Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Industrieel hoekpand krijgt tweede leven

Industrieel hoekpand krijgt tweede leven

Recent werd een historisch en industrieel hoekpand uit het begin van de 20ste eeuw in een Anderlechtse wijk volledig gerenoveerd. Vijf families verloren hun ziel aan dit bouwwerk en lieten het - naar een ontwerp van het Brusselse architectenbureau noAarchitecten - verbouwen tot vijf ruime lofts, elk met een uitgesproken, eigen identiteit. Verstraete Hout uit Roeselare stond in voor het omzichtige buiten- en binnenschrijnwerk van dit renovatieproject.

In het gebouw - dat twee bouwlagen telt en een totale oppervlakte van om en bij de 900 m² heeft - was oorspronkelijk een fotogravure/drukkerij ondergebracht. Het pand is 30 m breed langs de ene en 10 m breed langs de andere straatzijde. Oorspronkelijk maakte een tuinperceel met een achterliggend entrepot - naast de korte kant van het pand - deel uit van dezelfde eigendom. De vorige eigenaar verkocht dit stuk grond echter aan de stad Brussel die aan de andere zijde van het perceel over een aanpalend schoolgebouw beschikt.

Eenvoudige ritmering behouden

'De bouwheren wilden dit mooie gebouw in zijn eenvoud behouden, met de bestaande ritmering van de moerbalken en de spanten', aldus architect Michiel Geldof van noAarchitecten. 'Uit de historiek van het gebouw blijkt dat er in het dak vroeger enkele dakkapellen waren aangebracht die later werden dichtgemaakt. Twee dakkapellen - uitgevoerd in larikshout en zink, één langs elk van beide voorgevels - werden op de oorspronkelijke locaties in ere hersteld en geven een krachtige uitstraling aan het gebouw. Aan de voorgevel werden weinig wijzigingen aangebracht. Enkele nissen in de voorgevel, destijds langs de straatzijde dichtgemaakt, werden nu ook langs de binnenzijde voort afgewerkt. De in groen-blauw geschilderde gevels werden witgekaleid, om het karakter van de oorspronkelijk gebruikte blauwsteen optimaal tot zijn recht te laten komen. In de achtergevel konden grote dakterrassen voor de verschillende lofts op de verdiepingen worden voorzien.'

Spanten ontdubbeld en gordingen verzwaard

Wat het gebouw zelf betreft, waren in de loop der tijden heel wat kleinere ruimtes (donkere kamers voor fotogravure, enz.) toegevoegd. Deze werden door de bouwheren zelf weggenomen, ook de plafonds werden uitgebroken zodat iedere bouwlaag één grote ruimte werd.

'Het gebouw rust op een aantal centraal geplaatste gietijzeren kolommen waarop moerbalken in eik zorgen voor overspanningen. Deze werden ingevuld met roosteringen in grenenhout en afgewerkt met houten plankenvloeren. Eén van de kolommen werd verplaatst en verhoogd (zie verder, nvdr.). Het gebouw bevindt zich deels in de Zenne-vallei: uit grondonderzoek is gebleken dat de draagkracht van de grond op funderingsaanzet heel zwak is. Het Gentse stabiliteitsbureau studieburo Mouton stelde ook vast dat de moerbalken ondergedimensioneerd waren voor de toekomstige functie. Deze moesten versterkt worden met metalen liggers waarbij niet uit het oog mocht verloren worden dat de kolommen zouden overbelast worden. Het dakgebinte was in relatief goede staat en voldoende waterdicht, zodat er van onder het dak kon worden gewerkt. Met het oog op de brandweerstand werden de spanten ontdubbeld en de gordingen verzwaard. Via metalen stukken konden de gebinten worden samengetrokken', aldus ir. Rik Witdouck, projectdirecteur bij Verstraetebouw/hout uit Roeselare, dat instond voor het buiten- en binnenschrijnwerk van dit renovatieproject.

Trapkoker verzekert stabiliteit

De oorspronkelijke steile en weinig comfortabele houten steektrap werd afgebroken. Met het oog op de windstabiliteit koos het stabiliteitsbureau voor een houten trapkoker die de stabiliteit van het gebouw kon verzekeren.

'De keuze voor een houten draagconstructie, met een invulling van lichte scheidingswanden vloeit mee voort uit de zwakke draagkracht van de ondergrond. De houten structuur zorgt immers voor een stijve kern met een relatief laag eigen gewicht. Net als de dakterrassen op de twee verdiepingen zit deze houten trapkoker tussen twee moerbalken ingewerkt', aldus nog Rik Witdouck.

Deze trapkoker is zonder meer de eyecatcher van, en geeft tevens grandeur aan, het gerenoveerde hoekgebouw. De trapzaal is de ruimte bij uitstek die gelezen wordt door het gebouw. De houten trapconstructie op zich - die uit meer dan 4 m³ hout bestaat - straalt stevigheid uit. De vele, her en der ter versteviging van de knooppunten aangebrachte, metalen bouten blijven zichtbaar.

Duurzame materialen

De structuur en de treden van de nieuwe trap zijn uit LVL-liggers (genre Kerto) vervaardigd. 'Met het oog op de brandveiligheid zijn de treden gemaakt uit 63 mm dikke Rubberwood-panelen, een duurzaam materiaal met een industriële look. Langs de trap werd een lichte metalen balustrade in eenvoudig smeedwerk - spijltjes van amper 12 mm breed - aangebracht. In de trapzaal werd een brandwerend Velux-dakvenster geïntegreerd, zoals de wetgeving het voorschrijft', aldus Hein Mervylde, werfleider bij Verstraete Hout.

Met het oog op de windstabiliteit moest ook speciale aandacht besteed worden aan de opbouw van de vloerplaten (zie kader). Om de windkrachten op de gevels en dak te kunnen overbrengen op de stijve kern (de trapzaal) van het gebouw moesten de houten vloerconstructies speciaal worden geconcipieerd. De roosteringen werden verstijfd met kettingen en stalen windverbanden. Over de volledige oppervlakte kwam een osb-beplating, die later werd afgewerkt met Fermacell-vloerbeplating en een Gyproc-plafond, om ook de nodige Rf en akoestische isolatie te kunnen garanderen. De osb-beplating werd over de volledige oppervlakte van de lofts verlijmd en gevezen, conform de stabiliteitsstudie, om de diafragmawerking te kunnen realiseren.

De ene loft is de andere niet

Elke loft werd ingericht op maat van de bouwheer/bewoner. Op het gelijkvloers bevinden zich, naast de loft van de bewoonster-muzikante, de trapkoker, de parkeergarage en een muziekstudio. Eén van de twee kolommen die de moerbalken in de gelijkvloerse loft ondersteunen, was in slechte staat en kon vervangen worden door een exemplaar dat in de parkeergarage niet langer functioneel was. Alle kolommen werden evenwel met extra metalen platen en consoles versterkt. De poutrellen en moerbalken werden aan elkaar gekoppeld en als het ware naar mekaar toegetrokken, om voldoende voorspanning op te bouwen. Een eerste ontwerp van deze loft voorzag een L-vormige ruimte die echter inzake akoestiek voor een tunneleffect zou zorgen. Uiteindelijk werd voor een grotere, bijna vierkante, oppervlakte zonder gebroken hoeken gekozen, teneinde een optimaal akoestisch effect van het pianospel in de ruimte te kunnen bekomen.

'Het houten buitenschrijnwerk werd integraal vervangen. Het voorstel van de architecten om de T-vormige ramen om te draaien, zodat het vaste raamelement onderaan zat, werd om stedenbouwkundige (esthetiek en veiligheid) redenen verworpen. Aan de achtergevel van het gebouw werd het wijzigen van de T-vormige ramen - die uitgeven op een afgesloten tuin - wel toegestaan wegens het niet publiek zichtbare karakter', aldus nog Hein Mervylde.

Dakterrassen domineren

Eén van de lofts op de eerste verdieping wordt bewoond door een andere muzikant, die tevens de muziekstudio op het gelijkvloers liet bouwen. Eén van de bestaande moerbalken in deze loft was in slechte staat en moest vervangen worden door een nieuwe moerbalk, ondersteund door een nieuwe stalen kolom en stalen profielen. Op de zijwand werd nog een extra stalen blad aangebracht om het pand stabiel te houden.

In de andere loft op de eerste verdieping wordt, via de glazen wand aan de rechterzijde, extra daglicht binnengetrokken. Achter deze wand bevindt zich de keukenruimte, eveneens met een wand in larikshout. In de loft zelf werd een dubbel deurraam, dat uitgaf op de straatzijde, vervangen door twee deurvensters met een metalen balustrade ervoor. Wie vanuit deze opening links of rechts kijkt, merkt de, op bepaalde plaatsen aanzienlijk gebogen, witte buitengevel op. De bouwheer van deze loft koos ervoor om de binnenwanden niet extra te isoleren en gewoon wit te kaleien. Beide lofts hebben een dakterras uit padoek planken.

Prachtig panorama

De twee lofts op de tweede verdieping zijn grotendeels gelijkaardig inzake structuur. Deze lofts vielen niet binnen de opdracht van noAarchitecten, maar werden casco opgeleverd. Vanuit deze lofts heeft men een prachtig panorama op de stadsomgeving. Er werd gekozen voor aluminium schrijnwerk, een lichtkoepel met profielen van Reynaers Aluminium zorgt voor extra binnenvallend daglicht. Ook hier werd voor de afwerking van bepaalde binnenwanden gebruik gemaakt van larikshout, en werden de ruime dakterrassen in padoek afgewerkt. De kleine dakoversteek blijft zichtbaar. In dit terras zijn onder meer een ruime zitbank en twee in het terras ingefreesde cirkelvormige bloembakken voorzien.

Drie kamers geschrankt rond dakterras

Vooral in de tweede loft op deze verdieping was het belangrijk dat de bestaande structuren en materialen behouden en zoveel mogelijk zichtbaar bleven. De leefruimtes werden geschrankt rond het terras. In de ene loft werden de opstaande moerbalken aan de onderzijde mooi rond afgewerkt, in de andere loft opteerde de bouwheer voor een hoekige afwerking van de opstaande balken.

Grenen hout is overal aanwezig: zowel in de terrasafwerking als in de ontdubbeling van de moerbalken/spanten.

Op bepaalde plaatsen bedragen de hoogteverschillen tussen de moerbalken meer dan 10 cm. Er werd gekozen voor houtvezelisolatie omwille van de grote warmtecapaciteit. Grenen hout is overal aanwezig: zowel in de terrasafwerking als in de ontdubbeling van de moerbalken/spanten. De bouwheer wou ook hier een hoek in de loft creëren om de keuken in onder te brengen. Tegen de aangrenzende buitenmuur blijven de vervormde restanten van een oude schouw zichtbaar. Hier werd de bestaande vloer vervangen door linoleum. In bepaalde lofts werd het raamwerk naar de terrassen toe afgewerkt met wit-zwart contrasten. Gezien de bouwheren de (budgettaire) focus volledig op het behouden en vrijwaren van de authenticiteit en het gezond maken van het gebouw wilden leggen, werd gekozen voor een basic energetische oplossing, met name een hr-condenserende verwarmingsketel. ' PDC

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Verlof ... in onze eigen hof

Verlof ... in onze eigen hof

Tijd om uit te rusten! Niks moet, niksen mag! Wij nemen een korte pauze van 19/07 t.e.m. 08/08! Op 09/08 zijn we er weer! Blijf gezond, hou het veilig en vooral: geniet ervan! Team Bouwkroniek  

'Virtual reality zal het meeste impact hebben op de bouwsector'

'Virtual reality zal het meeste impact hebben op de bouwsector'

Half augustus begint aanleg rotonde Tongersesteenweg in Lanaken

Half augustus begint aanleg rotonde Tongersesteenweg in Lanaken

Dendermonde wil toekomst vestinggordel veiligstellen

Dendermonde wil toekomst vestinggordel veiligstellen