Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Nooit geziene onrust op de bouwmaterialenmarkt

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
Nooit geziene onrust op de bouwmaterialenmarkt

Binnen het gezamenlijke bestuur van Fema en Feproma, respectievelijk de beroepsverenigingen van handelaren en producenten van bouwmaterialen, heerst een nooit geziene onrust over de situatie op de bouwmaterialenmarkt. Er zijn vragen over de beschikbaarheid, leveringstermijnen, prijsstijgingen van bouwmaterialen en zelfs tekorten. Verschillende klanten zijn bevreesd dat tegen de zomervakantie bouwwerven dreigen stil te vallen.

 

Fema vroeg aan de professoren Roel Gevaers en Wouter Dewulf, transporteconomen en specialisten e-commerce van de Universiteit van Antwerpen, om hun visie op de huidige disruptieve tijden. Die kan je lezen in de hiernavolgende bijdrage.

Ketens worden korter en duurder, maar ook veiliger, stabieler en groener…  Zeker voor bouwmaterialen.

Er wordt vaak gezegd dat de Belg een baksteen in de maag heeft. Met de huidige prijzen van bouwmaterialen zou het wel eens snel een indigestie kunnen worden. Onmiskenbaar exploderen de prijzen van bouwmaterialen naar zelden geziene hoogtes. Deze recordprijzen zijn deels te wijten aan de sterk gestegen energieprijzen, maar nog meer een gevolg van de logistieke ketens die vooral vanuit Azië onder druk staan of onderbroken zijn. De oorlog in Oekraine en de tekorten aan microchips zorgen nog voor extra druk op de markt. En dan is er nog de gestage vergroening van de bouwsector, waarvan we nu al stilletjes aan de eerste impacten zien.

Hierna geven we een beeld van de huidige marktdisrupties. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen tijdelijke en permanente effecten. Het is evident dat de coronapandemie een elektroshock aan de logistieke ketens heeft gegeven. Vertrekhavens in het Oosten sloten door lockdowns, aankomsthavens in het Westen konden de aanvoerpieken niet meer opvangen, met lange wachttijden aan de havens tot gevolg. De klassieke kadans van retourcontainers en reguliere scheepvaartroutes raakte helemaal verstoord, met tekorten, vertragingen en enorme transportprijsstijgingen tot gevolg. Dit effect speelt nu nog altijd. Vermoedelijk duurt het nog minstens tot eind dit jaar, maar vermoedelijk zelfs nog wat langer voor de rust hier teruggekeerd is.

Het tekort aan microchips, vaak nodig voor allerhande technische apparatuur en rollend materieel, zal van tijdelijke aard zijn. Vermoedelijk staan deze logistieke en productieketens nog maar een aantal jaren onder druk. De Europese Commissie heeft een aantal weken geleden nog een Chip-act gelanceerd met als doel bijkomende chipproductie in Europa op te starten. Veel bedrijven zijn dan ook gestart met de bouw van nieuwe fabrieken. Hier riskeren we zelfs een ‘varkenscyclus’, met na een periode van torenhoge prijzen op termijn opnieuw sterk dalende prijzen, gedreven door het sterk gestegen aanbod.

Energieprijzen

De enorm gestegen energieprijzen zijn een belangrijke driver voor de stijging van de transportkosten, maar ook de productiekosten. Heel wat essentiële bouwmaterialen hebben voor de productie vaak energie intense ovens of productielijnen nodig. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld de fabricage van de typische lokale baksteen, de productie van metalen, staal en cement, de productie van sommige chemicaliën, de productie van glas, enz… Daarnaast zijn er voor het uitdrogen van hout bijvoorbeeld ook energievretende warmtekamers nodig.

Wij gaan er van uit dat op de lange termijn het gebruik van fossiele brandstoffen structureel zal dalen, deels door de energietransitie. Brandstoffen zullen ‘ooit’ terug naar normalere prijsniveaus dalen. De vraag is alleen wanneer… En je mag er bovendien gif op innemen dat de taksen op fossiele brandstoffen – die nodig zijn voor zeer hoge temperaturen – verder zullen blijven stijgen. Met andere woorden, de sterk gestegen energieprijzen hebben een onmiddellijke impact op de prijzen van hout, metalen, chemicaliën, baksteen, enz… Een daling van die prijzen zit er zeker op middellange en misschien zelfs op lange termijn niet in.

Grondstoffen

Als we dan even naar het – laat ons hopen erg  tijdelijke – oorlogsconflict in Oekraïne kijken, dan zien we daar een onmiddellijke impact op staal. In Oekraïne is namelijk één van de grootste Europese staalfabrieken vernield. Bovendien staat Oekraïne ook bekend als een producent van verschillende types van kabels en kabelbomen. Daarnaast is er dan de, vermoedelijk langer dan tijdelijke, invoerban vanuit Rusland die meespeelt voor verschillende producten.

We voerden tot voor kort heel wat van deze grondstoffen zoals lithium en cobalt in die kunnen gebruikt worden voor de productie van industriële batterijen. Ook materialen zoals diamanten, die vaak naast het gebruik in sierraden ook gebruik worden voor industriële toestellen zoals slijpschijven en dergelijke staan misschien binnenkort op de watchlist. Die prijzen zullen wel ooit opnieuw gaan dalen, maar dan moet het conflict eerst gede-escaleerd worden, en het zakendoen met Rusland opnieuw genormaliseerd zijn. Dit lijkt nog niet voor het einde van dit jaar te gebeuren.

Op lange termijn hebben een aantal zaken een structureel karakter. We gaven in ons eerder advies mee: logistieke ketens worden korter, groener maar ook duurder. Eerst en vooral korter en duurder. Veel bedrijven stappen af van het idee van just-in-time en offshoring en beginnen de producten vaak ook terug dichter bij Europa of België te produceren. De corona pandemie heeft veel boardrooms duidelijk gemaakt dat lange logistieke ketens met te weinig lokale veiligheidsstock voor enorme problemen kunnen zorgen. Elke disruptie in de aanvoerketen heeft onmiddellijk een effect in de beschikbaarheid van de goederen, wat leidt tot prijsstijgingen en speculatie met vaak nog sterkere prijsstijgingen. Vroeger was ‘cash king’, nu wordt ‘stock king’. Op lange termijn zal deze nearshoring evolutie voor stabielere ketens en minder volatiele prijzen zorgen. Deze producten zullen echter duurder worden.

Zand en hout

Dan komen we bij de olifant in de kamer: het vergroenen van de industrie en de klimaatverandering. Ook al leek dit vaak een ver van ons bed show, de overstromingen in Pepinster waren een spijtige wake-up call. In de logistieke keten van de bouwmaterialen zagen we de voorbije jaren al enorm lage waterstanden van de Rijn. Die rivier is zowat de aorta voor de aanvoer van vele types zand vanuit Duitsland. Recent is de het waterpeil in de Rijn nog verder gedaald, met extra prijsstijgingen voor het watertransport tot gevolg. Een ander voorbeeld is de voorspelling dat het typische lokale hout voor de bouw, de beuken en de eiken, meer en meer last ondervinden van ons “nieuw” klimaat. Hier zien we opnieuw potentiële schaarstes en prijsstijgingen op de middellange termijn. .

Aanvoerketens

Hoe moet de industrie hier op korte termijn dan mee omgaan? Investeringen in ecologische productie, doorgedreven recyclage en vergroening van de logistieke keten zijn een paar evidente oplossingen. Maar ook hier kijken prijsstijgingen dan om de hoek. Een simpel voorbeeld: een elektrische vrachtwagen kost vandaag ongeveer vier keer zoveel als een dieseltruck. Recycleren was tot voor kort niet altijd de goedkoopste oplossing. De prijsstijgingen van de basisgrondstoffen zullen doorgedreven recyclage van bouwafval echter snel opnieuw rendabeler maken.

De aanvoerketens worden gelukkig ook veiliger en stabieler. Onze economie wordt het komende decennium vooral gekenmerkt door hoe logistieke ketens van grondstoffen en halffabrikaten zich versterken en zich beschermen tegen extreme schokken. Opties hierbij zijn onder andere kortere ketens, meer lokale productie, en een stevig uitgewerkt Plan B.

Daar staat echter vaak een steviger prijskaartje tegenover. Op middellange termijn worden de aanvoerketens korter en duurder, maar ook veiliger, stabieler en groener, en dit heeft ook voordelen. Een sterk doordacht investeringsplan, een tijdige groene transitie in productie en logistiek en een sterke klantenbinding en -communicatie lijken ons de goede cocktail om de ‘perfect storm’ van gebeurtenissen en de huidige tsunami van prijsstijgingen te beheersen. Samenwerking of verdere consolidatie in de bouwmaterialensector lijken meer dan ooit een must. Frank Sinatra wist het in 1960 al :’It’s now or never…’

 

Roel Gevaers
Wouter Dewulf

Departement Transport en Ruimtelijke Economie
Universiteit Antwerpen

 

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

NAV toont knapste realisaties op Renovatiedag

NAV toont knapste realisaties op Renovatiedag

Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV) organiseert op zondag 15 mei de jaarlijkse Renovatiedag in Vlaanderen en Nederlandstalig Brussel. Op dezelfde dag is er ook een Franstalige editie, georganiseerd door Advanced Fair. Wie verbouwplannen heeft,[…]

Zondag 15 mei iedereen welkom op Open Wervendag

Zondag 15 mei iedereen welkom op Open Wervendag

Elektrobedrijven teleurgesteld in federaal energieakkoord

Elektrobedrijven teleurgesteld in federaal energieakkoord

Geslaagde tweede editie van Techni-Mat

Geslaagde tweede editie van Techni-Mat

Meer artikels