Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Het raderwerk staat stil als uw sterke arm het wil

Wij spreken van 'staking' als diensten geweigerd worden die deel uitmaken van een afspraak. Klassiek voorbeeld is de werkstaking, waarbij werknemers weigeren de eerder overeengekomen taken uit te voeren.

In de regel wordt er door werknemers gestaakt als zij van oordeel zijn dat de werkgever zijn deel van de afspraak niet nakomt. De meeste werkstakingen hebben te maken met het loon: de werkgever betaalt niet wat werd overeengekomen, de werknemers zijn niet meer tevreden met de vroeger gemaakte overeenkomst, enzovoort. Maar er zijn ook andere mogelijke redenen: de veiligheid op de werkplaats is niet in orde, de toekomst van de werknemers is onduidelijk, de toekomst van het bedrijf zelf is onzeker, '

Werkstakingen bestaan al sinds er arbeidsovereenkomsten bestaan, en één aspect is zeer typisch: het is altijd een emotioneel gebeuren. In de achttiende eeuw schreef Adam Smith dat stakingen met veel lawaai ('great clamor') gepaard gaan, omdat de stakende werknemers tijdens de staking geen loon krijgen voor hun (niet-gepresteerde) arbeid, en daarom proberen het conflict zo snel als mogelijk in hun voordeel te beslechten. Omdat de werkgever er in de regel ook belang bij heeft dat de staking snel beëindigd wordt, heeft de wetgever allerlei regels opgesteld, die de uitvoering van wat het 'stakingsrecht' genoemd wordt in goede banen te houden. Die regels zijn in de loop der jaren vaak gewijzigd, maar enkele principes bleven behouden: een staking moet vooraf aangekondigd worden, de eisen moeten klaar en duidelijk geformuleerd worden, beschadiging van het productieapparaat mag niet' Bovendien hoeven buitenstaanders niet in de stakingsactie betrokken te worden.

In theorie is een werkstaking een conflict met als inzet het loon van de werknemer versus de winst van de werkgever, en soms wordt door stakers geroepen dat ze 'hun deel van de koek' opeisen. Ten tijde van Adam Smith was dat duidelijk, maar de tijden zijn veranderd: grote stakingen vinden steeds vaker plaats bij bedrijven die helemaal geen winst maken en dus ook geen koek te verdelen hebben, zoals de Britse koolmijnen ten tijde van Margaret Thatcher of onze eigen Nationale Spoorwegmaatschappij vandaag.

Er is een verschil tussen steenkoolmijnen en spoorwegen: Lady Thatcher liet de mijnwerkers gewoon staken tot ze zelf merkten dat er geen winst te verdelen was. (En dat heeft bijzonder lang geduurd.) Met de spoorwegen ligt dat anders. Die maken ook geen winst, maar ze transporteren nog altijd veel mensen. De hoge kosten voor dat transport worden al sinds héél lang door de belastingbetaler gedragen, en dat geeft stakingen van spoorwegpersoneel een bijzonder karakter.

We kunnen betreuren dat de spoorwegen een eeuw geleden genationaliseerd werden, maar misschien bestonden daar toen goede redenen voor. Maar we kunnen nu alleen maar vaststellen dat de ooit zo trotse en betrouwbare spoorwegen niet meer behoorlijk functioneren.

Twintig jaar geleden stelde Europees commissaris Karel Van Miert voor om de 'nationale' spoorwegmaatschappijen op te splitsen in een afdeling 'spoornet' en andere (afzonderlijke en liefst privé) maatschappijen die zich met het eigenlijke vervoer zouden bezig houden. Die splitsing is in ons land nooit doorgevoerd, en als een klein groepje (bijvoorbeeld de machinisten) beslist te staken, dan leggen ze het hele spoorverkeer plat. Maar omdat wij (de aandeelhouders/eigenaars van de NMBS) doen alsof we het niet meer merken als het spoor (weer eens) stil staat, blokkeren ze nu ook gewone wegen, wat uiteraard 'naast de kwestie' is, en dus onaanvaardbaar.

De politici reageren even hulpeloos als altijd en beloven (soms) dat ze de uitvoering van het stakingsrecht wettelijk beter gaan regelen. Dat ware zeker nuttig, maar lost het probleem niet op. Als spoormannen op gewone wegen - dus buiten hun eigen domein - gaan actie voeren, dan is dat omdat ze zeer goed weten dat het spoor niet belangrijk genoeg meer is opdat een staking echt indruk zou maken op de 'eigenaars' van dat spoor, zijnde wij allemaal als 'cochons payants'.

Het spoor moet zich aan de realiteit van vandaag aanpassen en niet omgekeerd.

Het spoor is één van de meest indrukwekkende verwezenlijkingen van de industriële revolutie geweest; en als het niet meer de grote rol speelt die het vroeger speelde, dan zijn er maar twee mogelijke alternatieven: ofwel past men het aan aan de realiteit van vandaag en maakt men het weer performant en nuttig, ofwel doekt men het gewoon op.

De Belgische politici hadden ten tijde van eurocommissaris Karel Van Miert niet de moed om onze 'nationale' spoorwegmaatschappij op te splitsen om ze aan de veranderende marksituatie aan te passen. Maar vroeg of laat zal dat toch moeten gebeuren, het heeft geen zin de burger jaar na jaar meer te laten betalen voor een maatschappij die niet meer behoorlijk functioneert.

Iedereen die tot de (heel) oude generatie behoort, herinnert zich nog dat hij als kind spoorwegmachinist wilde worden. En hij herinnert zich vooral, dat de 'mannen van den IJzeren Weg' zich als eliteambtenaren voelden, en dat ook waren: stipt en correct. En fier op 'hun' bedrijf. Dat men fatsoenlijk zijn boterham kan verdienen, is uiteraard belangrijk; maar even belangrijk is het besef dat het werk dat wat men doet nuttig is en gewaardeerd wordt.

Het enige wat men met de NMBS kan doen, is er voor zorgen dat het personeel weer fier is om als 'spoorwegman' ten dienste te staan van de bevolking. En dat bereikt men niet door het vermolmde apparaat dood te subsidiëren. Het spoor moet zich aan de realiteit van vandaag aanpassen en niet omgekeerd. En dat kan enkel via een grondige herstructurering. In de publieke sector is dat moeilijker dan in de privésector, maar het kan wel.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Verlof ... in onze eigen hof

Verlof ... in onze eigen hof

Tijd om uit te rusten! Niks moet, niksen mag! Wij nemen een korte pauze van 19/07 t.e.m. 08/08! Op 09/08 zijn we er weer! Blijf gezond, hou het veilig en vooral: geniet ervan! Team Bouwkroniek  

'Virtual reality zal het meeste impact hebben op de bouwsector'

'Virtual reality zal het meeste impact hebben op de bouwsector'

Half augustus begint aanleg rotonde Tongersesteenweg in Lanaken

Half augustus begint aanleg rotonde Tongersesteenweg in Lanaken

Dendermonde wil toekomst vestinggordel veiligstellen

Dendermonde wil toekomst vestinggordel veiligstellen