Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Nieuwe bouwmeester heeft torenhoge ambities

Nieuwe bouwmeester heeft torenhoge ambities

© © Stad Gent

Gent zit in volle ontwikkeling. De komende jaren komen er 10.000 tot 15.000 woningen bij. Ook in de publieke ruimte wordt fors geïnvesteerd. De persoon die dat allemaal mee in goede banen moet leiden is de Gentse stadsbouwmeester Peter Vanden Abeele. Hij pleit ervoor dat architecten en ontwerpers hem in een zo vroeg mogelijk stadium betrekken zodat hun bouwplannen indien nodig nog bijgestuurd kunnen worden.

Peter Vanden Abeele is sinds begin november 2017 de nieuwe stadsbouwmeester van Gent. Volgens hem is er in Gent de komende jaren enorm veel nood aan vernieuwende stadsprojecten, vooral dan door de demografische boom. “Gent telt vandaag 260.000 inwoners. De prognoses tonen aan dat Gent de komende jaren voort gaat groeien: tegen 2030 zal het bevolkingsaantal met 30.000 inwoners toenemen. Dat betekent dat er een kleine stad aan Gent zal toegevoegd worden. In totaal schat ik dat er 10.000 tot 15.000 extra woonentiteiten nodig zijn. Dat zal een grote uitdaging voor de stad Gent worden; we zullen ons moeten aanpassen aan deze snelle demografische boom. Er is nood aan een diverser en uitgebreider aanbod van woningen. We hebben behoefte aan koten voor studenten en gezinsvriendelijke woningen voor gezinnen met kleine kinderen, maar ook aan kwalitatieve woningen voor mensen die terugkeren naar de stad. En we hebben natuurlijk ook veel aangepaste woningen nodig voor senioren, zoals serviceflats en assistentiewoningen. Bovendien moet wonen ook betaalbaar blijven voor de sociaal kwetsbare groepen. Dat is ongetwijfeld de grootste uitdaging. Maar er is ook vraag naar extra bedrijfsruimtes en onderwijsgebouwen. Hoewel Gent een enorm perspectief biedt, kampt onze stad met groeipijnen en dat bedoel ik helemaal niet negatief. De gigantische uitdagingen leiden wel tot tegenstrijdige visies: bestaande bewoners willen niet dat de stad nog voort verdicht wordt en nieuwe inwoners hebben andere eisen die misschien niet altijd overeenstemmen met wat in de ruimte mogelijk is. Het is mijn taak om alle partijen met hun diverse meningen en visies met elkaar te verzoenen”, stelt hij.

Collectieve woonprojecten

De bouwmeester is alvast voorstander van meer innovatieve woonprojecten in zijn stad. Hij wil meer gezamenlijke projecten die samenhang vertonen én op één of andere manier aan elkaar gelinkt zijn. “Ik vind dat we individuele woningen meer aan elkaar moeten koppelen, zodat er grotere gemeenschappelijke woonprojecten ontstaan. Zo kunnen we gegroepeerd meer gestapelde woningen aanbieden. Het voordeel is dat een grote groep mensen dan maar één architect en één aannemer kan aanstellen zonder dat ze dat elk individueel moeten doen. We moeten afstappen van het individueel grondgebonden wonen, het huisje-tuintje-verhaal zeg maar. Ik wil naar een concept waar je bijvoorbeeld een huis koopt, maar waar de grond eigendom blijft van de stad. Daardoor zouden we de kostprijs fors kunnen laten zakken en uiteindelijk meer doelgroepen kunnen bereiken. Het voordeel is dat we als stad meer grondregie zullen kunnen voeren”, meldt Vanden Abeele.

Hij wil ook zeer oude, vervallen woningen in de Gentse negentiende-eeuwse gordel afbreken. “We moeten durven slopen om een kwaliteitssprong te kunnen maken. Dat betekent niet dat we alles moeten afbreken wat oud is. We moeten eerst bepalen wat waardevol of herbruikbaar is en daar moeten we maximaal durven inzetten op een tweede, derde of vierde leven”, klinkt het.

Deeleconomie

Maar volgens Vanden Abeele zijn er ook veel oude woningen in de Gentse binnenstad die nog kunnen gerenoveerd worden. “We moeten goed onderzoeken wat we kunnen hergebruiken in functie van een circulaire bouweconomie. Het is een enorme uitdaging voor architecten en aannemers om de oude huizen en gebouwen te renoveren en weer up-to-date te brengen naar de normen en eisen van vandaag. Het gaat niet enkel over verkrotte gebouwen uit de negentiende eeuw, die nog opgeknapt kunnen worden; er zijn ook vele verkavelingen uit de jaren ‘70 en ‘80 van vorige eeuw die niet meer aangepast zijn aan de hedendaagse eisen. Zeker voor projectontwikkelaars die die verkavelingen in de vorige eeuw gebouwd hebben, biedt dat vele mogelijkheden inzake renovatie. Daar zit een enorme reconversie-opgave op. Ze zullen moeten zorgen voor een totaal nieuwe hardware en software voor de wijken. Dit biedt ook een kans voor de bouwsector om op een zeer vernieuwende manier te gaan denken. Projectontwikkelaars moeten bijvoorbeeld nadenken hoe ze wonen als een service kunnen aanbieden aan de bewoners, in plaats van ze louter te verkopen. We leven immers steeds meer in een deeleconomie; kijk maar naar het succes van het autodelen. Bewoners zouden een energieabonnement kunnen nemen in plaats van een verwarmingstoestel aan te kopen. Dit kunnen we ook naar de bouwsector doortrekken en dat kan gekoppeld worden aan de circulaire economie die momenteel enorm aanwezig is in de bouwsector. Dat zie ik als enorme uitdagingen voor de twintigste-eeuwse verkavelingen”, meent de Gentse stadsbouwmeester.

Publieke ruimte

Naast extra woningen wil de bouwmeester ook de publieke ruimte in Gent voort uitbreiden. “Als er meer woningen en dus extra inwoners bijkomen, dan is er ook nood aan extra publieke ruimte. We willen ook de bestaande kwaliteit van de publieke ruimte verhogen. Er is niets zo nefast voor publieke ruimtes om overal hetzelfde te willen doen. Er is niets zo erg om foute keuzes te maken in de beperkte publieke ruimte die we hebben, om dan achteraf tot de conclusie te komen dat het voor niemand goed is. Het is niet dat het allemaal monothematisch moet zijn, maar we moeten goed beseffen dat we in een publieke ruimte niet alles kunnen doen of alles met elkaar combineren. We moeten een slimme combinatie maken om een kwalitatieve ruimte te hebben. Het is belangrijk om goed te kiezen en de juiste keuzes te maken. We moeten goed bepalen waar we inzetten op sport, spel en recreatie of waar we kiezen voor groenintroductie en waterinfiltratie. We moeten ook bepalen waar we evenementen organiseren. Op andere plaatsen kunnen we dan weer horecaterrassen voorzien. We zijn nu volop op zoek naar innovatieve ontwerpers en vakspecialisten die hoogwaardige, klimaatbestendige pleinruimtes kunnen ontwerpen”, stelt Vanden Abeele.


Om meer plaats te maken voor de publieke ruimte moet er volgens de Gentse bouwmeester ook meer geïnvesteerd worden in hoogbouw. “Hoogbouw is een typologie om een bepaalde dichtheid na te streven. Het voordeel is dat we zo meer plaats creëren zodat we de publieke ruimte open kunnen houden. Dankzij hoogbouw krijg je een juiste verhouding tussen bijbouwen en ruimte vrijhouden. Ook met een slimme schakeling van grondgebonden en gezinsvriendelijke woningtypes zorgen we ervoor dat de publieke ruimte vrij blijft”, luidt het.

Woonaanbod

Peter Vanden Abeele doet ook een oproep naar ontwerpers en architecten om het bestaande woonaanbod in vraag te durven te stellen. “Ik merk dat er te vaak wordt geredeneerd vanuit een typologie die we al lang kennen. Maar die is niet meer zaligmakend. Ik wil dat architecten op zoek gaan naar nieuwe oplossingen voor een steeds breder wordende opgave. We willen daar echt met ontwerpers en architecten mee aan samenwerken om vernieuwende projecten uit te denken en te ontwikkelen. Ik wil bouwheren ook oproepen om eens met andere ontwerpers te werken dan met wie ze dat normaal doen. Dit is ook een oproep naar ontwikkelaars om nieuwe zaken te testen. We kunnen een deel van het risico op ons nemen door testen te organiseren op onze stadsgronden”, suggereert hij.

De Gentse bouwmeester benadrukt dat er ook vele regels al vastliggen. “De gewestelijke regelgeving legt al bepaalde regels op, maar we hebben als stad ook zelf een algemeen bouwreglement waaraan de ontwerpers en bouwheren zich moeten houden. We moeten toegeven dat onze eigen regels niet altijd die vernieuwende oplossingen mogelijk maken. Door met ontwikkelaars, ontwerpers en architecten rond de tafel te zitten kunnen we onze kaders ook aanpassen. Ook onze eigen visies op klimaat, mobiliteit, leefbaarheid, stedelijke voorzieningen, wonen, zorg en betaalbaarheid veranderen met de tijd. Maar goed, het is niet omdat je met een innovatief idee komt dat je sneller een bouwvergunning gaat krijgen. Het voorstel moet natuurlijk in onze visie passen én kwalitatief zijn. Wat het afleveren van een bouwvergunning betreft respecteren we de wettelijke termijnen. De snelheid van de beoordeling ligt al behoorlijk hoog”, verklaart de bouwmeester.

Feedback

Vanden Abeele vindt dat architecten en ontwerpers zich al bij hun eerste schetsontwerp of idee moeten melden bij de stad. “Dan kunnen we meteen al zeggen wat de randvoorwaarden en minimumeisen zijn. Dat kan een interessante dialoog opleveren over uiteenlopende aspecten die met het project te maken hebben alsook over potentiële tegenstrijdige adviezen. Zo beseft de aanvrager ook dat hij in een traject stapt met verschillende partners, zoals het team stadsbouwmeester, de stedelijke diensten en de kwaliteitskamer. Het is evident dat ook de dienst Stedenbouw mee in dat traject betrokken is, want zij beoordelen uiteindelijk de bouwaanvraag. Ik zorg ervoor dat de juiste stadsdiensten de nodige input leveren tijdens het ontwerpproces. Architecten en ontwerpers mogen met onze diensten ook verschillende keren in gesprek gaan. We vragen dat de bouwheer en de ontwerper altijd samen komen bij toelichting in de kwaliteitskamer. Helaas worden we vaak geconfronteerd met projecten die al te ver zijn uitgewerkt. Architecten zeggen ons dan dat ze het tegenover hun bouwheer nog moeilijk kunnen verantwoorden om nog aanpassingen te doen. Ik heb al negatieve adviezen moeten geven omdat die projecten niet beantwoorden aan de minimumvereisten voor en verwachtingen over goede ruimtelijke kwaliteit en dat had met kwaliteitsbegeleiding vermeden kunnen worden”, oppert hij.

Projecten

In Gent worden momenteel heel wat vastgoedprojecten ontwikkeld. “Een buurt waar momenteel veel gebouwd wordt, is de omgeving van de Oude Dokken, waar zowel aan de oostzijde als de westzijde de eerste vastgoedprojecten gerealiseerd worden. Ook in de negentiende-eeuwse gordel worden projecten gerealiseerd. We zijn momenteel aan het bekijken hoe we daar nog meer projecten op een secure wijze kunnen installeren zonder het evenwicht in de wijk te verstoren. In de wijk Muide-Meulestede is er daarentegen wél capaciteit om nog nieuwe projecten toe te voegen. Ook in het gebied van de twintigste-eeuwse gordel is er expliciet plaats voor vernieuwende ontwerpopgaves. Hier moeten we nadenken hoe we in dit verkavelingslandschap, de suburbs van Gent, nieuwe woonconcepten en verdichte woonprojecten introduceren. Maar ook in andere delen van de twintigste-eeuwse gordel zijn we projecten aan het toevoegen. Het project van de nieuwe stadswijk Rute in Gentbrugge is gestart. Ook de werkzaamheden aan de Ecowijk Gantoise starten gauw. Het project van de Porre wordt gelanceerd en ook aan het station komen woonprojecten. Het project Rinkkaai is het eindpunt van de lineaire ontwikkelingszone langsheen het spoor. Ook in de ruimte rond Flanders Expo zijn er kansen”, weet de bouwmeester.

Viaducten

De nieuwe stadsbouwmeester van Gent heeft ook een uitgesproken visie op het viaduct van de E17 in Gentbrugge en Ledeberg, waar dagelijks liefst 120.000 voertuigen over rijden. Omwonenden uit Gentbrugge en Ledeberg klagen al langer over geluidsoverlast en fijnstof. De Gentse bouwmeester wil het viaduct van Gentbrugge eigenlijk het liefst zo snel mogelijk tegen de grond hebben. “Ik wil het hele viaduct, dat toch een traject van 8 km omvat, tegen de vlakte. Een groep bewoners stelt alvast voor om het lelijke viaduct te vervangen door een tunnel, maar dat zie ik dan weer niet zitten. Die optie is en blijft gewoon te duur en een tunnel is eigenlijk ook niet anders dan een viaduct, maar dan ondergronds. Dat is gewoon niet meer van deze tijd. Bovendien geeft het ook maar weinig mogelijkheden. Op het dak van een tunnel bouwen is bijzonder moeilijk; je kan er enkel een dak met een park opleggen. Ik stel voor om het tracé van de E17 te verschuiven naar buiten de stad, bijvoorbeeld op of parallel met de R4. Het verkeer omleiden en daar op een goeie manier landschappelijk integreren is de boodschap. Dat is trouwens geen opgave die beperkt is tot de E17. Aan de zuidkant van Gent komen er de komende jaren heel wat nieuwe projecten, zoals campussen en bedrijven, dus de mobiliteitsbehoeften daar zullen groot worden. Er is in de Gentse regio nood aan een ruimer mobiliteitsonderzoek voor onze hoofdwegen. Deze zomer komt dat dossier normaal aan bod in het Vlaamse Parlement. Daar zal een tekst goedgekeurd worden om naar alternatieven te zoeken voor het viaduct. Wordt dus vervolgd”, beseft hij.

Kwaliteitsbegeleiding

De laatste stadsbouwmeesters werden in Gent nog ingezet in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw om onder meer universiteitsgebouwen, publieke stations en voorzieningen mee vorm te geven. De functie verdween later, maar krijgt nu een nieuwe invulling met de ‘stadsbouwmeester 2.0’. De geboren en getogen Gentenaar Peter Vanden Abeele (39) is sinds 1 november 2017 actief als bouwmeester. Hij is architect en stedenbouwkundige van opleiding. De afgelopen 14 jaar werkte hij als stedenbouwkundig ontwerper. Hij was ook aan de slag in het team van de Antwerpse stadsbouwmeester Kristiaan Borret. Hij startte met twee medevennoten ook het ontwerpbureau Maat-ontwerpers, maar die functie legde hij neer bij de start van zijn mandaat als stadsbouwmeester.

Hij wordt vandaag bijgestaan door drie medewerkers in het team Stadsbouwmeester. Als stadsbouwmeester belichaamt hij het architectuurbeleid van de stad Gent. Hij selecteert mee de ontwerpen, ontwerpers en ontwikkelaars en is een belangrijke stem in de toekomstige ontwikkeling van de stad. Als spilfiguur moet hij de vele en soms tegenstrijdige adviezen stroomlijnen bij de totstandkoming van nieuwe stadsprojecten. Daarnaast adviseert hij het college van burgemeester en schepenen bij tal van bouwprojecten. Hij kan wel enkel een niet-bindend advies geven; de uiteindelijke beslissing blijft bij de politici.

Vanden Abeele noemt zich in de eerste plaats een kwaliteitsbegeleider in plaats van kwaliteitsbewaker. “Ik zet in op kwaliteitsbegeleiding en begeleid actief mee projecten. Als bouwmeester geef ik een extra boost naar kwaliteitsvolle toekomstige ontwikkelingen. We proberen die ook zo goed mogelijk in te passen in de stad. Zeker voor die grote innovatieve projecten willen we mee aan de kar trekken en ze goed begeleiden. Ikzelf doe dat niet alleen, laat dat duidelijk zijn; ik heb daarvoor partners nodig. Ik werk samen met onder meer onze stads- en beleidsdiensten, scholen en ziekenhuizen. We betrekken er ook architecten, ontwerpers, projectontwikkelaars en aannemers bij”, besluit de Gentse stadsbouwmeester.

Het team stadsbouwmeester is bereikbaar op stadsbouwmeester@stad.gent.

 

AANBESTEDINGEN
Alle aanbestedingen

Meest aanbevolen artikels

Lieven Achtergael ontwerpt administratief centrum Denderleeuw

Lieven Achtergael ontwerpt administratief centrum Denderleeuw

Lieven Achtergael Architecten uit Gent werd zopas aangesteld als ontwerper voor het nieuwe administratieve centrum van de gemeente Denderleeuw. De gemeente startte eind 2017 samen met Solva een haalbaarheidsstudie over de derde fase van het[…]

Zomergemse jongensschool wordt woonsite

Zomergemse jongensschool wordt woonsite

Provinciale focus Oost-Vlaanderen

Dossier

Provinciale focus Oost-Vlaanderen

Oost-Vlaanderen:  de bouw in al zijn diversiteit

Oost-Vlaanderen: de bouw in al zijn diversiteit

Meer artikels