Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Steeds meer mensen willen in steden wonen

Gerelateerde onderwerpen :

Steeds meer mensen willen in steden wonen

© Antwerpen Toerisme & Congres | Foto Dave Van Laere

Het Vlaamse parlementslid Mercedes Van Volcem (Open Vld), tevens voorzitter van de commissie Binnenlands bestuur en Stedenbeleid, presenteert een nieuw en uitgebreid rapport over de evolutie van de dertien Vlaamse centrumsteden.

Daaruit blijkt dat steeds meer inwoners naar de steden trekken. In totaal tellen alle centrumsteden 12% meer inwoners sedert 2000. Dit vergt een daadkrachtig stedenbeleid omdat de effectieve groei vaak groter is dan de bevolkingsprojecties waarop men het toekomstige beleid baseert. Zo is het tekort aan scholen en kinderopvang in sommige steden zorgwekkend. Dit vergt een aangepast Vlaams beleid om de wachtlijsten weg te werken.

“De Vlaamse regering moet een daadkrachtig stedenbeleid voeren waarbij de focus ligt op de versterking van elke centrumstad. Stedenbeleid betekent niet enkel stadsvernieuwing, maar ook ruimte om te wonen, voldoende kinderopvang en werkgelegenheid. De meeste steden zijn niet berekend op deze explosieve groei. De bevolkingsprojecties blijken nu reeds niet te kloppen, dus zal ook het ruimtelijke beleid aangepast moeten worden. De Vlaamse regering spreekt over een betonstop tegen 2050. Ook dit zal gevolgen hebben. Hoe zal men die extra nood aan woningen voorzien? Het is een uitdaging om jongeren uit de middenklasse in je stad aan te trekken. Dit zorgt voor welvaart en zo kan je als stad herverdelen. Belangrijk in je stedenbeleid is ook leefbaarheid, groen en een vlotte mobiliteit”, zegt Mercedes Van Volcem.

Studentensteden

De algemene bevolkingsevolutie in de centrumsteden toont heel wat stijgers. De bevolking van Antwerpen en Gent groeide de jongste 17 jaar met meer dan 15%. De bevolking in Brugge en Kortrijk blijft vrijwel gelijk in de voorbije periode. Het beeld wordt diverser als we kijken naar het aantal jongeren en jonge gezinnen die zich in de stad gaan vestigen. Vooral de grote studentensteden groeien. Ook de kortetermijnevolutie zegt iets over de steden. Zo telden de Vlaamse centrumsteden eind januari 1.635.901 inwoners of een stijging met 7.983 in vergelijking met het jaar voordien. In Gent en Antwerpen kwamen meer dan 3.000 nieuwe inwoners bij. Mechelen kreeg er meer dan 1.000 inwoners bij en is daarmee procentueel de snelste groeier van alle andere steden.

De verschillen tussen de steden zijn typerend voor de specifieke dynamiek in elke stad. Het zijn tevens indicatoren die de uitdagingen inzake zorg, kinderopvang, financiële draagkracht, leefbaarheid, enz. helder aangeven. Antwerpen, Mechelen, Sint-Niklaas en Gent tellen meer dan 6% inwoners jonger dan vijf jaar. De meeste jeugd vind je dan weer in Mechelen, Genk, Antwerpen en Sint-Niklaas. Leuven heeft het grootste aantal actieve inwoners (64,7%), gevolgd door Gent (62,2%) en Hasselt (61,5%). Dat staat in schril contrast met rode lantaarn Oostende: 55,6% van de mensen is er tussen 20 en 65, een factor die heel erg weegt op de inkomsten van de stad.

Vergrijzing

Voor het eerst sedert 2001 is 6% van de stadsmensen ouder dan 80. Drie West-Vlaamse steden staan aan de top inzake vergrijzing. In Oostende is liefst 27,5% ouder dan 65 en 8,7% ouder dan 80. Vlakbij de zee is het merkbaar fijn ouder worden want ook Brugge telt 23% 65-plussers en 7,3% 80-plussers. Kortrijk vult die top drie aan met 21,4% 65-plussers en 7,3% 80-plussers.

Met slechts 5,2% inwoners ouder dan 80 en veel jeugd (17,3%) is Genk de jongste centrumstad van Vlaanderen. Ook Mechelen (17,4%), Antwerpen en Sint-Niklaas (beide 17,1%) zijn koplopers inzake jeugdige inwoners. Oostende (12,7%), Leuven en Hasselt (beide 13,7%) tellen een pak minder jeugd dan andere centrumsteden.

De eerste beschikbare detailcijfers dateren uit 2001. Over een periode van 16 jaar (2001-2016) kan je duidelijke tendensen afmeten. Over het algemeen steeg het aantal inwoners per stad. In Antwerpen zijn er opvallend veel kleine kinderen bijgekomen: 45,4%. Dit staat in schril contrast met Brugge en Genk, waar het aantal min-vijfjarigen met respectievelijk 11,8% en 7,2% afnam vergeleken met 2001. In dezelfde periode is het aantal kinderen tussen 5 en 19 jaar in Antwerpen met meer dan een vijfde (23,8%) toegenomen. Gent (12%) en Aalst (11,7%) ervaren eveneens een serieuze opgang. Tegelijk verliezen Brugge, Genk en Kortrijk bijna een tiende van hun aantal kinderen tussen 5 en 19. Beide ontwikkelingen hebben een serieuze impact op de organisatie van onderwijs, kinderopvang, vrijetijdsvoorzieningen, enz.

De potentieel actieve bevolking, tevens de belangrijkste pijler voor stads-ontvangsten, groeit stevig in de klassieke universiteitssteden Antwerpen, Gent en Leuven. De toename van senioren is het grootst in Genk, Hasselt en Turnhout. Die zijn belangrijk voor de mate waarin men moet anticiperen met zorgvoorzieningen.

Alleenwonenden

De Studiedienst van de Vlaamse regering maakt projecties van de bevolking en de huishoudens voor Vlaamse steden. In januari 2015 gaf men nieuwe projectieresultaten vrij voor de periode 2015-2030. Deze projecties vertrekken van de stand van de bevolking en de huishoudens op 1 januari 2014 en geven een jaarlijkse vooruitberekening die reikt tot 1 januari 2030. In dat opzicht zijn er cijfers beschikbaar over het aantal alleenwonenden per stad.

In 2014 was Leuven de absolute koploper in het huisvesten van het aantal alleenwonenden: zo’n 47% van de huishoudens bestond uit één persoon. In Oostende en Antwerpen was dat 45% gevolgd door 43% Gentse singles. Genk telde dan weer het minste aantal: slechts één op de vier Genkse huishoudens bestaat uit één persoon. Voor de meeste steden tonen cijfers uit het verleden (1990, 2000, 2010) een stijgende trend.

Ook in de toekomst (2020, 2025, 2030) zal het aantal alleenwonenden in de meeste steden toenemen. Uitzonderingen Antwerpen, Leuven en in mindere mate Gent vertonen een stagnerende trend, waardoor het totaal van de centrumsteden ook stagneert tot 40%. De cijfers tonen het aantal mensen die officieel alleen gedomicilieerd zijn. Wat hun relationele status is, is niet bekend. De cijfers zijn belangrijk in de context van het welzijnsbeleid van elke stad, bv. in de strijd tegen vereenzaming.

In 2014 woonden ongeveer 293.000 van de 1.606.000 mensen in de centrumsteden alleen. Dat is 18,3% of liefst 40% van de 729.116 huishoudens in de stad. In 1990 was dat nog 36% van diezelfde stedelingen. In de toekomst voorspellen de projecties van de Vlaamse regering een stagnatie tot 40% van het aantal huishoudens dat slechts uit één persoon bestaat. Ook nieuwe woonvormen winnen aan populariteit. De mentaliteit is vandaag ook anders. Je hoeft al lang geen relatie meer te hebben om bv. met twee vrienden samen een huis te huren.

Sommige centrumsteden tellen dubbel zoveel alleenwonenden als andere centrumsteden. Leuven is absolute koploper met bijna de helft (47%) van alle huishoudens in 2014. Het gaat over 23,3% van de totale bevolking. Ook Oostende (45%) en Antwerpen (45%) hebben heel wat alleenwonenden. In Oostende is de vergrijzing en zelfs verzilvering een belangrijke factor die leidt tot meer alleenwonenden.

Leuven zal als studentenstad ook wel enig effect ondervinden van mensen die na hun studies alleen blijven plakken. Brugge (56%) blinkt uit als het gaat over het aantal alleenwonende vrouwen. Slechts twee steden, Leuven en Antwerpen, tellen meer alleenwonende mannen dan vrouwen. Het groter aandeel vrouwen in de centrumsteden kan voor een belangrijk deel verklaard worden door de hogere levensverwachting van de vrouwen.

Stedenfonds

“De verdeling van de middelen uit het Stedenfonds over de verschillende steden ligt vast bij decreet. 10%  van het fonds wordt voorbehouden voor de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). Vervolgens wordt drie vierde gereserveerd voor Antwerpen en Gent. De verdeling van de middelen over de dertien centrumsteden wordt onder andere bepaald op basis van de bevolkingsaangroei. Antwerpen en Gent krijgen het leeuwendeel van het stedenfonds. Genk, Mechelen en Oostende krijgen relatief gezien ook meer financiering per inwoner dan de andere. Dat is historisch zo gegroeid, maar wordt gestaag afgebouwd”, besluit Van Volcem.

Stadsvernieuwing

De Vlaamse regering voorziet steun voor stadsvernieuwingsprojecten, waarbij het gaat over projectsubsidies en conceptsubsidies. Voor de periode 2005-2012 valt vooral de hoge ondersteuning voor Gent en Antwerpen op. Brugge en Hasselt kregen quasi niets voor stadsvernieuwingsprojecten. Brugge kreeg als derde grootste stad van Vlaanderen zelfs het minst van alle centrumsteden.

Antwerpen groeide sedert 2005 het minst in het aantal woongelegenheden, terwijl de stad een flinke bevolkingsaangroei kende. Dit zet druk op de vastgoedprijzen op lange termijn. Opvallend is ook dat de crisis nagenoeg geen effect had op het aantal verkopen in de centrumsteden. Elk jaar worden circa 3% van de woningen in de steden verkocht.

Woningprijzen

Van Volcem nam ook de recentste woningprijzen van de dertien centrumsteden onder de loep. Ze bewerkte de data tot concreet, vergelijkbaar cijfermateriaal. De ruwe data komen van de fod Economie (update 6 april 2017). De jaarcijfers per centrumstad moet men met omzichtigheid interpreteren. Steden waar we vorig jaar een scherpe stijging in de vastgoedprijs zagen, noteren nu vaak een scherpe daling en omgekeerd. De prijs kan ook in de tijd schommelen naargelang het type vastgoedprojecten (oppervlakte, nieuwbouw, …) en het aantal verkopen.

De prijzen van gewone woonhuizen stegen afgelopen jaar het meest in Roeselare (6,4%) en Antwerpen (6%) Net zoals het jaar ervóór ging de prijs van de gewone woonhuizen niet in alle centrumsteden omhoog. In Hasselt (- 5,6%) en Brugge (- 4,9%) daalden de prijzen. De prijsevolutie van appartementen toont een ander beeld: in Roeselare (20,6%) en Kortrijk (12%) stegen de prijzen aanzienlijk. Dat is onder andere te wijten aan de vele nieuwbouwappartementen die verkocht werden. In Sint-Niklaas (- 14%) en Gent (- 3,9%) meten we een daling van de gemiddelde verkoopprijs in 2016 ten opzichte van 2015. 

De prijzen van villa’s daalden fameus in Antwerpen (- 12,8%) en Roeselare (- 10,6%). De andere steden blijven nagenoeg status quo, met uitzondering van Aalst (22,7%), Oostende (12,7%) en Kortrijk (8,9%) die opvallend stegen in prijs. Opmerkelijk is dat hevige stijgingen of dalingen wel vaker het omgekeerde zijn van de evolutie die we in 2015 ten opzichte van 2014 konden waarnemen. Om gegronde conclusies te trekken is het wenselijk om de stijging van de afgelopen tien jaar te analyseren.

Als we de werkelijke prijzen in 2016 analyseren, merken we dat Leuven (328.820 €) nog steeds veruit de duurste stad  is voor gewone woonhuizen. In vergelijking met 2015 stijgen de prijzen van de woonhuizen in Roeselare (+ 6,4%) en Antwerpen (6%) het meest van alle centrumsteden. Wie de duurste villa wil kopen, kan in Antwerpen (501.668 €) terecht. Het duurste appartement koop je in 2016 dan weer in Roeselare (269.973 €).

Voor het goedkoopste  woonhuis kan je terecht in Kortrijk (179.952 €), dat Roeselare (193.167 €) voorbijstak. Voor de goedkoopste villa’s van de centrumsteden kan je terecht in Genk. Appartementen zijn het goedkoopst in Sint-Niklaas (176.577 €). Opvallend is dat de prijs voor appartementen in sommige steden (o.m. in Roeselare en Aalst) reeds de prijs voor huizen overstijgt, al hangen de prijzen uiteraard af van heel wat factoren zoals de grootte, de omgeving, de bouwkwaliteit, enz.

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Luxe-woonproject op Antwerpse Linkeroever

Luxe-woonproject op Antwerpse Linkeroever

Op de Antwerpse Linkeroever is alweer een luxe-woonproject in de maak. Azur wordt een complex met 38 appartementen en penthouses met uitzicht op het Galgenweel, de Schelde en de Antwerpse skyline. Het project wordt ontwikkeld door Vooruitzicht[…]

Strategisch vastgoedplan voor overheidsgebouwen

Strategisch vastgoedplan voor overheidsgebouwen

Miix betreedt Vlaamse vastgoedmarkt

Miix betreedt Vlaamse vastgoedmarkt

Gent gunt aanbesteding voor stadskantoor

Gent gunt aanbesteding voor stadskantoor

Meer artikels