Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Muren

Muren in gebouwen hebben als voornaamste functie het dak en de tussenvloeren te dragen. Hun tweede functie is het zijwaarts afschermen van ruimten.

Het is best denkbaar dat het afschermen historisch de oudste functie van muren is. Het ontstaan van steden heeft zeer veel, zoniet alles met die functie te maken: de stadsmuur rond Uruk, rond Thebe, rond Rome' beschermde de inwoners tegen ongewenst bezoek. In de Middeleeuwen moest je als officiële stadsbewoner ('poorter') zelfs 'steengeld' betalen, een contributie in de kosten voor het bouwen en onderhouden van een solide stadsmuur. De bouwaannemers zelf woonden buiten de stadsmuren, omdat hun bedrijf voor het stapelen van stenen en ander bouwmateriaal meer plaats nodig had dan binnen de muren beschikbaar. En de bouwvakkers mochten, bij wijze van uitzondering op de algemene regel, voor eigen gebruik bier brouwen en serveren buiten de stadsmuren, zodat ze niet verplicht waren telkens door de stadspoort te gaan als ze dorst kregen.

In tegenstelling tot wat Donald Trump zegt, is het bouwen van een vrijstaande muur niet zo eenvoudig.

Om de officiële bewoners binnen en buiten te laten, waren er stadspoorten. Als die poorten gesloten waren, dan was bezoek onmogelijk - tenzij men over de muur kon klauteren. De Griekse historicus Thucydides beschreef meer dan tweeduizend jaar geleden in zijn boek 'De Peloponnesische Oorlog' hoe soldaten naar de muur van een stad moesten sluipen om er het aantal baksteenlagen in de muren te tellen. Op basis van die kennis kan men de hoogte van de muur berekenen en ladders maken met de juiste lengte om ze te beklimmen: lang genoeg om tot boven te geraken, maar niet langer dan dat; want ladders die te ver boven de muur uitsteken, kunnen door de verdedigers boven op die muur gemakkelijk weggeduwd worden. Hoeveel mensen (vooral soldaten) in de loop der eeuwen omgekomen zijn bij pogingen om over een stadsmuur te klauteren, is zelfs bij benadering niet te berekenen. Maar het zijn er héél veel geweest. En wie ooit nog militaire dienst heeft moeten doen, heeft tijdens zijn infanterieopleiding ook muren moeten beklimmen; dat behoort nog altijd tot de basisvaardigheden van de infanterist.

Sommige keizers en koningen zagen het groot, en bouwden meteen een muur rond hun hele rijk. Het bekendste (en fraaiste) voorbeeld is de Grote Muur van China; maar de muren die de Romeinse keizers Hadrianus en Antoninus tweeduizend jaar geleden op de heuvelkammen tussen Engeland en Schotland bouwden, mogen ook gezien worden. Het Romeinse Rijk was heel groot, en ook op het Europese continent zijn nog resten van die Romeinse 'limes' te zien. Maar die zijn minder spectaculair, omdat Europeanen van het continent minder respect hebben voor bouwkundig erfgoed dan de Britten zodat de stenen in de loop van de eeuwen op de markt van de recuperatiematerialen terechtgekomen zijn.

Alhoewel muren in een klassieke oorlog niet veel betekenis meer hebben, worden ze soms nog gebruikt om volksverhuizingen te verhinderen. Een berucht voorbeeld was de muur van Berlijn, een prefab bouwsel uit betonelementen dat diende om burgers te beletten van het Oosten naar het Westen te vluchten. En Donald Trump heeft al beloofd dat hij als volgende president van de Verenigde Staten een muur zal bouwen tussen Mexico en de USA. Daar zal veel volk komen naar kijken, want hij wil die muur zelfs op kosten van de Mexicanen bouwen.

Eigenlijk staat op de grens tussen Mexico en de USA al allerlei hekwerk, maar dat is geen echte muur; en Donald Trump, die zichzelf 'bouwondernemer' noemt, zegt dat hij een echte muur wil, niet zo'n slordige afrastering met Friese ruiters en wat prikkeldraad waar je kan doorheen kijken. Voor professionele bouwers (waartoe Trump zichzelf rekent) is met dergelijke primitieve constructies geen eer te halen. Dat soort grensversperringen met prikkeldraad wordt meestal ook niet door echte bouwvakkers opgericht, maar door soldaten of andere beunhazen; figuren die niet de ambitie hebben fraai vakwerk af te leveren, maar wel zo rap mogelijk 'iets' op het terrein te hebben dat aantoont: 'hier mag je niet voorbij zonder onze toelating'.

Wie als Europeaan ooit door één van de poorten in de grensafsluiting vanuit Mexico naar de USA gegaan is, houdt er een beschamende herinnering aan over: aan mensen met een 'Europees' (blank) uitzicht wordt zelfs niet gevraagd een paspoort te tonen, ze mogen zo doorwandelen - alleen wie een donkere en dus eerder 'Mexicaanse' huidskleur heeft, moet papieren bovenhalen' Dat is blijkbaar bedoeld als administratieve vereenvoudiging (tijdsparend voor de grenspolitie), maar toch behoorlijk gênant als je als blanke Europeaan naast een donkere Mexicaan staat die wel zijn papieren moet tonen.

In tegenstelling tot wat Donald Trump zegt, is het bouwen van een vrijstaande muur niet zo eenvoudig. Dergelijke bouwwerken moeten (onder meer) weerstaan aan laterale windbelastingen en dat vergt wel wat studiewerk, tenzij men ze héél dik maakt zoals de Chinese muur of de muur van Hadrianus tussen Engeland en Schotland.

Maar ook als ze lelijk zijn, herinnert dit soort bouwsels ons aan de oorsprong van ons beroep: muren bouwen waarbinnen we ons tegen ongewenst bezoek van mensen of van dieren kunnen beschermen.

Na de val van de muur van Berlijn in 1989 zijn de spanningen in de wereld sterk afgenomen, wat in Europa zelfs geleid heeft tot een de facto afschaffing van grenscontroles. Maar intussen is de migratie naar Europa toegenomen, en in veel landen ontstaan stromingen om de grenzen opnieuw te gaan controleren en in het Zuid-Oosten van Europa verschijnen weer grensversperringen. Voorlopig nog geen echte muren in metselwerk, maar toch al prikkeldraad. Na prikkeldraad kunnen echte muren komen, maar de bouw van grensmuren ware een bouwmarkt waarop de bouwsector niet echt zit te wachten.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Deinze: werken voor Torck-site gestart

Deinze: werken voor Torck-site gestart

Op de site van de oude fabriekspanden van Torck in de Ommegangstraat in Deinze is gestart met de grondwerken voor de bouw van 60 wooneenheden en een commerciële ruimte, een fietsenstalling en een ondergrondse parking. Reeds 20% van de[…]

20/04/2021 | Deinze
Nieuwe brug verbindt Brusselse Noordwijk met Thurn & Taxis

Nieuwe brug verbindt Brusselse Noordwijk met Thurn & Taxis

Vijf kandidaten voor bouw gemeentehuis Middelkerke

Vijf kandidaten voor bouw gemeentehuis Middelkerke

Bouw gestart van MVRDV's Mission Rock-toren in San Francisco

Bouw gestart van MVRDV's Mission Rock-toren in San Francisco