Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Groei bouwproductie in Nederland vertraagt door tekorten

Groei bouwproductie in Nederland vertraagt door tekorten

Vermoedelijk wordt 2018 het vijfde jaar op rij waarin de bouwproductie in Nederland stevig zal groeien, maar waardoor tekorten aan personeel en materialen ontstaan. Daarnaast verklaart een toenemend aantal aannemers dat ze door financiële belemmeringen de bouwproductie niet kunnen doen stijgen. Voor een groeiende omzet is werkkapitaal nodig. De ondercapaciteit leidt tot hogere prijzen. Het ING Economisch Bureau verwacht dat de bouwproductie mede daardoor in 2018 met 4% groeit. Dit is minder dan in de jongste jaren.

Dit jaar neemt de bouwproductie in Nederland naar verwachting voor het vijfde jaar op rij toe. De aanhoudende groei zorgt ervoor dat er druk op de productiecapaciteit staat. Bouwbedrijven en toeleveranciers hadden die tijdens de recessie flink laten inkrimpen en dat leidt nu tot personeelstekorten. Ook lopen de levertijden van bouwmaterialen op doordat leveranciers niet snel genoeg hun productiecapaciteit kunnen opvoeren. In november 2017 gaf 23% van de bouwbedrijven aan dat hun werkzaamheden werden belemmerd door personeelsproblemen en 20% liet weten dat ze hun materialen niet op tijd ontvangen.

De groei bij bouwbedrijven zet ook de financiën onder druk. Liefst 21% van de aannemers gaf in november aan dat hun productie belemmerd wordt door financiële perikelen. Dit heeft verschillende oorzaken. Voor omzetgroei is meer werkkapitaal nodig dat niet direct beschikbaar is, al zijn er ook bouwbedrijven die de bouwtermijnen betaald krijgen voordat zij de toeleveranciers moeten betalen en daardoor dus geen extra werkkapitaal nodig hebben. Eerder aangenomen projecten zijn soms tegen te lage inkoopprijzen voor bouwmaterialen gecalculeerd. Nu de prijzen van bouwmaterialen stijgen, zet dit de marges van deze projecten onder druk. Bovendien willen bouwbedrijven weer investeren in nieuw materieel of grondposities en hiervoor hebben zij eveneens kapitaal nodig.

De capaciteitskrapte leidde na acht jaar van prijsdalingen in 2017 voor het eerst  weer tot hogere prijzen van nieuwbouwwoningen. In de eerste zes maanden van vorig jaar steeg de kostprijs van nieuwbouw met meer dan 6%. De capaciteitsproblemen houden aan en in november  2017 lieten 70% van de bouwbedrijven weten hun prijzen te willen verhogen. De verwachting is dan ook dat de prijzen voort zullen stijgen.

Opvallend is dat de bouwproductie in het derde kwartaal 2017 licht daalde met ongeveer 0,5% ten opzichte van het tweede kwartaal. ING Economisch Bureau gaat  ervan uit dat dit incidenteel is, maar het geeft ook aan dat de hoge groei afvlakt en dat de bovengenoemde belemmeringen daadwerkelijk tot productiebeperkingen leiden.

Aannemers zijn ondanks het matige derde kwartaal eind 2017 zeer optimistisch gestemd. Het ondernemersvertrouwen in hun sector bereikte het hoogste niveau ooit. De groei in de woningbouw zet dan ook in 2018 nog door, weliswaar op een lager niveau. Het volume in de utiliteitsbouw en de infrasector begint echter aan te trekken waardoor de groei breder gedragen wordt. De verwachting is dat de groei van de bouwproductie in 2018 uitkomt op 4%.

Woningbouw

De ingezette groei van vergunningen voor nieuwbouwwoningen gaat eveneens voort. Ook sociale woningbouwers hebben weer meer nieuwbouwplannen. De verkoop van nieuwbouw groeit echter nog maar met mondjesmaat en dat lijkt vooral door het beperkte aanbod te komen. De toenemende vergunningen kunnen wel weer zorgen voor groei. ING Economisch Bureau verwacht een verdere stijging van het aantal gerealiseerde nieuwe woningen in 2018 tot ongeveer 68.000.

Woningbouwers hebben momenteel ruim tien maanden aan werkvoorraad. De orderportefeuilles bevinden zich hiermee op het hoogste niveau van deze eeuw. Men moet er wel rekening mee houden dat de bouwcapaciteit de jongste jaren door faillissementen en bedrijfssaneringen nog wel lager is dan vóór de crisis. Hierdoor zijn er minder bouwbedrijven, die elk ook nog eens minder capaciteit hebben. De orderboeken vullen zich daardoor sneller.

In 2017 groeit het aantal afgegeven bouwvergunningen voor nieuwbouwwoningen tot waarschijnlijk bijna 70.000. Eerdere knelpunten, zoals een tekort aan ontwikkelingscapaciteit bij gemeenten en projectontwikkelaars worden overwonnen. Hierdoor daalde het aantal afgegeven vergunningen in 2016. Eerder was er wel een flink herstel van het dieptepunt in 2013 (27.000 vergunningen) naar 55.500 in 2015.

Voor het eerst sinds jaren is ook weer een stijging te zien in de woningbouwplannen van corporaties, zoals de sociale woningbouwmaatschappijen in Nederland heten. In de eerste negen maanden van vorig jaar werden 30% meer bouwvergunningen aan corporaties afgegeven dan in dezelfde periode een jaar eerder. Daarmee eindigde de jarenlange daling. Dit wordt mogelijk doordat corporaties weer meer financiële ruimte krijgen door de lage rente, huurverhogingen en bezuinigingen op uitgaven.

Het aantal aan particulieren verkochte nieuwbouwwoningen groeit sinds halverwege 2015 nog maar beperkt. Dit lijkt vooral aan het beperkte aanbod te liggen. Door de verdere groei van de vergunningen kunnen de nieuwbouwverkopen de komende jaren weer gaan toenemen. Door bovenstaande ontwikkelingen verwacht ING Economisch Bureau voor 2017 een stijging van de gerealiseerde nieuwbouwwoningen tot 64.000 (54.849 in 2016) en in 2018 tot 68.000.

Utiliteitsbouw

In 2018 groeien de investeringen in bedrijfsgebouwen naar verwachting voor het vierde jaar op rij. In vergelijking met de woningbouw is de groei echter beperkt. Bij economisch herstel investeren bedrijven vaak pas met enige vertraging weer in nieuwe bedrijfspanden. Het zijn nu vooral de bouwvolumes voor logistieke ruimtes en bedrijfshallen die aantrekken. Het aantal orders in portefeuille van utiliteitsbouwers is na een adempauze in 2016 en begin 2017 weer flink toegenomen. Bouwbedrijven die actief zijn in de utiliteitsbouw hebben momenteel meer dan tien maanden werkvoorraad. Dit zijn de best gevulde orderboeken van deze eeuw, al is dit beeld wel enigszins vertekend doordat er na de crisis nog steeds minder capaciteit is waardoor orderboeken sneller vollopen. Daarbij zijn vele utiliteitsbouwers zich ook meer gaan richten op de veel beter draaiende woningbouw waardoor ze ook meer opdrachten in portefeuille krijgen.

In 2016 was de waarde van de afgegeven vergunningen voor bedrijfsgebouwen nog stabiel. In de eerste drie kwartalen van 2017 is de waarde wel flink gestegen door vooral een toename van vergunningen voor nieuwe bedrijfshallen voor onder andere logistieke centra. Het aantal afgegeven vergunningen voor nieuw te bouwen kantoren is stabiel en blijft eind 2017 op ongeveer hetzelfde niveau als eind 2015. De vergunningverlening van bedrijfsgebouwen komt pas dit jaar echt op gang doordat deze sector vaak laatcyclisch is. Bedrijven investeren bij economisch herstel doorgaans eerst in hardware, software, machines en het wagenpark voordat zij hun bedrijfspand uitbreiden of vervangen. De toename van het aantal bouwvergunningen in combinatie met de beter gevulde orderboeken duidt er op dat in 2018 de investeringen in bedrijfsgebouwen voort aantrekken.

Infrastructuursector

Infrabouwbedrijven hebben in 2017 de orderboeken zien groeien. De aangetrokken woningbouw doet de vraag naar nieuwe toegangswegen en bestrating stijgen. Naar verwachting groeit de productie van de infrasector in 2017 met 1,5%. Dit jaar kan de groei aantrekken doordat dan enkele grote infraprojecten starten en de nieuwe regering 2 miljard € investeert in infrastructuur. Voor 2018 verwacht ING Economisch Bureau een volumegroei van 2,5% voor de infrasector. Het vertrouwen van infrabedrijven is eind vorig jaar per saldo licht positief en de orderboeken zijn met ruim zes maanden werk beter gevuld dan begin 2017. De aangetrokken woningbouw zorgt voor een toenemende aanleg van (toegangs)wegen in nieuwe woonwijken. Enkele grote projecten, zoals de Afsluitdijk, de verbindingsweg A13/A16 bij Rotterdam en de Blankenburgverbinding starten waarschijnlijk in 2018.

De groei van het wegennet daalt al jaren. In 2002 kwam in Nederland nog meer dan 1.000  km aan wegen bij. In april 2017 daalde de uitbreiding (t.o.v. een jaar eerder) tot minder dan 200 km. Vooral een lagere toename van rijks- en provinciale wegen was hier debet aan. De uitbreiding van de gemeentelijke wegen nam in 2017 voor het eerst wel weer licht toe. Door de groeiende bouwproductie van woningen leeft de verwachting dat de toename van gemeentelijke wegen de komende jaren doorzet vanwege de behoefte aan toegangswegen voor nieuwe woonwijken.

Ondanks de nog beperkte toename van het aantal wegen draaiden spoor-, wegen- en tunnelbouwers in de eerste negen maanden van 2017 een flink hogere omzet door onder andere hogere prijzen. Dit is een aanwijzing dat het wegennet opnieuw aan het uitbreiden is. Buizen- en kabelleggers deden in deze periode een stapje terug. Dit kan echter gezien worden als een kleine correctie na een flinke omzetgroei van bijna 12% in 2016.

 

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

HUF HAUS bouwt premium sleutelklare prefabwoningen in hout en glas

HUF HAUS bouwt premium sleutelklare prefabwoningen in hout en glas

De Duitse prefabbouwer HUF HAUS GmbH & Co. KG met hoofdkwartier in Hartenfels (Westerwald, Rheinland-Pfalz) profileert zich als een pionier en Europese marktleider in tijdloze premium prefabwoningen met een moderne architectuur in de paal[…]

DEME laat sleephopperzuiger Meuse River te water

DEME laat sleephopperzuiger Meuse River te water

Sweco neemt Pythagoras over

Sweco neemt Pythagoras over

Jansen Cleanrooms neemt Belo Electrics over

Jansen Cleanrooms neemt Belo Electrics over

Meer artikels