Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Jacques Delors

De economist Jacques Delors was voorzitter van de Europese Commissie in de jaren '80 van vorige eeuw, dat is nu meer dan een kwarteeuw geleden. Hij heeft nu een eerbiedwaardige leeftijd bereikt, maar geldt nog steeds als één van de belangrijkste voorzitters die de Europese Commissie ooit heeft gehad.

Het credo van Delors als voorzitter was 'vrij verkeer van goederen en diensten binnen Europa' als basis voor een grote en dus belangrijke Europese binnenmarkt. Dat idee werd door de lidstaten goed onthaald, maar de uitvoering gaf wel aanleiding tot bizarre problemen. En ook tegenwerking, openlijke zowel als stiekeme.

Vrije verkoop van goederen lijkt simpel, het volstaat de invoertol af te schaffen. Maar in de praktijk volstaat dat niet. We kunnen om het even waar in Europa een computer kopen, en hem thuis op onze schrijftafel zetten en gebruiken. Maar we moeten wel eerst nagaan of de stekker in onze stekdoos past: elk Europees land houdt er zijn eigen stekkers en stekdozen op na. Er zijn zelfs landen waar de stekkers regionaal verschillen, zodat elektrische toestellen er gemakshalve zonder stekker verkocht worden - de koper moet er maar zelf de juiste 'fiche' monteren. (Niet zo simpel als het lijkt, in sommige landen moet in de stekker ook een zekering zitten.)

Nationaal protectionisme keert zich altijd tegen diegene die het gebruikt. Een Europese markt voor producten vergt een harmonisatie van de nationale technische voorschriften en dat blijkt vaak erg moeilijk, zelfs bij eenvoudige producten zoals baksteen. Een Belgische gevelbaksteen is in de regel 9 cm breed en 19 cm lang. Een Nederlandse is 10 cm breed en 21 cm lang. Dat heeft nog nooit de Belgisch-Nederlandse handel gehinderd. Maar in Duitsland hebben ze bakstenen van 11,5 cm breed en 24 cm lang en dat gaf wel aanleiding tot problemen.

Volgens de Duitse bouwvoorschriften moet het buitenblad van een spouwmuur minstens 11,5 cm dik zijn zodat traditionele Belgische of Nederlandse gevelstenen niet konden gebruikt worden.

Toen de Belgische steenbakkers vijfentwintig jaar geleden het Duitse verbod aanvochten, vertelde het 'Institut für Bautechnik' in Berlijn dat die 11,5 cm noodzakelijk waren voor de stabiliteit van de muren. Dat argument was niet vol te houden omdat er buiten Duitsland miljoenen gebouwen staan met spouwmuren waarvan het buitenblad minder dik is. Het 'Institut' schreef dan maar een 'bijzondere toelating' uit voor het gebruik (op Duits grondgebied) van Belgische bakstenen met een breedte van 9 cm en voor Nederlandse met een breedte van 10 cm, maar was zo perfide ook de lengte van de stenen te vermelden: die moest 24 cm zijn, de traditionele Duitse afmeting. Daarvoor waren zelf géén stabiliteitsargumenten te bedenken. Na protest werd de 'bijzondere toelating' herschreven: als de stenen in België of in Nederland gemaakt waren, gold deze verplichting niet. Wat er op neer kwam dat kleine stenen wel mochten verkocht en gebruikt worden, maar enkel indien ze uit het buitenland kwamen. Met dat soort achterhoedegevechten kan men een paar jaar vullen.

Nationaal protectionisme op basis van technische argumenten is vaak heikel. Duitsland heeft de grootste biermarkt van Europa en om buitenlandse concurrentie tegen te houden, voerden de Duitse brouwers op zeker ogenblik een 'Reinheitsgebot' uit het jaar 1516 weer in. In dat jaar had een Beierse hertog bepaald dat bier enkel uit 'hop, mout, graan en helder water' mocht geproduceerd worden. De bedoeling was - 500 jaar geleden - de bierproductie hygiënischer te maken, maar de herinvoering van dit antieke (en zéér vage) gebod verbood Duitse brouwers wel het gebruik van toeslagstoffen die in andere landen wel mogen, zoals suiker of fruitsappen.

De Duitse brouwers meenden echter dat de nadruk die ze in hun promotie legden op hun 'reinheidsgebod' de klanten zou aansporen om enkel Duits bier te drinken, maar dat bleek een vergissing. En het belet hen zelf producten zoals 'kriek' te brouwen en te verkopen.

Nationaal protectionisme is zelden succesrijk. Maar toch wordt het altijd opnieuw uitgeprobeerd. Vooral grote landen, met een grote binnenmarkt, bezondigen er zich vaak aan. Het lijkt ook simpel en efficiënt: producten van buitenlandse concurrenten verbieden en klaar is Kees. Maar al sinds het eind van de negentiende eeuw werd 'simpel verbieden' moeilijker en het belemmeren van import gebeurt dan ook steeds vaker via 'nationale certificering': het product mag wel ingevoerd worden, maar enkel nadat het door een officieel nationaal keuringsorganisme gekeurd werd. En die organismen kunnen het administratief erg moeilijk maken.

Een originele hinderpaal tegen import uit Duitsland werd ooit uitgedacht door de Britten. Toen Duitsland rond het jaar 1900 een steeds belangrijkere industrienatie werd, besliste het Britse parlement dat producten uit Duitsland bij verkoop in Groot-Brittannië de waarschuwing 'made in Germany' moesten dragen. De Duitse industrie onderwierp zich braaf aan die als pesterij bedoelde eis, maar slaagde er snel in om van de waarschuwing 'made in Germany' in héél Europa een soort kwaliteitsmerk te maken. Dat was uiteraard niet de oorspronkelijke bedoeling, en nu gaan er stemmen op om 'ongecontroleerd' gebruik van dit 'keurmerk' te verbieden. Maar dat ziet de Duitse industrie niet meer zitten'

Iets vergelijkbaars zien we nu gebeuren met 'genetisch gewijzigde organismen' in de landbouwsector. Er zijn mensen die daar schrik voor hebben en in sommige landen wordt daarom geëist dat levensmiddelen die ggo's 'bevatten' zouden gemerkt worden als 'waarschuwing' voor de gebruikers. Bovendien heeft Europa de individuele Europese lidstaten toelating gegeven om zelf de regels voor aanbouw en gebruik van ggo's op eigen territorium te bepalen.

Dat is een pijnlijke herinnering aan de tijd vóór Delors. Nationaal protectionisme keert zich altijd tegen diegene die het gebruikt. Het is dan ook niet moeilijk om te voorzien hoe deze hybride regeling zal evolueren. En het wordt interessant om zien hoe die 'waarschuwing' zal evolueren.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Renovatie in Museum voor Natuurwetenschappen afgerond

Renovatie in Museum voor Natuurwetenschappen afgerond

De Regie der Gebouwen heeft zopas omvangrijke renovatiewerken afgerond in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel. Het gaat om een investering van ongeveer 4,5 miljoen €.     Twee verdiepingen van de[…]

18/09/2020 | Brussels GewestRenovatie
Tijdelijke en speelse heraanleg voor Leuvens Hogeschoolplein

Tijdelijke en speelse heraanleg voor Leuvens Hogeschoolplein

Circulair gevelmateriaal legt de lat een stuk hoger

Circulair gevelmateriaal legt de lat een stuk hoger

Waregem schenkt CO2-meters aan scholen

Waregem schenkt CO2-meters aan scholen