Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Energiezuinig renoveren is een uitdaging, maar biedt ook kansen

Energiezuinig renoveren is een uitdaging, maar biedt ook kansen

Het energiezuiniger maken van bestaande gebouwen staat al enkele jaren hoog op de agenda. Het Europese, nationale en regionale beleid is erop gericht om tegen 2050 het energieverbruik en de CO2-uitstoot van gebouwen drastisch te verminderen. De eerste WTCB-Contact van het jaar is al enige tijd een speciale thematische uitgave en ditmaal gewijd aan de energetische renovatie van gebouwen. Ze wil de aannemer begeleiden in het renovatieproces en hem relevante informatie aanreiken om de maatregelen te nemen die op lange termijn het beste zijn.

We vervangen onze oude gebouwen slechts met mondjesmaat door nieuwe. De energiebesparing moet dus hoofdzakelijk komen van de ongeveer 4,4 miljoen bestaande gebouwen die België rijk is. Het zijn voor het overgrote deel eengezinswoningen (79%, tegenover 4% appartementsgebouwen en 17% niet-residentiële gebouwen). Het merendeel ervan is meer dan 35 jaar oud en gebouwd voordat er isolatie-eisen golden. In vergelijking met andere Europese landen verbruiken ze veel energie, vooral voor verwarming. Het renoveren en energiezuiniger maken van het bestaande patrimonium is de komende jaren dan ook een van de grootste uitdagingen voor de Belgische bouwsector.

De overheid stelt alsmaar hogere eisen aan renovatieprojecten. Zo gelden er in de drie Gewesten al minimale isolatie- en installatie-eisen voor vergunningsplichtige renovaties. Wanneer het om ingrijpende renovatiewerken gaat, stelt ze ook steeds vaker eisen aan de totale gebouwprestatie. Voor een overzicht kan u terecht bij de Normen-Antenne 'Energie en binnenklimaat' (www.normen.be).

Er wordt ook al gewerkt aan concrete doelstellingen op langere termijn. In het kader van het Vlaamse Renovatiepact wordt bijvoorbeeld gedacht aan een minimumniveau waaraan alle bestaande woningen tegen 2050 zouden moeten voldoen. Dit kan vertaald worden naar een prestatie-eis op gebouwniveau (bv. een E-peil van om en bij E60) of via eisen voor specifieke werken die de huidige eisen voor nieuwbouw benaderen. Aangezien renovatie-ingrepen vaak een levensduur van meer dan 30 jaar hebben, moet elke maatregel in deze langetermijndoelstelling passen en bijgevolg voldoende energie-ambitieus zijn.

Globale aanpak

De groeiende aandacht voor renovatie geeft de ontwerpers en de aannemers de kans om hun kennis en ervaring in de praktijk om te zetten. Zo moeten ze de juiste renovatiemaatregelen kiezen binnen het beperkte budget waarover een klant doorgaans beschikt. Hierdoor worden de renovatiewerken vaak in fasen uitgevoerd, met alle praktische problemen van dien: de renovatiestappen zijn niet altijd even efficiënt, de maatregelen moeten op elkaar afgestemd worden en er moet telkens een ad hoc oplossing gezocht worden. Daarnaast moet men zich afvragen welke maatregelen prioritair zijn en wat ze opleveren.

Bij renovaties moet men dus doordacht te werk gaan en beginnen met een grondige analyse van het gebouw (de 'diagnosefase'). Aangezien de renovatiestappen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, moet men in het ontwerp voor een op deze analyse gebaseerde integrale aanpak kiezen. Zo vereist het isoleren van een gebouw een luchtdichte afwerking en een gecontroleerde ventilatie om een comfortabel binnenklimaat te creëren en vochtproblemen te vermijden.

De diagnose bestaat uit een energie-audit, een analyse van de algemene bouwtechnische staat en het oplijsten van de randvoorwaarden: wat is wettelijk toegelaten (stedenbouw, erfgoed) en wat zijn de wensen van de klant.

Keuzes maken

Omdat de verschillende renovatiemaatregelen onderling afhankelijk zijn, moeten in de ontwerpfase al een aantal keuzes gemaakt worden. Te beginnen met hoe ver men wil en kan gaan in de energiebesparing: een 'kostenoptimaal niveau' of, wat aan te bevelen is, een energieniveau dat in de buurt komt van de eisen die sinds dit jaar van toepassing zijn op nieuwbouw, of die tegen 2021 algemeen geldend zouden moeten zijn (bijna-energieneutraal). Een zeer ambitieus einddoel is echter niet altijd haalbaar. Denk maar aan gebouwen die een erfgoedwaarde hebben en waarbij de originele staat zo goed mogelijk bewaard moet blijven.

Eens het ambitieniveau bepaald is, kunnen de verschillende renovatiemaatregelen op lange termijn vastgelegd worden, rekening houdend met de onderlinge invloed van de maatregelen (bv. isolatie-luchtdichtheid-ventilatie en het uitwerken van renovatiedetails). De andere artikels uit WTCB-Contact 2016/1 spitsen zich toe op de verschillende bouwonderdelen en de aandachtspunten die ermee gepaard gaan.

Men kan kiezen voor een integrale renovatie, waarbij de maatregelen tegelijkertijd uitgevoerd worden, of voor een gefaseerde renovatie die stap voor stap verloopt. Beide keuzes hebben hun voor- en nadelen. Wanneer men gefaseerd te werk gaat, is het ten stelligste aan te raden dat een coördinator (bv. architect, algemene aannemer of expert) in overleg met de klant een logische volgorde van de maatregelen vastlegt, vertrekkende vanuit de staat van het gebouw.

Uitvoering en eindresultaat

Ook bij de uitvoering zijn coördinatie en onderlinge afstemming van de werkzaamheden belangrijk, niet alleen voor het globale project, maar ook voor de knooppunten waar verschillende maatregelen samenkomen. Daartoe moet men bijzondere aandacht besteden aan planning en coördinatie, detaillering, kwaliteit en prestaties.

De door de coördinator opgestelde volgorde van de maatregelen geeft de uitvoerende partijen zicht op de werken die voor en na hun taken uitgevoerd zullen worden, zodat ze er rekening mee kunnen houden. In de toekomst zou men hiervoor ' zeker bij grotere gebouwen ' bijvoorbeeld een BIM-model (bouwwerk­informatiemodel) voor renovatie kunnen hanteren.

De detailleringen moeten vooraf goed doordacht zijn om iedere partij wegwijs te maken in de uit te voeren werken. In de eerste WTCB-Contact van 2016 worden verschillende renovatiegerelateerde typedetails uitgewerkt (pag. 8-9). Om bepaalde problemen te ondervangen of de uitvoering te vereenvoudigen, kan men teruggrijpen naar meer innovatieve oplossingen, waarin verschillende functies geïntegreerd worden (pag. 10-11 en pag. 22-23).

Tussentijdse controles kunnen helpen om problemen tijdig te detecteren, een stand van zaken op te maken en een beter zicht te krijgen op het eindresultaat. Bij de uitvoering moet men ook waken over de kwaliteit. Voor verschillende maatregelen zijn er al kwaliteitssystemen voorhanden of in ontwikkeling (bv. na-isolatie van spouwmuren, buiten- en binnenisolatie van gevels, luchtdichtheidsmetingen '). In de toekomst kan men ook streven naar een integrale kwaliteitsbenadering van het hele renovatieproces.

Bron: het artikel 'Energetische renovatie: een uitdaging en een opportuniteit' van ir. Jeroen Vrijders, adjunct-laboratoriumhoofd Duurzame Ontwikkeling, en ir. Xavier Loncour, hoofd van de afdeling Energie van het WTCB, in WTCB-Contact 2016-1. Er mag alleen verwezen worden naar het artikel zelf, te vinden op www.wtcb.be, doorklikken op WTCB-Contact onderaan op de homepage.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Verlof ... in onze eigen hof

Verlof ... in onze eigen hof

Tijd om uit te rusten! Niks moet, niksen mag! Wij nemen een korte pauze van 19/07 t.e.m. 08/08! Op 09/08 zijn we er weer! Blijf gezond, hou het veilig en vooral: geniet ervan! Team Bouwkroniek  

'Virtual reality zal het meeste impact hebben op de bouwsector'

'Virtual reality zal het meeste impact hebben op de bouwsector'

Half augustus begint aanleg rotonde Tongersesteenweg in Lanaken

Half augustus begint aanleg rotonde Tongersesteenweg in Lanaken

Dendermonde wil toekomst vestinggordel veiligstellen

Dendermonde wil toekomst vestinggordel veiligstellen