Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Riolering in Vlaanderen: het moet beter

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
Riolering in Vlaanderen: het moet beter

Een reportage van Pano op de tv-zender Eén over de riolerings- en zuiveringsgraad in Vlaanderen heeft wat stof doen opwaaien. Nog ruim 400.000 woningen zijn niet aangesloten op de riolering. Vlaanderen haalt nog steeds niet de Europese norm inzake riolerings- en zuiveringsgraad. Nederland haalt die norm al jaren. Wij hebben uitstel gekregen tot 2027, maar aan het huidige tempo zullen we ook die deadline niet halen. Wij verzamelden reacties en aanbevelingen bij Vlario, BBL en Natuurpunt, VCB en VlaWeBo en Go 4 Green Ground.

 

 

Vlaanderen staat voor een grote uitdaging om de riool- en waterzuiveringsinfrastructuur verder en versneld uit te bouwen.
Wat moet er gebeuren om het tij te keren? “Met de Vlaamse regering zijn er afspraken gemaakt om het beter te doen”, klinkt het bij Vlario.

Sneller

Om deze theorie naar de praktijk om te zetten zijn volgens Vlario een aantal zaken nodig. “De gemiddelde doorlooptijd van een rioleringsproject (van initieel ontwerp tot en met de uitvoering van de werken) bedraagt meer dan acht jaar. Dat is veel te lang, en daardoor stijgt de Vlaamse  zuiveringsgraad te traag. De jongste zes jaar werd  amper 5% vooruitgang geboekt, tussen 2006 en 2012 was dat nog 16%. We moeten dus weer sneller werken! En dat geldt voor iedereen.  Tijdens de Vlario-dag van 29 september was er een opvallend grote eensgezindheid bij politici over de noodzaak om snel de doorlooptijden van infrastructuurprojecten naar beneden te brengen. De Vlaamse Regering wil daarom de procedures en plannen kritisch tegen het licht houden (schrappen en vereenvoudigen) en zwaar inzetten op een betere afstemming tussen de verschillende spelers (timing, budgetten, …) om de verschillende doelstellingen (verkeersveiligheid, proper water, …) sneller te bereiken. Vlario biedt haar platform aan om voorstellen te ontwikkelen en is ervan overtuigd dat wanneer de problemen met de omgevingsvergunning en onteigeningen worden aangepakt dit een heel positieve invloed heeft op de doorlooptijd van een project”, meldt Wendy Francken van Vlario.

Beter afstemmen

“De uitvoering van de plannen is afhankelijk van twee begrotingen: die van de wegbeheerder (in vele gevallen: de gemeente) en die van de rioolbeheerder (de gemeente of de intercommunale). De plannen moeten beter worden afgestemd op elkaar en op de financiering. Concreet moeten de rioleringsplannen gekoppeld worden aan de meerjarenbegrotingen van de gemeenten (of de Administratie Wegen en Verkeer), zodat het geld voor de projecten er ook is op het moment van de waarheid. Hier knelt het (politieke) schoentje: vele gemeenten hebben structurele problemen in de gemeentefinanciën en/of hebben andere prioriteiten. Eén van de belangrijke dingen die er moet gebeuren, is dat er duidelijkheid komt over de subsidies die vanuit Vlaanderen in een bepaalde periode beschikbaar zijn. Een betere visie op de langetermijnfinanciering van het hele stelsel is geen luxe, maar een noodzaak. Als er om één of andere reden een project blokkeert, moet dit vervangen kunnen worden door een ander project dat een vergelijkbaar resultaat genereert. Dit principe staat ook in de conceptnota van Vlario.”

Responsabilisering

“Uitvoeringsplannen moeten bindend zijn. Vlario pleit al jaren voor een responsabilisering van de gemeenten en rioolbeheerders. De plannen die er nu zijn, zijn te vrijblijvend. Het beleid heeft wel stimulerende instrumenten (de wortel): plannen, tools om gemeenten te helpen en subsidies, maar gemeenten en rioolbeheerders die hun taken niet voldoende opnemen, kunnen niet aangepakt worden. Er is geen stok achter de deur. De plannen moeten dus bindend worden voor de gemeenten en rioolbeheerders”, besluit Wendy Francken.
 
Tot slot pleit Vlario ervoor om de keuring van de privéwaterafvoer ook verplicht te stellen bij verkoop van een woning zoals dit reeds het geval is bij de overige nutsvoorzieningen. Zo kan dit attest ook in de Woningpas worden opgenomen.

Geen vergunning

De Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt lanceren het voorstel om nog slechts bouwvergunningen voor nieuwe woningen af te leveren als de straat effectief over riolering beschikt.
 
“Het probleem zit vooral bij kleinere, landelijke gemeenten, waar soms nog niet de helft van de woningen aangesloten is op de riolering. Daar is onze ruimtelijke wanorde niet vreemd aan: door de vele lintbebouwing, afgelegen verkavelingen en verspreide bebouwing, moeten hier veel meer kilometers aan rioleringen worden aangelegd dan in een stads- of dorpscentrum. De aanleg van riolering kost ongeveer 1.000 € per lopende meter. Om de laatste 10% van de woningen aan te sluiten, moeten miljarden geïnvesteerd worden.”

Wetswijziging

“Ondertussen worden nog steeds bouwvergunningen afgeleverd voor woningen in een straat waar nog geen riolering ligt. En zo wordt het probleem nog groter. Daarom stellen wij, BBL en Natuurpunt, voor om het afleveren van nieuwe bouwvergunningen onmogelijk te maken, zolang er geen riolering ligt. Zo worden lokale besturen aangespoord om te investeren in ontbrekende rioleringen.”
 
“Juridisch kan dat vrij eenvoudig worden opgelost door de definitie van een ‘voldoende uitgeruste weg’ aan te vullen met een rioleringsaansluiting. Hoewel gemeenten ook zelf voorwaarden kunnen aanvullen in de Codex ruimtelijke ordening, heeft het verleden uitgewezen dat daar geen gebruik van wordt gemaakt. Een sturend beleid van de Vlaamse overheid is nodig. We  roepen de Vlaamse regering en het Vlaamse parlement dan ook op om een dergelijke aanpassing van de Codex ruimtelijke ordening meteen door te voeren.”
 
“Gemeenten kunnen vandaag wel rioolsubsidies krijgen, maar als ze de doelstellingen niet halen, worden ze daar niet op afgerekend. Handhaving is noodzakelijk, bv. in de vorm van een ‘ambtelijke indeplaatsstelling’ waarbij de Vlaamse overheid in de plaats treedt van het gemeentebestuur als die haar verantwoordelijkheid niet neemt.”
 
“In woonlinten en verspreide bebouwing bedraagt de meerkost voor riolering per woning gemiddeld 10.000 € per woning. Werk daarom een systeem uit waarbij de saneringsbijdrage afhankelijk is van de ligging van de woning. Voor afgelegen woningen of woningen in lintbebouwing moet dan meer betaald worden dan voor woningen in een stedelijk gebied.”

Aannemers

De Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) en de sectorfederatie VlaWeBo van de wegenbouwers ondersteunen de vraag van de gemeenten om in samenwerking met het Vlaamse Gewest concrete doelstellingen en financiering vast te leggen in een rioolplan. “Hierbij moet het ambitieniveau voldoende hoog liggen om de doelstellingen rond riolering en waterzuivering van 2027 te kunnen halen.”
 
“Omdat de huidige bestuursperiode voor de gemeenten nog loopt tot 2024, is er geen ruimte meer om de bal door te schuiven naar een volgende bestuursperiode. Willen de gemeenten de doelstellingen halen zullen de investeringsprojecten in riolering en waterzuivering deze bestuursperiode nog moeten worden gestart.”
 
“De behoefte aan investeringen in waterafvoer en -zuivering reikt ook verder dan de vooropgestelde doelstellingen. Zo kent Vlaanderen nog steeds een grote onderhoudsachterstand en wordt op te veel plaatsen afvalwater nog niet gescheiden van regenwater. Het huidige rioleringsstelsel is voornamelijk gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van water.”
 
“Om de recente droogteproblematiek aan te pakken moet er meer geïnvesteerd worden in infiltratie, bv. via wadi’s en buffervoorzieningen, om ervoor te zorgen dat hemelwater niet onmiddellijk afgevoerd wordt.”
 
“Tijdens de vorige zesjarige periode (2013  tot 2019)  is de zuiveringsgraad in Vlaanderen slechts met 5% gestegen. De jongste twee jaar ging ze zelfs amper 0,6% vooruit. In de twee eerdere bestuursperiodes (2000 tot 2006 en 2006 tot 2012) ging de zuiveringsgraad er respectievelijk met 15% en 16% op vooruit. Het ritme waartegen extra afvalwater wordt gezuiverd, is de jongste jaren dus in belangrijke mate vertraagd.”

Laaghangend fruit

“Bij meer afgelegen woningen is de aansluitings- en zuiveringskost hoger. Maar vandaag hebben we ook nog zelfs een achterstand bij de meer centraal gelegen woningen. Het aanbestedingsritme van de gemeenten moet omhoog. De daling van de orderboeken bij heel wat bouwbedrijven, door de viruscrisis, maakt het mogelijk om op korte termijn meer rioleringswerken uit te voeren. Belangrijk daarbij is dat de voorbereiding van deze projecten, ondanks de covid-crisis en het telewerken, geen vertragingen oploopt”, besluiten directeur-generaal Marc Dillen van de VCB en secretaris-generaal Eli Desmedt van VlaWeBo.
 
Voor de VCB en VlaWeBo is het belangrijk is dat de sector zo snel mogelijk duidelijkheid krijgt over de aanpassing van de meerjareninvesteringsplannen van de gemeenten zodat ze haar capaciteit daar kan op afstemmen.
 

Echte reden

 
Vincent Coolsaet, de oprichter van de beweging Go 4 Green Ground, is heel kritisch voor de Pano-reportage en vindt dat ze nog niet ver genoeg gaat. “De echte reden waardoor het al decennialang mis gaat in de water- en rioleringssector is niet aan bod gekomen. En opvallend: geen enkele rioolbeheerder of watermaatschappij kwam aan het woord. Wij hebben er nochtans zeven in Vlaanderen.” Go 4 Green Ground, opgericht door aannemer Vincent Coolsaet, is naar eigen zeggen de enige milieu-organisatie die gaat voor 100% riolering in Vlaanderen.

Gemeenten willen investeren

“Als er één speler is die wil investeren in riolering, dan is het de gemeente”, meldt de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). Daarom heeft de VVSG aan Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir gevraagd een rioolcontract te sluiten met elke gemeente met afspraken over de doelstellingen en de financiering. “Gemeenten mogen op dat engagement afgerekend worden. Dit is dé manier om de ontbrekende 15% riolering in Vlaanderen aan te leggen.”
 
Rioolbeheerders en gemeenten plannen volgens de VVSG om in de periode tot 2024 liefst 3,4 miljard € te investeren in rioleringen, dat is 1,1 miljard € meer dan in de periode 2014-2018. “De kost van de riool komt niet alleen. Hierbij hoort ook de bovenbouw met wegenwerken, fietspaden, groen, enz. Als we naar de totaalkost kijken, is de rioolsubsidie goed voor 30%. Zo zullen de lokale besturen deze legislatuur 5,85 miljard € investeren in het openbaar domein.”
 
“In de Pano-reportage lijken gemeenten met weinig riolering hier heel bewust voor te kiezen. De vinger wijzen naar één speler is niet terecht. Riolering is veel complexer dan een loutere keuze van de gemeente. Het is een samenspel tussen de Vlaamse overheid, de gemeenten, Aquafin, de rioolbeheerder, AWV,… Iedereen heeft zijn eigen realiteit, procedures en financieringslijnen.”

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

30 miljoen € voor publieke laadinfrastructuur

30 miljoen € voor publieke laadinfrastructuur

De Vlaamse regering keurde de conceptnota goed voor de versnelde uitrol van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen in de periode 2021-2025. Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters trekt 30 miljoen € uit voor 30.000 extra[…]

25/11/2020 | VlaanderenLydia Peeters
180 rioleringsprojecten in 117 gemeenten krijgen extra steun

180 rioleringsprojecten in 117 gemeenten krijgen extra steun

Vlaanderen pompt volgend jaar 5,5 miljard € in mobiliteit

Vlaanderen pompt volgend jaar 5,5 miljard € in mobiliteit

Recordbedrag van 124 miljoen € voor asbestafbouw

Recordbedrag van 124 miljoen € voor asbestafbouw

Meer artikels