Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Forse investeringen in warmtenetten kunnen dure gasprijzen opvangen

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
Forse investeringen in warmtenetten kunnen dure gasprijzen opvangen

“De kosten voor het aanleggen van warmtenetinfrastructuur zijn hoog, maar daarna beschikt België dan wel over een warmtesysteem dat niet langer afhankelijk is van volatiele brandstof- en gasprijzen”, zegt Hendrik-Jan Steeman. (Foto: Arcadis België).

De overheid en nutsbedrijven moeten de komende jaren fors investeren in warmtenetten als we de energiefactuur van de Vlaamse gezinnen onder controle willen houden en tegelijk de CO2-uitstoot voor verwarming met ruim driekwart willen verminderen. Dat stelt Hendrik-Jan Steeman, expert energietransitie van het internationale adviesbureau Arcadis, aan de vooravond van de 26ste klimaattop van de VN in Glasgow.
“Vandaag telt Vlaanderen nog maar 76 warmtenetten, die samen instaan voor minder dan 1% van de warmtevraag. Warmtenetten zijn nochtans een sleutelelement om de energietransitie in ons land te doen slagen én de energiefactuur van de Vlaming onder controle te houden. Op termijn kunnen bijna vier op de tien Vlaamse gezinnen goedkoper en duurzamer verwarmen dankzij restwarmte afkomstig van de industrie”, zegt Hendrik-Jan Steeman.
 
De prijs van aardgas op de internationale markten maakte de voorbije weken enorme sprongen. Tussen 28 september en 6 oktober brak de gasprijs dag na dag alle records. Oorzaken zijn de aantrekkende economie en de lage aardgasvoorraden, gecombineerd met de vrees voor een strenge winter.
 
De Vlaming ziet daardoor zijn verwarmingsfactuur deze winter verdubbelen. Wie met aardgas verwarmt zal op jaarbasis gemiddeld 700 € meer betalen. Verwarmen met fossiele brandstoffen is bovendien nefast voor onze CO2-uitstoot. Om de race naar een klimaatneutrale toekomst te halen moeten we dringend op zoek naar alternatieven.
 
Expert energietransitie Hendrik-Jan Steeman (Arcadis) ziet alvast heil in warmtenetten. Volgens een studie van het Vlaams Energie en Klimaatagentschap (VEKA) kan bij hoge brandstofprijzen 38% van de warmtevraag in Vlaanderen kostenefficiënt afgedekt worden via warmtenetten.
 
Trage groei
 
Dan is echter wel een serieuze opschaling nodig. Vlaanderen telt vandaag nog maar 76 warmtenetten. Samen zijn deze goed voor 834 GWh warmte of minder dan 1% van warmtevraag in Vlaanderen. Warmtenetten zitten in de lift, maar de groei verloopt traag. Bovendien gaat 78% van de warmte die vandaag in Vlaanderen via warmtenetten geleverd wordt naar niet-huishoudelijke afnemers. Ter vergelijking: in Denemarken wordt vandaag meer dan 60% van de huishoudens verwarmd via een warmtenet.
 
“We moeten afstappen van fossiele brandstoffen als we de opwarming van het klimaat een halt willen toe roepen, dat is duidelijk. Verwarmen met een warmtepomp die wordt gevoed met groene elektriciteit is een goede keuze, maar technisch niet evident voor bestaande bebouwing in stedelijke centra. Warmtenetten zijn dan dé oplossing. Via deze netten krijgen we lokale warmte, afkomstig van de industrie of van afvalverbrandingsinstallaties, via een netwerk van ondergrondse leidingen tot bij onze gebouwen. Warmtenetten zorgen ook voor betaalbare verwarming op lange termijn. Een gebouw dat aansluit op een warmtenet gevoed met duurzame warmte kan zo zijn CO2-uitstoot met 85% verminderen”, legt Hendrik-Jan Steeman uit.
 
Lage variabele kosten
 
Steeman roept de overheden op om een strategische keuze te maken voor warmtenetten als verwarmingsbron van de toekomst en de komende jaren fors te investeren om zoveel mogelijk gebouwen te kunnen aansluiten op deze duurzame en lokale energiebronnen.
“De kosten voor het aanleggen van warmtenetinfrastructuur zijn hoog, maar ons land beschikt daarna dan wel over een warmtesysteem dat niet langer afhankelijk is van volatiele brandstof- en gasprijzen. Om onze bestaande warmtenetinfrastructuur op te schalen naar warmtenetten die volledige stadsdelen van warmte kunnen voorzien, moeten we nu al strategisch investeren. Overheden mogen zich immers niet miskijken op de tijd die nodig is om grootschalige warmtenetten aan te leggen. In Denemarken is in bepaalde regio’s tot 90% van de gebouwen aangesloten op een warmtenet, maar daar heeft men wel 30 jaar over gedaan”, aldus de energie-expert van Arcadis.
 
Warmtenetinfrastructuur aanleggen moet ook doordacht gebeuren. Een klein warmtenet realiseren in een nieuwe woonwijk dicht bij een warmtebron is relatief eenvoudig, maar volgens Steeman is de grote uitdaging om restwarmte op grote schaal van bijvoorbeeld de industrie in de Antwerpse haven naar het stadscentrum te krijgen. Tevens moet ervoor gezorgd worden dat het warmtenet in een latere fase kan doorgroeien, zodat uiteindelijk volledige stadsdelen verwarmd kunnen worden zonder fossiele brandstoffen.
 
Synergie
 
Daarom is het volgens de energie-expert belangrijk een toekomstvisie te ontwikkelen waarbij gekeken wordt naar het doorgroeipotentieel op lange termijn en de synergie met andere infrastructuurwerken. De stad Antwerpen neemt op het vlak van grootschalige warmtenetten een pioniersrol op.
 
“We willen tegen 2030 via een warmtenet 355 GWh warmte leveren aan 35.000 gezinnen, of ongeveer 10% van de totale Antwerpse warmtevraag. Een stad als Antwerpen is door de densiteit van de bebouwing en de nabijheid van de havenindustrie uiterst geschikt voor het uitrollen van een grootschalig warmtenet. Met zo’n net kunnen we een gigantische CO2-winst boeken en meteen zeer veel gebouwen uit het fossiele tijdperk halen”, zegt Tom Meeuws, de Antwerpse schepen van Leefmilieu.
 
Twee types warmtenetten
 
Er bestaan verschillende soorten warmtenetten. Grosso modo kunnen ze opgedeeld worden in twee categorieën: netten die warmte op gebruikstemperatuur leveren en netten die warmte onder de gebruikstemperatuur bezorgen, waarbij een warmtepomp in het gebouw zorgt voor een temperatuursverhoging.
 
“De eerste categorie is uiterst geschikt voor het aardgasvrij maken van bestaande gebouwen. Dit type warmtenet kan uitgerold worden tot op de schaal van een volledige stad of stadsregio. Dergelijke warmtenetten worden traditioneel gevoed met restwarmte van een afvalverbrandingsinstallatie of van de industrie”, zegt Bert Lemmens, Expert Geothermie bij Arcadis België.
 
“De tweede categorie is meer geschikt voor nieuwbouw of grondig gerenoveerde gebouwen. Deze warmtenetten laten toe om ook laagwaardige warmte, bijvoorbeeld uit de bodem, riolering of oppervlaktewater, te benutten en hangen dus niet af van de beschikbaarheid van industriële restwarmte. De schaal van dergelijke netten beperkt zich echter tot een wijk”, besluit Bert Lemmens.
Een visualisatie van het warmtenet in Antwerpen. (Beeld: Arcadis)

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Bouwsector wil historische achterstand waterinfrastructuur helpen wegwerken

Bouwsector wil historische achterstand waterinfrastructuur helpen wegwerken

De Vlaamse regering wil zoals eerder aangekondigd werk maken van ‘Wat-als scenario’s’ bij extreme wateroverlast. Ook is het op korte termijn wegwerken van de historische achterstand in waterbeheersingsprojecten, een belangrijk[…]

16/09/2021 | VCBwaterbouw
Vlaanderen investeert 120 miljoen € in nieuwe onderzoeksinfrastructuur

Vlaanderen investeert 120 miljoen € in nieuwe onderzoeksinfrastructuur

Economie herstelt maar overheidsfinanciën volgen niet

Economie herstelt maar overheidsfinanciën volgen niet

Vlaams parlement wil betere binnenlucht door ventilatie

Vlaams parlement wil betere binnenlucht door ventilatie

Meer artikels