Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Edito

Saneren in tijden van nulrente

Gerelateerde onderwerpen :

Diegenen die nog de tijd hebben meegemaakt dat de obligatierentes meer dan 10% bedroegen, zullen mogelijk de ogen knipperen wanneer ze vernamen dat de Belgische Staat op zijn tienjarige obligatie-emissies minder betaalt dan... 0,1% - ruim honderd keer minder.

Er zijn natuurlijk heel belangrijke verklaringen voor die evolutie. De hoge rendementen van weleer kwamen tot stand in een context van aangezwollen nominale economische groei, vooral aangedreven door hoge inflatie. Beleggers en investeerders vroegen een hoge premie voor hun uitleningen, omdat ze terecht konden vrezen dat de waarde ervan door een toenemende prijsstijging zou worden uitgehold. In ons land kwam boven die inflatiepremie ook nog een risicopremie vanwege de belabberde situatie van onze overheidsfinanciën en de matige groeiperspectieven, veroorzaakt door een verlies aan concurrentiekracht.

 

Willen we duurzaam aan nieuwe economische groei werken, dan is budgettaire stabiliteit nodig.

 

Inmiddels is de wereld veranderd. Overal blijven de investeringen achter op het sparen. Dat er meer gespaard dan geïnvesteerd wordt, heeft fundamenteel te maken met een gebrek aan vertrouwen in de toekomst. Wegens te aarzelende structurele hervormingen geloven investeerders onvoldoende in het groeipotentieel, en investeren ze minder. Hetzelfde gebrek aan vertrouwen brengt gezinnen en ondernemingen ertoe om meer te sparen. En daardoor creëren ze zelf een spaarsurplus dat natuurlijk tot lagere rente leidt. Een lagere rente die hen tot nader order maar aarzelend tot minder besparingen aanzet.

 

De centrale banken ondersteunen die rentebaisse wereldwijd door hun eigen rentebeleid en door massale aankopen van effecten, vooral overheidspapier. En daardoor dalen de rendementen op dit laatste drastisch. Zeker in landen die meer vertrouwen inboezemen dan andere, zoals Duitsland, en daardoor als "safe havens" dienen, zijn de rentetarieven tot nul of zelfs daaronder gezakt. Ook België profiteert van die beweging, omdat ons land thans gezien wordt als één van de economieën die aan structureel herstel werken. De pensioenhervorming en de tax shift spelen daarin een belangrijke rol. Ook het feit dat het overheidstekort nu blijkbaar vrij veilig onder 3% bbp gedaald is, wekt een zeker vertrouwen.

Vertrouwen is echter iets dat iedere dag opnieuw moet worden verdiend. In dat opzicht is het belangrijk aan te stippen dat de rentedaling zelf voor een zeer aanzienlijk deel van de budgettaire sanering verantwoordelijk is. Zonder de vermindering van de intrestlasten op een nochtans opnieuw toegenomen en nog altijd zeer hoge schuld - 106% van het bbp - zou het begrotingstekort niet in de buurt van 2,5% bbp liggen, maar veeleer in die van 4%. Dat geeft ook de kwetsbaarheid van de openbare financiën aan als de schuld niet tijdig wordt afgebouwd. Het is en blijft cruciaal om die schuldvermindering te realiseren om de gevoeligheid voor een rentestijging te verminderen. En dus blijft het nodig om het overheidstekort te elimineren.

Het animo om dit laatste te doen, blijkt echter klein. De regering houdt zich tot nader order aan de intentie om de begroting tegen 2018 in evenwicht te brengen, maar het is heel onduidelijk op welke manier dit zal gebeuren. Het lijkt erop dat ze voorts vooral wil of zal profiteren van de lage rente. Maar deze laatste hangt deels precies af van de wijze waarop markten onze begrotingssituatie beoordelen. Mocht daarin plots verandering komen en mochten de rentespreads opnieuw klimmen, dan zou de factuur zwaar uitvallen.

Er is dus veel aan gelegen om de extreem lage rente te kwalificeren als wat ze is, namelijk een uitzonderlijke situatie die zeker nog een tijd zal aanhouden maar niet eeuwigdurend is. En om ervoor te zorgen dat de begroting gezond wordt, ook wanneer met die lage rente geen rekening wordt gehouden. Dat is de opgave voor het komende begrotingsberaad. Maar het zal geen makkelijke zijn, omdat regeringen wereldwijd de neiging hebben zich aan de lage rentestand te laven om echte besparingen uit te stellen. De lage rente wordt dan niet gebruikt om de schulden te verminderen, maar om ze aan te houden of te verhogen.

Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Willen we duurzaam aan nieuwe economische groei werken, dan is budgettaire stabiliteit nodig. Dan moeten gezinnen en bedrijven er vertrouwen in hebben dat ze rendabel kunnen investeren zonder te moeten vrezen dat die rendabiliteit wordt aangetast door nieuwe lasten die later nodig zouden blijken om budgettaire ontsporingen te vermijden. Dan moet de lage rente worden gebruikt om te investeren in duurzame groei, niet om tijdelijk aan de gezondmaking van begrotingen te ontsnappen.

CATO

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Wegen voor de eeuwigheid

Edito

Wegen voor de eeuwigheid

Duurzamer dan gebouwen zijn wegen - eigenlijk begint elke beschaving met het trekken van wegen. Een weg dient om snel van A naar B te gaan, op een zo veilig mogelijke wijze. Daarom is een weg meestal verhard en zijn de nodige werken uitgevoerd[…]

04/11/2016
Inclusieve groei

Edito

Inclusieve groei

Lukas 14:28 en Mattheus 20 1-18

Edito

Lukas 14:28 en Mattheus 20 1-18

Komkommers

Edito

Komkommers

Meer artikels