Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

'Innovatief Aanbesteden' lost verwachtingen niet in

Het Rekenhof onderzocht de doelmatigheid van het programma Innovatief Aanbesteden en ging na of de Vlaamse overheid de projecten rechtmatig afhandelde. Het stelde vast dat de geselecteerde projecten onvoldoende innovatieve oplossingen voor belangrijke socio-economische uitdagingen hebben opgeleverd. Het programma vormde evenmin een significante stimulans voor de Vlaamse economie en van een verbeterd innovatiebeleid in de beleidsdomeinen is amper sprake. Het Rekenhof identificeerde de knelpunten die aan de basis liggen van de ondermaatse programmaresultaten.

Met het programma Innovatief Aanbesteden wil de Vlaamse overheid innovatieve oplossingen aankopen voor socio-economische uitdagingen waarvoor geen adequate oplossing voorhanden is. Tegelijk wil zij zo haar koopkracht inzetten om innovatie bij ondernemingen te stimuleren. Het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT) ontwikkelde een methodologie die een onderscheid maakt tussen aankopen van bestaande innovatie (die echter nieuw is voor de aanbestedende overheid) en aankopen van oplossingen die nog onderzoek en ontwikkeling vereisen. In het eerste geval kan een klassieke aanbestedingsprocedure volgen. Voor het tweede geval werd de procedure van precommercieel aanbesteden voorgesteld, die de ontwikkeling van een prototype beoogt door verschillende dienstverleners in een gefaseerd proces. Pas daarna volgt een eventuele commerciële aanbesteding.

Resultaten

Het IWT speelde een voortrekkersrol en ontwikkelde een geschikte methodiek om innovaties aan te besteden. Omdat het programma Innovatief Aanbesteden en de ontwikkelde methodiek nieuw waren, vormden zij in de beginfase een leerproces.

De zestien projecten leidden zeven jaar na de start in 2008 in vier gevallen tot een aankoop: drie met een klassieke overheidsopdracht en één met een precommerciële aanbesteding. Negen projecten stopten na de marktverkenning; drie ervan werden met een beperkter voorwerp voortgezet buiten het programma.

Voor drie andere projecten zijn er twee precommerciële aanbestedingen lopende en is er één stopgezet bij gebrek aan inschrijvingen. Die resultaten zijn volgens het Rekenhof onvoldoende.

Knelpunten

Het programma moest het aankoopbeleid van de diverse beleidsdomeinen van de Vlaamse overheid meer afstemmen op middel- en langetermijnbehoeften. Hoewel de beslissing tot horizontale toepassing positief is, is de uitvoering ervan niet geslaagd. Er is weinig sprake van een verbeterd innovatiebeleid of een meer toekomstgericht aankoopbeleid in de diverse beleidsdomeinen. Daarbuiten houdt de beslissing om per beleidsdomein minstens één project te selecteren weinig rekening met het feit dat niet elk beleidsdomein even innovatiebehoevend of 'ontvankelijk is. Door de opgelegde projectspreiding over alle beleidsdomeinen vormt de algemene innovatiestrategie voor Vlaanderen geen uitgangspunt van het programma. Er werd niet ingezet op prioritaire domeinen en onvoldoende gebruik gemaakt van bestaande innovatie-instellingen. Die factoren zorgden ervoor dat niet de relevantste projecten werden geselecteerd. De aanbestedende administraties stelden ook niet altijd voldoende financiële middelen ter beschikking, wat bij zeker drie projecten mee de stopzetting of inkrimping veroorzaakte.

De goedkeuringsprocedure voor (pre)commerciële aanbesteding brengt lange doorlooptijden met zich. Dat heeft verschillende oorzaken: de moeizame beginfase, de vele procedurestappen en goedkeuringsmomenten, het soms moeizame projectbeheer, de vaak negatieve advisering door de Inspectie van Financiën en onvoldoende financiële en personele inzet van de entiteiten. Daarbuiten creëerden enkele laattijdige programmaverlengingen perioden van onduidelijkheid. Eind 2013 werd het actieplan niet meer verlengd, waardoor drie nog lopende projecten voorlopig zijn opgeschort.

Er zijn ook juridische knelpunten. De precommerciële aanbesteding moet als uitzondering op de overheidsopdrachtenregelgeving aan enkele toepassingsvoorwaarden voldoen. De uiteenlopende invulling ervan door verschillende actoren in de dossiers gaf aanleiding tot rechtsonzekerheid. Bovendien wezen verschillende projectmedewerkers op de moeilijkheden die zij ervaren om innovatie aan te kopen binnen de overheidsopdrachtenregelgeving. Die biedt daartoe nochtans heel wat mogelijkheden. Ook de nieuwe Europese overheidsopdrachtenrichtlijn, die uiterlijk in april 2016 moet zijn omgezet in nationaal recht, creëert een aantal versoepelingen en mogelijkheden.

Rechtmatigheid

De uitgangspunten van het theoretisch-procedureel aankoopproces dat het IWT voor de precommerciële aankoop ontwikkelde, sluiten aan bij de essentiële aandachtspunten die de Europese Commissie vooropstelde: de precommerciële aankoop vormt een afzonderlijke fase in het aankoopproces, strikt gescheiden van de commerciële aankoop. In de praktijk beantwoordden de precommerciële aanbestedingstrajecten echter niet altijd nauwgezet aan de Europese principes van de gefaseerde ontwikkeling en van de mededinging

Regeerakkoord

Vlaams minister van Innovatie Philippe Muyters betwist de bevindingen van het Rekenhof niet. Hij lanceert een aantal initiatieven die hij voorziet in het licht van de vermelding in het regeerakkoord 2014-2019 om verder in te zetten op Innovatief Aanbesteden.

Het verslag 'Innovatief aanbesteden' staat op www.rekenhof.be.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Hoger geschoolde vrouwen vinden steeds vaker hun weg naar de bouw

Hoger geschoolde vrouwen vinden steeds vaker hun weg naar de bouw

Uit de recentste onderwijsstatistieken blijkt dat vrouwen wel degelijk geïnteresseerd zijn in een bouwopleiding. Meer nog: hoe hoger het studieniveau, hoe groter het aandeel van vrouwelijke leerlingen of studenten. Het Vlaamse bouwonderwijs[…]

04/03/2021 | VCB
Internationale samenwerking voor spoorontsluiting Gent-Terneuzen

Internationale samenwerking voor spoorontsluiting Gent-Terneuzen

Antwerpen bouwt jeugdcentrum in Park Groot Schijn

Antwerpen bouwt jeugdcentrum in Park Groot Schijn

Minder aanvragen voor sloop- en herbouwpremie

Minder aanvragen voor sloop- en herbouwpremie