Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Overgangsrituelen

In het leven bestaan rituelen die we 'overgangsrituelen' noemen omdat ze de overgang tussen verschillende levensfasen markeren: plechtige communie, huwelijk, bouw van een eigen woning, pensioen en begrafenis. Het zijn rituelen waar we doorheen moeten, al is de begrafenis het enige in het rijtje waaraan absoluut niemand ontsnapt.

De andere rituelen zijn en blijven geliefd, maar er zit wat sleet op. Je moet bijvoorbeeld al héél erg oud zijn om je de tijd te herinneren toen de plechtige communie de overgang van kinderen naar de arbeidsmarkt betekende. Trouwen doen we nog wel, het is nog steeds een 'overgangsritueel'; maar nogal wat mensen celebreren die 'overgang' nu meer dan één keer, zij het niet altijd in de plechtige klassieke stijl. (Of de jongste plannen die voor Uplace gemaakt werden ook een winkel voor bruidskledij voorzien, is eerder onwaarschijnlijk. Al weet je nooit, als professionele marketingspecialisten plannen maken zien ze opportuniteiten die gewone mensen niet meer zien.)

Met pensioen gaan wordt steeds meer een geleidelijke overgang, maar blijft voorlopig een tamelijk goed afgebakende gebeurtenis. Alleen onze uitvaart heeft het karakter van punctueel, uniek en onwrikbaar ritueel ongeschonden bewaard.

Het verwerven en bewonen van een huis wordt complexer. Het minst gestroomlijnde, maar daarom niet onbelangrijkste ritueel in een mensenleven is het verwerven van een woning. Omdat wonen een belangrijke budgetpost is, blijft het verwerven van een eigen woning een complex ritueel. En dat ritueel moet gecelebreerd worden voordat we de pensioengerechtigde leeftijd bereikt hebben en voordat ons inkomen daalt tot een onveilig niveau: een eigen huis bezitten is een vorm van verzekering.

Nog niet zo lang geleden werd die cruciale levenstaak in Vlaanderen uitgevoerd in twee stadia: eerst ergens een stuk grond kopen (liefst minstens 6 are in een landelijke omgeving) en daarna het bouwen zelf.

De bevolking was duidelijk opgedeeld in twee categorieën: mensen die nog moesten bouwen en mensen die al gebouwd hadden. De eerste soort was herkenbaar aan haar schichtige blik en onzekere optreden, terwijl die 'die al gebouwd hadden' het zelfvertrouwen uitstraalden van de man die zijn fundamentele levensopdracht tot een goed einde heeft gebracht: hem kon niets meer gebeuren.

In dat solide ritueel zijn ook barsten ontstaan. Het begint er mee dat de 'fermette in landelijke verkaveling' niet meer zo vanzelfsprekend is. Enerzijds worden percelen die voor dat soort woning in aanmerking komen zeldzaam, maar bovendien is de burgerlijke onderbouw van de operatie - een stabiel huwelijk - niet meer zo vanzelfsprekend. En meteen is 'bouwen voor het leven' ook niet meer vanzelfsprekend.

Onze behoefte om aan de buitenwereld te laten zien hoe belangrijk we wel zijn en hoe gezellig we onze familie in het fraaie groen hebben ondergebracht, verdwijnt stilaan en maakt plaats voor een behoefte om (liefst met partner) veilig en beschut te leven. Dat mag best in de stad zijn, of zelfs in een minder fraaie omgeving, als de woning ons maar beschutting en gezelligheid biedt. Exhibitionisme naar de buitenwereld toe hebben we niet meer zo hard nodig.

Er komt ook een financieel aspect bij kijken. Ooit was 'bouwen' een duidelijk omschreven kost. Eenmaal het huis gebouwd, was het werk af. Je hoefde alleen nog elk jaar een paar honderd kilo steenkool en wat aanmaakhout voor de stoof te kopen en de elektriciteitsrekening te betalen voor een paar lampen van 60 Watt. Tegenwoordig is het aantal elektrische huishoudapparaten niet meer te tellen, we verwarmen alle kamers, we hebben geen pomp meer die grondwater oppompt en anders dan oma en opa in hun tijd gaan we elke dag een paar keer onder de douche staan.

De manier waarop we de ruimte gebruiken, verandert ook. Zo zijn bij 'nieuw samengestelde' gezinnen en bij 'co-ouderschap' vaak extra kamers nodig voor niet-permanente bewoning.

Bouwbeurzen zoals Batibouw blijven populair, maar wat de bezoekers er willen zien is onderhevig aan evolutie. Bij een autosalon gaat men auto's bekijken en vraagt men terloops wel eens naar het brandstofverbruik van die hippe bolides, maar wat ons echt interesseert is het 'design' van het vehikel waarin we graag zouden rondrijden.

Bij onze woning leveren wij het design zelf; ze blijft, alle andere maatschappelijke veranderingen ten spijt, toch in de eerste plaats onze eigen schepping. Al wordt het steeds moeilijker om in het (over)gereglementeerde kader onze privévoorstellingen te realiseren.

Voor het interieur hebben wij nog iets meer keuze, al komt daar ook meer standaardisatie. Vijftig jaar geleden was het nog revolutionair dat sociale woningen een badkamer kregen. Van de weerbots wilden rijkere medeburgers al eens een 'bubbelbad', een waterbed of iets anders dat aan erotiek deed denken; maar intussen willen wij douches met lage instapdrempel, een gelijkmatige temperatuur in het hele huis en andere technische regelingen die vooral op comfort en veiligheid mikken, maar niet altijd gemakkelijk te realiseren zijn.

De rituelen rond plechtige communie, huwelijk en begrafenis worden eenvoudiger, maar het verwerven en bewonen van een huis wordt complexer. Dat zal wel de reden zijn waarom Batibouw een belangrijke tentoonstelling blijft. We gaan daar niet naartoe om (zoals bij het autosalon) de hostesses (en bijhorende auto's) te bewonderen, maar wel met de hoop de oplossing te vinden voor één welbepaald technisch of esthetisch bouwprobleem waar we op dit ogenblik mee worstelen.

En volgend jaar gaan we opnieuw naar Batibouw, met een nieuw en ander probleem waarvoor we óók een oplossing zoeken.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Renovatie in Museum voor Natuurwetenschappen afgerond

Renovatie in Museum voor Natuurwetenschappen afgerond

De Regie der Gebouwen heeft zopas omvangrijke renovatiewerken afgerond in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel. Het gaat om een investering van ongeveer 4,5 miljoen €.     Twee verdiepingen van de[…]

18/09/2020 | Brussels GewestRenovatie
Tijdelijke en speelse heraanleg voor Leuvens Hogeschoolplein

Tijdelijke en speelse heraanleg voor Leuvens Hogeschoolplein

Circulair gevelmateriaal legt de lat een stuk hoger

Circulair gevelmateriaal legt de lat een stuk hoger

Waregem schenkt CO2-meters aan scholen

Waregem schenkt CO2-meters aan scholen