Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Geen investeringspiek in aanloop naar gemeenteraadsverkiezingen

Geen investeringspiek in aanloop naar gemeenteraadsverkiezingen

Er lijkt in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in oktober volgend jaar geen grote stijging op komst in de lokale investeringen. Dat was in het verleden meestal wel het geval.

In de Vlaamse steden en gemeenten is wel een zeer kleine stijging merkbaar, maar veel minder dan gebruikelijk. In Wallonië gaat het investeringsniveau zelfs naar beneden, vooral in de wegenbouw. Slechts 34 steden en gemeenten verlagen dit jaar hun lokale belastingen en ook dat aantal is vrij laag. De fiscale ontvangsten staan in de meeste gemeenten onder druk, wat een rem zet op de investeringsdynamiek. De exploitatie-uitgaven zijn wel onder controle, al vertraagt de groei van de exploitatie-ontvangsten. Deze vaststellingen blijken uit de jaarlijkse studie van Belfius over de financiële toestand van de lokale besturen.

Om een volledig beeld te kunnen geven omvat de Belfiusstudie niet alleen de gemeenten, maar ook de provincies, de OCMW’s, de politiezones en de hulpverleningszones. De analyse heeft in de eerste plaats betrekking op de macro-economische situatie van de lokale besturen zoals ze naar voren komt uit de meest recente nationale rekeningen (2016). Daarna gaat ze dieper in op de begrotingsvooruitzichten voor 2017 van de lokale besturen in de drie gewesten van het land.

De lokale besturen zijn in ons land goed voor een derde van de overheidsinvesteringen. De investeringen bedroegen 3,1 miljard € in 2016, tegen 4 miljard € in 2012, een daling met bijna 30%. Dat historisch lage investeringspeil bij de lokale besturen verergert nog de onderinvesteringen in de hele openbare sector in ons land, dat historisch gezien onder het Europese gemiddelde blijft. De Vlaamse lokale sector raamt voor 2017 een budget van 13 miljard € aan exploitatie-uitgaven en meer dan 3,5 miljard € aan investeringen.

In het laatste jaar vóór de gemeenteraadsverkiezingen gaan de investeringen ditmaal dus slechts lichtjes omhoog. De plaatselijke besturen proberen hun inwoners in die periode meestal wat te verwennen en maken dan doorgaans wat extra geld vrij. Er gebeuren dan vooral investeringen om de publieke dienstverlening te verbeteren, waarbij geld wordt gestopt in mobiliteit, in kunst en cultuur, in opvang en zorg, in natuur- en milieubeheer en in wonen en ruimtelijke ordening. Het geraamde budget van 3,5 miljard € betekent weliswaar een stijging van 4,5% vergeleken met het jaar voordien, maar dit investeringsbedrag ligt toch aanzienlijk lager dan in vorige bestuursperiodes waar de budgetten in het laatste jaar vóór de lokale verkiezingen een echt piekniveau bereikten.

De Vlaamse gemeenten zijn gezond, maar ze slagen er slechts in om dat zo te houden door te besparen op personeel, door een zuinig investeringsbeleid en door de belastingen op het bestaande peil te houden. Volgens gegevens van de RSZ is het aantal voltijdse equivalenten bij de lokale overheden gedaald met 5.200 eenheden (of 2,3%) tijdens de voorbije vier jaren. De sterkere afname van het aantal vastbenoemden (-3,9%) zal zorgen voor een verdere uitholling van de basis waarop de bijdragen aan het pensioenstelsel worden berekend, wat de financiering ervan nog meer in het gedrang dreigt te brengen en zal leiden tot verdere verhogingen van het bijdragepercentage, onder meer voor de responsabiliseringsbijdragen.

Pensioenuitgaven

Het geld dat op personeel wordt bespaard moet voor het grootste deel dienen om de alsmaar stijgende pensioenuitgaven en de gevolgen van de loonindexering te bekostigen. Dat de budgetten voor 2017 onder controle blijven lijkt in een periode van economische heropleving normaal, maar de vergrijzing van de bevolking brengt ook voor de steden en gemeenten extra kosten mee, onder meer door hogere uitgaven voor de pensioenen van hun ambtenaren en voor de OCMW-rusthuizen. De lokale overheden zijn zelf verantwoordelijk voor de betaling van hun gepensioneerde ambtenaren. De Belgische gemeenten moeten dit jaar 544 miljoen € uitgeven voor de betaling van de  ambtenarenpensioenen, maar dat bedrag zal tegen 2020 fors oplopen tot 891 miljoen €.

Gepensioneerden betalen ook minder belastingen dan werkenden en dus ontvangen de gemeenten ook minder aanvullende personenbelasting. Als de Vlaamse gemeenten hun tarieven niet verhogen zullen ze tegen 2030 gemiddeld 14% van de inkomsten uit die belasting verliezen. Bovendien kregen de OCMW’s in de periode tussen 2014 en 2016 liefst 21% meer leefloners over de vloer, een direct gevolg van de beslissing van de vorige regering-Di Rupo die in de werkloosheidsuitkeringen snoeide. Een beslissing waardoor de sociale uitgaven van de gemeenten dit jaar opnieuw met 7% stijgen. Daarnaast legt de Vlaamse overheid de lokale overheden strengere budgettaire regels op.

In een dergelijk klimaat wordt heel wat voorzichtiger omgesprongen met de gemeentelijke financiën dan anders het geval is bij nakende verkiezingsperiodes. De trend van gemeentebesturen die in de periode vóór de verkiezingen nog een aantal extra aanbestedingen uitschrijven, is momenteel nauwelijks merkbaar, hoewel Vlaanderen reeds op 14 oktober 2018 naar de lokale stembus trekt. De gebruikelijke investeringspiek blijft voorlopig uit, wat ook zichtbaar is in de gemeentelijke aanvragen voor bankleningen. Die liggen zo’n 8% lager dan een jaar eerder.

Meer dan drie op de vijf gemeenten noteren in 2017 een positieve autofinancieringsmarge, net als meer dan zes op de tien OCMW’s, terwijl de deadline voor een positieve of nul- autofinancieringsmarge pas 2019 is. De positieve autofinancieringsmarge bewijst dat de lokale besturen de toename van de exploitatie-uitgaven goed onder controle houden. Hoewel de autofinancieringsmarge in 2017 iets lager uitkomt dan in 2016, blijft er een buffer van meer dan 200 miljoen € of een overschot van 2% van de totale exploitatie-ontvangsten. Op de rekening 2015 ligt de buffer zeven keer zo hoog, onder meer doordat niet alle voorziene investeringen werden gerealiseerd maar de ontvangsten wel op peil bleven.

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Vlaamse scholen krijgen 24 miljoen voor bouwprojecten

Vlaamse scholen krijgen 24 miljoen voor bouwprojecten

Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts heeft 24 miljoen € toegekend aan scholenbouwprojecten. Er gaat 15 miljoen naar grote werken, zoals een volledige nieuwbouw. De overige 8,8 miljoen gaat naar kleinere verbouwings- en[…]

District Antwerpen stelt meerjarenplan voor

District Antwerpen stelt meerjarenplan voor

Onderzoek naar open ruimte netwerk in en rond Brussel

Onderzoek naar open ruimte netwerk in en rond Brussel

Ontwerp- en onderzoeksteam gezocht voor ruimtelijke ontwikkeling stationsomgevingen

Ontwerp- en onderzoeksteam gezocht voor ruimtelijke ontwikkeling stationsomgevingen

Meer artikels