Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Video

Leuvens architectenkantoor kiest voor ambachtelijkheid

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
Leuvens architectenkantoor kiest voor ambachtelijkheid

Foto’s: DMOA architecten

De ontwerpers van DMOA architecten vertellen waarom ze in hun nieuwe thuisbasis aan de Erasme Ruelensvest in Leuven ver weg bleven van strakke lijnen en hypermoderne materialen, en bewust kozen voor een mix van ambachtelijkheid, hedendaagse technieken en frivole kunst.

Het kantoor annex ontmoetingsplek biedt tal van verrassingen en innovaties. Zo is de gevel opgetrokken in gestampt beton en verhult hij een reusachtige xylofoon die reageert op voorbijgangers. Het gebouw is bovendien energieneutraal en benut daarvoor onder meer energiepalen.

‘Kruul’ is de naam die de medewerkers van DMOA architecten aan  hun nieuwe werkplek gaven. Van meet af aan hadden ze de ambitie om een banale werkplek en dito architectuur te overstijgen. Ze droomden van een plek voor ontmoeting en verbinding die ook buiten de kantooruren zou leven.

“We zochten naar een optimalisatie van het ruimtegebruik, dus ’s avonds en in het weekend geen lege ruimtes achter doodse raampjes. Vandaar dat we de gemeenschap rond ons uitnodigen om gebruik te maken van ons gebouw. De gelijkvloerse verdieping en het penthouse gebruiken we als eet- en vergaderruimtes. Maar die ruimtes lenen zich voor zoveel meer”, verklaart Benjamin Denef, medeoprichter van DMOA architecten.

Verloren hoek

De weg naar Kruul was een boeiende ontdekkings- en activiteitentocht voor DMOA architecten. Het begon met een klein, spievormig perceel met een bouwvallig huisje erop langs de Leuvense vesten. “Er waren bitter weinig geïnteresseerden, maar wij zagen vooral het potentieel: pal aan de ring en een groen park als achtertuin. We zijn dan ook met veel goesting die uitdaging aangegaan. Om onze visie volledig te kunnen realiseren, hebben we in overleg met de stad Leuven een paar kleine delen van het openbare domein kunnen aankopen”, vertelt medeoprichter Matthias Mattelaer.



Op die basis ontwierp DMOA architecten een kantoorgebouw dat de tand des tijds moet weerstaan. “Deze locatie is gegeerd, er zal dus altijd bebouwing zijn. Daarom hebben we gekozen voor een waardevolle architectuur, een duurzame energiewinning en heel robuuste materialen. Bovendien heeft elke verdieping een open plan, waardoor ze heel flexibel en goedkoop een nieuwe invulling kan krijgen’, zeggen Benjamin en Matthias.

Revival

De gevels van Kruul tonen het streven naar een waardevolle architectuur in robuuste materialen. De gesloten geveldelen zijn opgetrokken in gestampt beton. Dit is de moderne interpretatie van een oude techniek om muren te bouwen. Onze voorouders gebruikten gestampte aarde, een mengsel van aarde en klei dat ze aanstampten. In 1820 perfectioneerde François-Martin Lebrun deze techniek door de klei te vervangen door cement.



Het schrale, droge betonmengsel wordt per laag opgebouwd en net zolang aangestampt tot het oppervlak verdicht is. Pas wanneer zo’n laag uitgehard is, kan de volgende worden geplaatst. Die aanpak maakt gestampt beton arbeidsintensief, waardoor het in de vergeethoek belandde. De Zwitserse architect Peter Zumthor luidde midden jaren 2000 een revival van het materiaal in met de bouw van de Bruder Klaus Feldkapelle in de Duitse Eifel.

DMOA was geprikkeld door de techniek en gebruikte die eerder al voor het project Farmer’s house. Ook voor het eigen kantoor bood het stampbeton de gewenste uitstraling en duurzaamheid. Er werd uitvoerig geëxperimenteerd om een optimale samenstelling te vinden voor een korrelig, zachtbruin stampbeton dat slechts 10 cm dik mocht zijn. De droge beton werd in dunne lagen in een glijbekisting aangebracht en handmatig aangedamd. Hierbij stak het hele DMOA- team de handen uit de mouwen.

“De mooie kleur is puur natuur en vervaardigd met zand uit een Lubbeekse groeve. We bestelden er een hoop chocoladebruin zand. De andere bestanddelen verzachtten de kleur tot een zonnig lichtbruin. We hebben dus geen pigmenten toegevoegd die met de tijd vervagen, gewoon de natuurlijke kleur van het mengsel”, legt Benjamin Denef uit.

Bijen

De gevel kreeg nog een extra duurzaam karakter. Door de keuze van de afstandshouders voor de glijbekisting is de gevel nu ook een bijenhotel. “We kozen voor bamboestokjes. De 500 buisjes door de gevel zijn ideale holletjes voor solitaire bijen, een bedreigde diersoort. De eerste bijen hebben hun weg naar onze gevel al gevonden”, vervolgt Matthias Mattelaer.

Maar DMOA ging nog verder. De gevel kreeg niet alleen een speciale visuele uitstraling, maar ook een bijzondere auditieve dimensie. Met de steun van prof. Andrew Vande Moere (onderzoeksgroep Research[x]Design) en student Maarten Houben van de KU Leuven bedacht het team een interactief geluidsproject: de MUURmelaar. De kastanjehouten raamkaders werden daarbij geherinterpreteerd als ‘instrumenten’.

Houtblokje

“In elk van de zeventien ramen werd een houtblokje verend bevestigd. Dat kan worden aangeslagen door een elektronisch gestuurd hamertje. Het geheel vormt een reuzegrote, interactieve xylofoon. Een camera die ook in de gevel is geïntegreerd, registreert de bewegingen van voorbijgangers. Het systeem analyseert de snelheid van de bewegingen en zet ze om naar klanken, een geluidlandschap van houtklanken met verschillende tonen en ritmes. Deze interactieve gevel produceert niet alleen geluiden, maar past die ook aan de bewegingen, de richting en de  snelheid van de voorbijgangers aan. Iemand die haastig voorbij het gebouw wandelt, zal een ander ritme veroorzaken dan een slenterende persoon”, aldus de ontwerpers.

Energiepalen

Kruul is energieneutraal. Daarvoor zette DMOA in op verschillende technieken. De meest opvallende zijn ongetwijfeld de energiepalen. “Het gebouw moest gefundeerd worden met funderingspalen. Een financiële tegenvaller, zou je denken, maar we hebben van de nood een deugd gemaakt en de palen ingezet als energiewinners. Zo konden we de afzonderlijke diepteboring voor de grondwarmtepomp uitsparen. In de 22 palen zitten nu lussen van 10 m diep. Ze leveren genoeg energie om het gebouw te verwarmen en passief te koelen. De warmtepomp die de energie met de ondergrond uitwisselt, voedt volgens het principe van betonkernactivering kanalen die in de betonstructuur werden ingegoten, zelfs in de hellende dakvlakken”, licht Benjamin Denef toe.

Fotovoltaïsche cellen produceren de eigen elektriciteit. DMOA koos hier voor een nieuwe generatie cellen met dubbele captatie. Daarom kreeg het dak een witte afwerking. Om de energetisch sterke prestaties van het gebouw te optimaliseren wordt het verbruik van alle toestellen gemonitord. Een smart buildingsysteem verwerkt deze informatie automatisch om het gebouw zo energiezuinig mogelijk te besturen.

AANBESTEDINGEN
Alle aanbestedingen

Meest aanbevolen artikels

Architecten verspreiden gezonde bacteriën in gebouwen

Architecten verspreiden gezonde bacteriën in gebouwen

Het architectenbureau Jaspers-Eyers Architects gaat in zee met TakeAir, een Belgische innovator die een systeem bedacht waarmee gezonde bacteriën in ventilatiekanalen van gebouwen kunnen worden verspreid. De architecten installeerden de[…]

19/06/2019 | BouwenMilieu
Gent helpt beloftevolle architecten aan eerste opdracht

Gent helpt beloftevolle architecten aan eerste opdracht

Architectuuruitstap naar Kasterlee

Architectuuruitstap naar Kasterlee

29 inzendingen voor Prijs Wivina Demeester

29 inzendingen voor Prijs Wivina Demeester

Meer artikels