Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Kipwagens

Tot lang na de Tweede Wereldoorlog was de Rupelstreek het grootste productiecentrum van de Belgische baksteenindustrie. Belangrijkste product was de 'gewone' baksteen in het formaat 'boerke' dat gebruikt kon worden voor alle metselwerk waaraan geen esthetische eisen gesteld werden. 'Boerkes' waren 180 mm lang, 85 mm breed en 65 mm hoog en dus zeer compact. Bovendien waren ze behoorlijk hard. De Boomse fabrikanten gingen er dan ook prat op dat het 'afkippen' van een lading Boomse boerkes maximaal 1 procent 'breuk' opleverde. (Plus wat gekneusde hoekjes of randjes, maar voor 'gewoon' metselwerk werd dat niet meegeteld.)

In streken waar de plaatselijke klei minder harde steen opleverde, ontstond al vroeg de gewoonte de stenen op paletten te leveren, verpakt onder een hoes in plastiek of bijeen gehouden met bandijzer. (Parallel daarmee ontstond ook de verpakking zonder palet, waarbij de stenen zo gestapeld zijn, dat plastiekfolie alles bijeen kan houden.) Dat leverde aanvankelijk meewarige commentaren op - 'ze emballeren nu al bakstenen alsof het pralines zijn' -, maar noch de handelaars noch de aannemers vonden het met de hand laden en daarna afkippen (en oprapen) van stenen echt leuk, en tegen het eind van de jaren '70 van vorige eeuw was er geen enkele fabriek meer die nog onverpakte steen aanbood.

Milieubewuste bouwheren eisten dat 'hun' aannemer geen verpakte steen zou aankopen voor het bouwen van 'hun' huis.

In de periode na 1970 ontstonden echter ook milieubewegingen, die 'foeterden' tegen de 'commerciële' verpakking. Er bestond toen nog officiële prijzencontrole, en de baksteenfabrikanten werden onder meer verplicht de prijs van de verpakking afzonderlijk te vermelden. Een nogal moeilijke opgave, want indien men ernstig rekende, kwam men fataal tot de conclusie dat de verpakking een negatieve kostenfactor is: verpakte steen stapelen en transporteren kost minder dan losse steen. (Ook intern transport in de fabriek wordt goedkoper als men 'ordelijk' werkt.) Maar wet is wet, en gedurende een paar jaar stond op de facturen ook een (eigenlijk fictieve) kostprijs voor de verpakking.

Het is voorgekomen dat milieubewuste bouwheren eisten dat 'hun' aannemer geen verpakte steen zou aankopen voor het bouwen van 'hun' huis. Dat probleem was gemakkelijk op te lossen: nadat de pakken steen op het tasveld van de fabriek met een vorklift op de vrachtwagen geladen waren, klom een arbeider op de laadbak en sneed de plastiekfolies stuk. Op de werf aangekomen, kon de handelaar dan gewoon de stenen 'kippen' - zoals vroeger - en een factuur afgeven waarop géén verpakkingskosten vermeld waren.

Of netjes gestapelde (maar niet meer door plastiek samengehouden) pakken die in hun geheel van de laadbak glijden daarbij minder dan wel meer breuk opleveren dan stenen die los op de laadbak lagen en ordeloos naar beneden tuimelden, is niet bekend; want veel demonstraties van dat soort zijn er zeker niet gegeven en intussen is 'verpakte' steen zo ingeburgerd dat alleen oudere mensen zich nog de tijd kunnen herinneren toen de 'dienders' voor de werf 'gekipte' stenen opraapten en ze op een schouderplankje zetten om ze daarna een ladder op te dragen.

Mogelijkheden om stenen netjes te stapelen en ze zonder plastieken omhulsel te transporteren, bestaan ook wel, maar hebben zich in België niet echt doorgezet, omdat ze speciale vrachtwagens vergen, en een volkomen vlakke ondergrond bij het lossen.

Zelfs het afkippen van zand is in onbruik geraakt, dat wordt nu ook netjes in zakken geleverd. Voor verpakking is materiaal (vooral plastiek) nodig, maar als men rekening houdt met de voordelen zoals verminderde breuk en het gemak waarmee men zakken en pakketten zowel op de tasvelden als op de werven kan verplaatsen, is de kostprijs van verpakking zeker negatief. (Dat geldt ook voor de voedingssector. De milieubeweging heeft ooit bekomen dat de distributiesector 'witte' producten met 'bescheiden' en 'goedkoop' ogende verpakking op de markt bracht, maar een blijvend succes zijn die 'witte' producten niet geworden: de consument wil de naam van de producent kennen, en een kleurrijk logo stoort hem niet.)

Het gebruik van adequate en niet te dure verpakking heeft ook de internationale handel bevorderd. Wie bijvoorbeeld 's avonds in Zeebrugge de ferry naar Hull neemt, kan 's morgens tijdens het ontbijt in het scheepsrestaurant naar de kade naast de sluis kijken en daar de pakketten Belgische baksteen (met de ons bekende logo's op de plastiek) zien staan.

Verpakte stenen kunnen ook per rivierschip vervoerd worden, zeker als ze boven op het dek geplaatst kunnen worden. Nadeel van het transport per schip is dat het trager is dan met de vrachtwagen en dat voor de kilometers tussen loskade en bouwwerf toch noch vrachtwagentransport nodig is. Maar het gevaar dat de transporteur met zijn stenen ergens op een lange autoweg in een verkeersopstopping terecht komt, is wel kleiner.

Last but not least: adequaat verpakte en getransporteerde stenen lopen weinig kans om beschadigd te geraken. Het mag dan al waar zijn dat een aantal beschadigde stenen in metselwerk dat bedoeld is om bepleisterd te worden niet echt stoort; voor de metselaar is het toch leuker met gave stenen te werken, zodat hij ook voor het bepleisteren kan zien of hij mooi werk afgeleverd heeft: of je voor het schrijven van een brief aan je lief een goede vulpen dan wel een stompje potlood gebruikt, maakt voor de inhoud van de boodschap niets uit, maar een goede vulpen schrijft lekkerder.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Hasselt biedt 3.000 gezinnen complete renovatiehulp op maat

Hasselt biedt 3.000 gezinnen complete renovatiehulp op maat

De stad Hasselt gaat meer dan 3.000 gezinnen persoonlijk begeleiden in het verduurzamen van hun woning. De campagne startmetrenoveren.be omvat een complete aanpak op maat, van analyse tot werken, op een schaalgrootte die nog niet eerder werd[…]

Consortium gekozen voor bouw nieuw VRT-hoofdkwartier

Consortium gekozen voor bouw nieuw VRT-hoofdkwartier

Aquafin bouwt duurzame campus in Aarstelaar

Aquafin bouwt duurzame campus in Aarstelaar

West-Vlaanderen plant aanleg vijf fietspaden

West-Vlaanderen plant aanleg vijf fietspaden