Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Flats worden dominant woningtype

Gerelateerde onderwerpen :

Flats worden dominant woningtype

© Copyright 2014

Met of zonder een nieuw Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV), de bouw voert allang een bouwshift uit en timmert al jaren aan compacte woningbouw onder impuls van de markt met haar schaarse percelen voor wonen. Uit een analyse van de Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) blijkt dat flats binnen drie jaar het dominante woningtype vormen in onze regio.

Extra ruimbeslag voor woningbouw daalt de jongste decennia en die trend is onomkeerbaar. Daarom moeten de ruimtelijke plannen volgens de VCB eerder inzetten op het versneld ontwikkelen van voldoende en kwaliteitsvolle woonprojecten in leefbare kernen en centra. Die bezorgdheid deelde de bouw met de Vlaamse regering tijdens het jaarlijkse Vlaams BouwoverlegComité van 11 maart.

De steile opmars van appartementsbouw valt niet te ontkennen. Vergunningen voor woonprojecten blijken bovendien steeds minder een zaak van particulieren dan van professionals in de bouw. Grotere, complexere en compacte woonprojecten vereisen immers veel expertise. De jongste jaren vertegenwoordigen vergunde flats een aandeel van 60 % en dat blijft stijgen. Tegen 2022 worden appartementen het dominante woningtype in Vlaanderen, terwijl in Nederland het aandeel van flats sinds 2015 daarentegen slinkt.

Geen doemscenario

Hoewel het bijkomende ruimtebeslag al decennia de facto daalt, blijven de media volgens de VCB verspreiden dat 6 tot zelfs 7,3 ha/dag bijkomend ruimtebeslag zal aanhouden als het BRV niet wordt uitgevoerd. De VCB-analyse geeft evenwel aan dat bijkomend ruimtebeslag momenteel 5,6 ha/dag bedraagt, waarvan 3,6 ha/dag voor wonen.

Wanneer de VCB die uiteenlopende cijfers in de media tegen het licht houdt, blijkt niet alleen dat appelen met peren worden vergeleken, maar ook dat bijkomend ruimtebeslag zich steeds meer manifesteert in andere bestemmingen dan wonen zoals terreinen voor vervoer en communicatie of voor overheidsadministratie, scholen, ziekenhuizen, elektriciteitsproductie en -transport, afvalverwerking, drinkwateropvang, recreatie en serres. Daarnaast stelt het BRV dat volgens de huidige ruimtelijke plannen nog 42.000 ha rest voor wonen. Het BRV wil de eigenlijke ruimte-inname ervan echter beperken tot 14.300 ha. Als bijkomend ruimtebeslag van 3,6 ha/dag, zoals vandaag voor wonen, zou gelden gedurende dertig jaar, komen we uit op ongeveer 39.300 ha. Slechts een deel van die 42.000 ha zal echter nog voor wonen in aanmerking komen, aangezien het in grote mate gaat om slecht gelegen woonuitbreidingsgebieden, signaalgebieden die belangrijk zijn in de strijd tegen wateroverlast, weinig toegankelijke achterliggende percelen die momenteel vaak als tuin worden benut, enz. Dat lijkt die juridische voorraad voor wonen onder de 27.000 ha te brengen. Dat betekent in de praktijk dat wonen de komende jaren sowieso veel minder bijkomende ruimte zal innemen dan voorzien in de huidige ruimtelijke plannen.



De Europese Commissie beveelt 0 ha/dag bijkomend ruimtebeslag aan tegen 2050. De Vlaamse regering heeft 2040 naar voor geschoven, maar dit zal gepaard gaan met een enorme maatschappelijke kostprijs omdat in Vlaanderen de rechtszekerheid van eigenaars terecht gegarandeerd wordt.

Het doemscenario van een volgebouwd Vlaanderen is trouwens gebaseerd op een scenario uit een proefschrift van Lien Poelmans, die een reeks fictieve scenario’s uitwerkte om het effect van mogelijke bebouwing op waterhuishouding te meten. “Mijn cijfers zijn zuiver wetenschappelijk, dus niet bedoeld om er beleid op te baseren. En ze zijn inderdaad ook achterhaald, want het ruimtelijke beslag neemt minder snel toe”, verklaarde Lien Poelmans zelf in Trends in 2017. “Ik heb begrepen dat ze ook niet meer worden gebruikt door Ruimte Vlaanderen”, voegde ze er nog aan toe. In maart 2017 werd die prognose van Lien Poelmans in het Vlaams Parlement naar de prullenmand verwezen als geen voer voor beleid. Het aantal percelen voor wonen is immers sinds jaren strikt begrensd en kan niet overschreden worden.



Zo werd bijna een kwarteeuw geleden de ruimtebalans opgesteld in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV). Hoewel de bevolking sindsdien sterk gegroeid is, is de voorziene oppervlakte voor wonen zo goed als ongewijzigd gebleven. Vlaanderen volbouwen met woningen is immers juridisch onmogelijk en niet wenselijk.

In de tabel hiernaast vind je dit terug. Daarbij zie je ook dat zoals voorzien in het RSV de 981.000 ha die gevrijwaard wordt van ruimtebeslag ruimschoots gerespecteerd wordt met 986.000 ha, het equivalent van bijna 70% van Vlaanderen. Ruimtebeslag is bovendien een zeer rekbaar begrip: het gaat om een amalgaam van niet alleen o.a. gebouwen en wegen, maar ook in grote mate om de inname door tuinen, parken, sportterreinen, recreatiedomeinen, … tot zelfs weiden met paarden.

Dringende nood aan kwaliteitsvolle verdichting

In de strategische beleidsvisie van het BRV is de timing van 0 ha/dag bijkomend ruimtebeslag een halszaak en intussen een symbool. De VCB wil evenwel taboes doorbreken met het oog op kwaliteitsvol en betaalbaar wonen voor gezinnen, wat centraal moet staan in een context van demografische groei en onafgebroken stadsvlucht van jonge gezinnen. De kwaliteitsvolle inrichting van onze kernen en centra zal veel geld en tijd kosten, maar studies en simulaties hierover zijn dun gezaaid. De historische kosten van de actuele verspreide bebouwing worden intussen uitgebreid gedocumenteerd in rapporten en studies. Opmerkelijk genoeg nemen die studies evenwel aan dat het huidige tempo in ruimtebeslag zal aanhouden, terwijl zich al geruime tijd een onomkeerbare dalende trend aftekent. Het betreft een puur fictief scenario, dat een slechte raadgever lijkt voor beleidsopties.

Voldoende, diverse woongelegenheden en een leefbare woonomgeving in verdichte gebieden bieden nochtans een enorme uitdaging voor de ruimtelijke plannen. Natuurtechnische en waterrobuuste ingrepen in onze steden om hitte-eilandeffecten tegen te gaan en wateroverlast voort te vermijden zijn daarbij prioriteiten, met o.m. de focus op de versterking van het rioleringsstelsel in kernen. Ook tegemoet komen aan verzuchtingen zoals meer groen, privacy, veiligheid, enz. vereist een duidelijke visie op stedelijke landschappen om meer gezinnen aan te trekken naar en te houden in onze centra. De VCB onderstreept daarom dat de ruimtelijke plannen voldoende de lokale overheden moeten steunen om dit mogelijk te maken, want zij staan voor een huzarenstukje.
 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Randstedelijke inbreiding met toparchitectuur is succes voor ABS Bouwteam

Randstedelijke inbreiding met toparchitectuur is succes voor ABS Bouwteam

ABS Bouwteam realiseert in Nazareth het gemengde project Eureka!. Dat kan je net als ST.AM aan de Rozebroeken in Gent (Sint-Amandsberg) zien als een vervolg op het project Light Falls in Melle, dat een ode is aan de ontwerpen van Frank Lloyd[…]

18/10/2019 | ImmoProjecten
Wommelgem zoekt ontwerpteam voor nieuw woongebied

Wommelgem zoekt ontwerpteam voor nieuw woongebied

Brussels OCMW bouwt ruim 250 woningen

Brussels OCMW bouwt ruim 250 woningen

Helft bouwondernemers heeft weinig vertrouwen in nieuwe Vlaamse regering

Helft bouwondernemers heeft weinig vertrouwen in nieuwe Vlaamse regering

Meer artikels