Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Mont Saint Michel

De eerste mensen op onze aarde moeten verbaasd gekeken hebben naar het fenomeen van de opgaande en ondergaande zon, naar de vormveranderingen van de maan en naar verschijnselen van ebbe en vloed. Maar de eerste beschavingen wisten al dat een jaar uit ongeveer 365 dagen bestaat en aan de kusten wisten ze dat ebbe en vloed iets met de maancyclus te maken hebben.

We leren nu al in de lagere school dat eb en vloed veroorzaakt worden door de aantrekkingskracht van de maan en van de zon en dat er 'springtij' is als zon en maan uit dezelfde hoek op ons neerkijken. Toen we op 20 maart een zoneclips beleefden, gingen duizenden Fransen op de Mont Saint Michel staan, de eenzame rots voor de kust van Normandië, om het bijhorende springtij van alle kanten te bewonderen.

Springtij kan vooraf berekend worden, maar wind steekt soms ook een handje toe, en de gevolgen van springtij kunnen versterkt worden als een stormwind net op dat ogenblik uit dezelfde richting blaast. Dat ondervond men in Nederland in 1953. In Zeeland begaven enkele dijken, met catastrofale gevolgen: bijna tweeduizend mensen kwamen om en duizenden woningen werden vernield. Het was heel lang geleden dat Nederland nog een zo catastrofale overstroming had meegemaakt, en meteen werd werk gemaakt van verbeterde kustbeveiliging.

De zee trekt zich van politieke grenzen niets aan.

Nederland is een bijzonder geval, omdat het land gedeeltelijk onder de zeespiegel ligt, zodat efficiënte kustbescherming er van levensbelang is. De administratie die in Nederland instaat voor de waterhuishouding draagt er de plechtige naam 'Rijkswaterstaat'. Zo te zien levert de Rijkswaterstaat ook uitstekend werk: terwijl in België, Frankrijk en Duitsland al eens rivieren buiten hun oevers treden, hoort men nooit dergelijke verhalen uit Nederland: de ramp van 1953 was een eenmalig ongeval, allicht veroorzaakt omdat er als sinds vele jaren niets gebeurd was, waardoor de aandacht voor de zeedijken verslapt was.

Een belangrijke factor in het Nederlandse beleid is de houding van de bevolking, die zeer goed beseft dat zee en rivieren gevaarlijk kunnen zijn, en die dus ook bereid is de door de overheid opgelegde regels voor ruimtelijke ordening te eerbiedigen. Dat levert misschien een landschap vol 'saaie netheid' op, maar ook meer garantie op veiligheid bij noodweer.

De klassieke verdediging tegen overstromingen is vrij simpel. Stevige dijken, die hoog genoeg zijn om hoogwater tegen te houden, en potpolders. Beide vergen permanent onderhoud en waakzaamheid. Dijken moeten regelmatig gecontroleerd worden op hun hoogte, ondoordringbaarheid en stevigheid. Potpolders op hun beschikbaarheid: het zijn laag gelegen gebieden, die men bij uitzonderlijk hoog water kan laten onder lopen om de druk op de dijken te verminderen. Dat betekent dat men er moet over waken dat potpolders niet bebouwd worden en daarmee onbruikbaar worden voor de functie waarvoor ze bestemd zijn.

Dat is eeuwenoude wetenschap, die eigenlijk ook bij ons als 'algemeen bekend' mag gelden. Maar toen de 'Vlaamse Bouwmeester' een paar weken geleden vertelde dat men tegen het einde van deze eeuw (dus over tachtig jaar) misschien het polderland achter Nieuwpoort en De Panne als overstromingsgebied moet inrichten, gingen een paar kustburgemeesters meteen op de achterste poten staan. Die burgemeesters beschouwen hun badplaatsen als bijzonder mooi en zagen meteen al het toerisme en de residentiële bouwmarkt in gevaar - ook al was de bouwmeester zo vriendelijk geweest er op te wijzen dat appartementsgebouwen met uitzicht op zee in het westen en op overstroomd gebied in het oosten 'dubbel mooi' zijn.

Het valt op hoe kittelorig de publieke opinie op infrastructuurwerken reageert, zelfs als het maar om een puur intellectuele oefening gaat: indien de klimaatspecialisten werkelijk gelijk krijgen en de zeespiegel effectief een meter stijgt, dan kan België niet op zijn eentje zijn armzalige 67 kilometer kust verdedigen; de zee trekt zich van politieke grenzen niets aan en 'potpolders' inrichten of dijken bouwen zonder afspraken met onze buurlanden is al helemaal onmogelijk.

Maar men moet dergelijke debatten wel willen voeren, want het heeft geen enkele zin de ogen te sluiten voor evoluties die misschien niet met zekerheid zullen optreden, maar die wel denkbaar zijn.

Beslissingen over infrastructuur mogen geen optelsom zijn van individuele wensen en beslissingen. Politici hebben wel eens de neiging om individuele burgers verantwoordelijk te stellen als hun huis in overstromingsgebied staat. Dat is niet correct, omdat waterhuishouding een collectieve verantwoordelijkheid is van de hele gemeenschap, zodat de overheid gewoon geen individuele toelating mag geven om in overstromingsgebieden te bouwen. En wat overstromingsgebied is en wat niet kan niet door een individuele burger beslist worden.

De meeste krantenlezers van vandaag zullen het jaar 2100 niet meer beleven; maar als de politieke mentaliteit blijft wat ze nu is, zullen de kustburgemeesters dan in hun gemeenten referenda organiseren over de noodzaak van die infrastructuur. Allicht zal het Antwerpse 'fijn stof' tegen dan uit de mode zijn, maar aan de kust hebben ze andere bekommernissen. De aanleg van potpolders en drassige gebieden kan de bestaande meeuwenpopulatie nog vergroten, en dan wordt 'tomates crevettes' eten op een terrasje aan zee (of aan de polderkant) nog onveiliger dan het nu al is.

Maar men mag zich niet blind staten op de meeuwen alleen. Drassig polderland trekt ooievaars aan. En wat die fraaie vogels bij jonge vrouwen aanbrengen, kan gevolgen hebben voor de demografische structuur van de kustbewoners en toeristenpopulatie.

Maar voor de bouwmarkt zijn ooievaars zeker niet schadelijk: in Knokke hebben ze - dankzij het Zwinreservaat - nu al ooievaars en de vastgoedprijzen liggen er hoger dan in De Panne.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Metamorfose voor Brugs Minnewaterpark

Metamorfose voor Brugs Minnewaterpark

Het Brugse Minnewaterpark vormt voor heel wat bezoekers de toegangspoort tot de stad. “Het park is er om te genieten:  het hele jaar door en in het bijzonder tijdens de twee festivals waar de Bruggeling elk jaar naar uitkijkt. Een[…]

KV Kortrijk kan voetbalstadion bouwen aan Evolis

KV Kortrijk kan voetbalstadion bouwen aan Evolis

Gent: make-over voor Citadelpark en compacter ICC

Gent: make-over voor Citadelpark en compacter ICC

EStor-Lux bouwt lithiumionbatterijpark in Bastenaken

EStor-Lux bouwt lithiumionbatterijpark in Bastenaken