één nacht ijs gegaan; zo werden er tests georganiseerd in proefopstellingen om tot het juiste type van consultatiebox te komen. Net als in de therapietoren werd ook hier alles vanaf het ontwerp heel flexibel gebouwd zodat er in de toekomst ook makkelijk aanpassingen kunnen gebeuren, bijvoorbeeld naar afmetingen toe. Er kunnen makkelijk veranderingen doorgevoerd worden in hele zones.

Ook aan klimaatregeling werd veel aandacht geschonken. Het gebouwbeheersysteem is gebaseerd op de Siemens Desigo-technologie, een systeem dat voor een optimale temperatuur en luchtkwaliteit zorgt. Het systeem meet voortdurend alle parameters tot de lichtinval toe. Bij problemen waarschuwt het zowel Siemens als de operators. Siemens ontwikkelde ook een nieuwe installatie om koude en warmte te kunnen opslaan. Het zette tevens een ander gebouw voor nucleaire geneeskunde in om radioactiviteit continu te monitoren door het Desigo Compact Monitoring Technology van Siemens.

Kinderziekenhuis

Op campus Gasthuisberg opent eind dit jaar een nieuw kinderziekenhuis, dat voorzien is van veertig kamers. Het biedt plaats aan een daghospitaal, een therapiezone en eigen raadplegingsfaciliteiten. Er worden voldoende ontspannings- en therapieruimtes voorzien in een afzonderlijk bouwdeel, naast ruime en lichte individuele patiëntenkamers. In het kader van een ‘family-centered care’ komen er op de afdelingen polyvalente ruimtes die onder andere dienst kunnen doen als lounge voor de ouders. Er is een rooming-in-mogelijkheid voor ouders. In het nieuwe kinderziekenhuis komt ook een afzonderlijke kunst- en muzeruimte. De bedoeling is om er creatieve workshops, tentoonstellingen en voorstellingen te organiseren. Dat zou in samenwerking met museum M in Leuven gebeuren. De dienst Kinderpsychiatrie zal gehuisvest worden in een meer huiselijke accommodatie met een eigen buitenruimte.

Inkomhal

Het uitgangspunt was vooral een aangename omgeving voor patiënten te creëren bij het ontwerp van het vrouw- en kindziekenhuis. Er is een  ruime, hoge ontvangsthal met een grote centrale binnenstraat. Die ontvangsthal doet dienst als centrale draaischijf en sluit aan bij de straat die het gebouw verbindt met de nieuwe ingangszone van het ziekenhuis. Zes patio’s met veel glas in het hart van het gebouw zorgen ervoor dat het daglicht op alle niveaus doordringt. Door het gebruik van okerkleurige gevelstenen krijgt het ziekenhuis een frisse en lichte uitstraling. Aangename kleuren en lichte, transparante materialen moeten kinderen snel geruststellen. Het gebouw heeft ook een groot dakterras, toegankelijk voor de patiënten en hun familie.

Glazen loopbrug

Het ziekenhuis bestaat uit twee gebouwen die met elkaar verbonden zijn door een glazen loopbrug. Via een brug naar het gebouw Kritieke Diensten (fase IVa) krijgt het bevallingskwartier direct aansluiting bij de neonatale intensieve zorgafdeling. Het bevallingskwartier zelf heeft twaalf verloskamers en twee operatiezalen voor keizersnedes en foetale chirurgie. Speciale aandacht gaat naar de toegankelijkheid met rolstoelen voor kinderen van alle leeftijden en in allerlei graden van zelfredzaamheid. Dat is vooral belangrijk voor de revalidatiepatiëntjes, die momenteel nog in campus Pellenberg verblijven.

 

AANBESTEDINGEN
Alle aanbestedingen

Meest aanbevolen artikels

Vlaams-Brabant zet in op stadskernverdichting

Vlaams-Brabant zet in op stadskernverdichting

Ook in de kleinste Vlaamse provincie is er nood aan kleine, betaalbare en kwalitatieve woningen en projecten die een hogere woondichtheid nastreven. Niet echt een gebrek aan bouwgronden hier, zij het dat een groot deel ervan gelegen is buiten de[…]

SUEZ en Containers Maes verwerken samen bouw- en sloopafval

SUEZ en Containers Maes verwerken samen bouw- en sloopafval

Eerste fase woonproject Mierenbergpark gerealiseerd

Eerste fase woonproject Mierenbergpark gerealiseerd

Nieuwe sportinfrastructuur in Londerzeel

Nieuwe sportinfrastructuur in Londerzeel

Meer artikels