Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Ontwerp- en uitvoeringsregels voor een luchtdicht gebouw

Ontwerp- en uitvoeringsregels voor een luchtdicht gebouw

Al van in de jaren '70 van vorige eeuw wordt er onderzoek verricht naar de luchtdichtheid van gebouwen. Maar het is pas na het verschijnen van de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen in 2002 dat het voor de sector een echte bekommernis geworden is. De nieuwe Technische Voorlichting 255 'Luchtdichtheid van gebouwen' beschrijft de principes om tot gebouwen met goede luchtdichtheidsprestaties te komen. Het 120 pagina's tellende document werd opgesteld door de werkgroep 'Luchtdichtheid' van het Technisch Comité Hygrothermie in het kader van de onderzoeksprojecten Etanch'Air en Dream (gesubsidieerd door het Waalse Gewest) en het project 'Luchtdicht bouwen van A tot Z' (gesubsidieerd door het Vlaamse Gewest).

De luchtdichtheid heeft een invloed op tal van andere gebouwprestaties:

ze weegt zwaar door op het energieverbruik en wordt bijgevolg in aanmerking genomen in de rekenmethoden uit de epb-regelgeving (energieprestatie en binnenklimaat);

luchtlekken kunnen afbreuk doen aan de doeltreffendheid van de thermische isolatie;

een goede luchtdichtheid beperkt het risico op inwendige condensatie in de wanden;

de luchtdichtheid beïnvloedt het risico op tocht en bijgevolg ook het thermische comfort van de gebruikers;

de goede werking van het ventilatiesysteem is ervan afhankelijk;

de luchtdichtheidsprestatie wordt in rekening gebracht bij het dimensioneren van het verwarmingssysteem en het actieve koelsysteem;

een gebouwschil met goede luchtdichtheidsprestaties biedt bescherming tegen vervuiling door de buitenlucht;

ze draagt aanzienlijk bij tot de akoestische isolatie van het gebouw;

bepaalde brandveiligheidsaspecten houden direct verband met de luchtdichtheid van het gebouw.

Bouwdetails

Het luchtdichtheidsniveau is een globale prestatie van de gebouwschil en is afhankelijk van tal van factoren, zoals het ontwerp van het gebouw, de keuze en de positie van de technische installaties, het aantal doorboringen, de gekozen materialen en componenten, en het ontwerp en de uitvoering van de details. Nagenoeg alle vaklieden die achtereenvolgens actief zijn op de bouwplaats kunnen de luchtdichtheid in positieve of negatieve zin beïnvloeden. Daarom stelt de TV een benadering voor die rekening houdt met de verschillende uitvoeringsfasen.

De bouwdetails werden in klassen ingedeeld volgens het belang van de luchtlekken die eruit kunnen resulteren. Dat helpt de ontwerpers en de aannemers om te evalueren welke details een specifieke behandeling moeten krijgen. Bij die keuze moeten zij onder meer rekening houden met de geometrie van het gebouw en het beoogde prestatieniveau. Een luchtlek aan een aansluiting of een verbinding kan immers verwaarloosbaar of net doorslaggevend zijn, naargelang de gewenste graad van luchtdichtheid.

De voorgestelde principedetails moeten beschouwd worden als voorbeelden en moeten steeds aangepast worden aan de specifieke situatie van het project. Daartoe werden er fiches opgesteld met een overzicht van de principes en aspecten waarmee bij het ontwerpen en uitvoeren rekening moet worden gehouden. In bepaalde gevallen ' met name het plaatsen van buitenschrijnwerk ' werden verschillende oplossingen uitgewerkt voor eenzelfde bouwdetail, die vervolgens onderworpen werden aan een kwalitatieve beoordeling.

Geen absolute garanties

De TV 255 pretendeert geenszins compleet te zijn. Zo zijn er tal van andere technische oplossingen die voldoening kunnen geven, op voorwaarde dat men rekening houdt met deze aanbevelingen en principes. De voorbeeldoplossingen zijn haalbaar voor een brede doelgroep en maken het mogelijk een goed luchtdichtheidsniveau te behalen. Indien ze toegepast worden van bij het ontwerp en gedurende de volledige constructiefase tot op de letter gerespecteerd worden, is zelfs een hoog luchtdichtheidsniveau mogelijk (bv. dat voor passiefhuizen). Maar dat is niet het hoofddoel.

Hoewel het ontwerp en de kwaliteit van de uitvoering steeds van cruciaal belang zijn, mag men niet vergeten dat het type en het aantal details voor elk gebouw verschillend zijn. In de huidige stand van zaken kunnen geen algemene regels opgesteld worden met een duidelijke link tussen het gewenste prestatieniveau en de details die men moet selecteren om eraan te voldoen. De voorgestelde uitvoering van de details biedt overigens geen absolute garanties met betrekking tot het uiteindelijk behaalde prestatieniveau. Voor gebouwen die mikken op een gemiddeld prestatieniveau kan men ervan uitgaan dat dit niveau binnen handbereik ligt indien de aannemer zijn werken uitvoert volgens de principes en oplossingen uit deze TV. Voor gebouwen die een beter prestatieniveau beogen, zullen bijkomende maatregelen nodig zijn.

Deze TV is van toepassing op de vaak gebruikte bouwtechnieken in kleine residentiële en tertiaire gebouwen. Een aantal van de voorgestelde oplossingen en principes zijn zowel toepasbaar in nieuwbouw als in renovatie, een aantal andere alleen voor nieuwbouwwerken. Enkel de oplossingen waarvan de doeltreffendheid buiten kijf staat, zijn in deze TV opgenomen.

Checklist

Luchtbewegingen in gebouwen worden veroorzaakt door drukverschillen tussen de binnen- en de buitenomgeving, waarbij er een verband is tussen het drukverschil en het luchtdebiet dat door een opening passeert. De luchtdichtheidsprestatie kan uitgedrukt worden op verschillende manieren, al naargelang ze geformuleerd wordt per oppervlakte-eenheid of aan de hand van een infiltratievoud. Hoofdstuk 4 is volledig gewijd aan de ontwerpmaatregelen die de architect moet nemen om tot een luchtdicht gebouw te komen. Het volgende hoofdstuk behandelt de producten en materialen die kunnen aangewend worden als luchtscherm.

Hoofdstuk 6 neemt de bouwdetails onder de loep, niet te verwarren met de bouwknopen uit de epb-regelgeving. Een bouwdetail duidt op elke aansluiting of verbinding tussen de elementen of onderdelen van een gebouw (bv. aansluiting muur-dak, muur-schrijnwerk), maar ook op elke lineaire of puntvormige onderbreking in een wand (bv. de doorboring van een wand voor leidingen, het inwerken van elementen zoals stopcontacten of spots in een wand, de doorboring van een dak door het schoorsteenkanaal ...). Hoofdstuk 7 belicht de proefmethoden om de luchtdichtheidsprestaties van een gebouw te beoordelen. Een laatste hoofdstuk is gewijd aan het onderhoud en de impact van de gebruikers. De TV 255 telt ook vijf bijlagen, onder meer checklists voor de ontwerper en voor de aannemer.

Info: De TV 255 'Luchtdichtheid van gebouwen' (december 2015, 120 pagina's) kan tegen de gebruikelijke voorwaarden gedownload worden van www.wtcb.be (doorklikken naar Publicaties en Technische Voorlichtingen). De papieren versie is te koop bij de dienst Publicaties (02 529 81 00, fax 02 529 81 10 of publ@bbri.be) aan de geldende tarieven. Er mag alleen verwezen worden naar de Technische Voorlichting zelf. Dit artikel is slecht een algemene inleiding.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Rototilt gaat wereldwijde samenwerking aan met Volvo CE

Rototilt gaat wereldwijde samenwerking aan met Volvo CE

Graafmachines van Volvo kunnen voortaan af-fabriek worden geleverd voorbereid op de systemen van Rototilt voor draaikantelstukken. Dit houdt een aantal voordelen in voor zowel de aannemer als de dealer. Het grootste gebruikersvoordeel is dat de[…]

06/03/2021 | Graafmachines
DAF krijgt groot order van de Belgische krijgsmacht

DAF krijgt groot order van de Belgische krijgsmacht

Kathodische bescherming wordt steeds vaker toegepast in België

Kathodische bescherming wordt steeds vaker toegepast in België

Mobiele 3D reality capture-oplossing met Spot-robot

Mobiele 3D reality capture-oplossing met Spot-robot