Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Elke nieuwe woning zou een aanpasbare woning moeten zijn

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
Elke nieuwe woning zou een aanpasbare woning moeten zijn

(c) Bouwkroniek

Door de grote vergrijzingsgolf die pas zal stoppen tegen 2030 kan de zorg voor het toenemende aantal ouderen in onze samenleving onmogelijk alleen door woonzorgcentra opgevangen worden. Vele ouderen vereenzamen in een onaangepaste woning. Vaak is dat geen keuze maar een financiële noodzaak en toch is het een misvatting te denken dat aanpasbaar bouwen alleen van belang is voor ouderen en mensen met een handicap.  Omwille van de betere ergonomische kwaliteiten van een aanpasbare woning worden deze woningen ook meer geapprecieerd door jongen gezinnen die ruimte nodig hebben voor bv. kinderwagens, extra bergruimte, een ruimere badkamer, …Het toepassen van aanpasbaar bouwen in de praktijk is voor heel wat projectontwikkelaars nog een weg van voortschrijdend inzicht. De interesse groeit, maar het besef komt soms traag. Een nieuw Gents adviesbureau bundelt nu heel wat expertise terzake.

“Aanpasbaar bouwen gaat veel verder dan het voorzien van brede deuropeningen zodat iemand met een rolstoel door de deur kan. Dat is een aanzet, maar je moet bv. naast die bredere deuropening nog een halve meter vrije ruimte hebben zodat de persoon in de rolstoel zelfstandig die deur kan openen. En een deurpomp die je met weinig kracht kan bedienen. Als hij of zij die deur niet kan openen, heeft het geen zin om ze breder te maken. Met de vergrijzingsgolf die nog op ons af komt, zou elke nieuwe of gerenoveerde woning een aanpasbare woning moeten zijn”, zegt Marie-Andrée Avraam. Zij  heeft jaren ervaring inzake integrale toegankelijkheid.
 
“Toen ik bij de stad Gent met pensioen ging, vond ik het jammer dat al mijn kennis en ervaring zou verloren gaan. Ik heb daar ook een netwerk opgebouwd met andere deskundigen en met een groep ervaringsdeskundigen die zelfs opstellingen en situaties kunnen testen. Via een wederzijdse kennis ontmoette ik de Gentse ondernemer Tanguy Martens die voor een particulier project op zoek was naar de juiste tips voor een aanpasbare woning. Na een paar gesprekken vonden we dat we waarschijnlijk veel meer bedrijven en besturen kunnen helpen met advies inzake toegankelijkheid. Zo zijn we samen met ondernemer en architect Servaas Vertongen gestart met AID, wat staat voor Advies Integrale toegankelijkheid & Design voor bouw en evenementen”, vertelt Marie-Andrée Avraam van AID. Behalve op projectontwikkelaars richt AID zich op o.m. architecten, sociale huisvestingsmaatschappijen, zorginstellingen en overheden.
 
Tanguy Martens van AID ziet heel wat potentieel in aanpasbaar bouwen. “Ik heb verschillende jaren in Groot-Brittannië gewoond en daar viel het me meteen op dat de Britten al veel verder staan inzake integrale toegankelijkheid, zoals in scholen, cafés en restaurants, maar ook in openbaar vervoer en inzake voetpaden om maar iets te noemen. Het is daar zo ingeburgerd en vaak uitgevoerd met een knap design, dat het nauwelijks opvalt. In België zit heel wat informatie heel fragmentarisch verspreid. Er is niet één loket of één website waar je echt alles kan vinden over wetgeving, technieken of premies en ook het aanbod van materialen en technieken zit heel verspreid. België heeft sinds 2010 een decreet voor de integrale toegankelijkheid van gebouwen die voor het publiek toegankelijk zijn, maar die worden vaak niet effectief en systematisch gecontroleerd of afgedwongen door de lokale overheden. Voor projectontwikkelaars gelden enkel regels voor de gemeenschappelijke delen van woonblokken (gangen, trappen en liften), maar niet voor de wooneenheden zelf. Terwijl we de komende jaren veel meer integraal toegankelijke en aanpasbare woningen nodig zullen hebben. Door de verwachte grote vraag naar aanpasbare woningen zullen de verkoopprijzen kunnen stijgen voor woningen die die specifieke meerwaarde hebben, terwijl de kosten niet noodzakelijk hoger liggen en er niet meer oppervlakte nodig is.”
 

Nauwelijks meerkosten

 
Dat laatste beaamt Marie-Andrée Avraam. “Zeker bij nieuwbouw zijn er nauwelijks meerkosten en geen oppervlaktevergroting als je van bij het ontwerp het juiste advies krijgt inzake integrale toegankelijkheid. Ik heb al vaak de oefening gemaakt om van een plan van een ‘gewone’ woning een plan van een aanpasbare woning te maken. Vaak lukt dat al door te spelen met de niet-dragende wanden. Het verplaatsen of inkorten daarvan levert vaak al genoeg ruimte op voor de rolstoeltoegankelijkheid. Daarnaast zijn er soms kleine aanpassingen die helemaal geen extra kosten met zich brengen, zoals de hoogte en plaats van de schakelaars en de stopcontacten. Zo zijn er tientallen kleine dingen waar mensen niet aan denken, uit onwetendheid, maar die voor mensen met een beperking een wereld van verschil kunnen maken.”
 
“Een veel voorkomend euvel bij bv. architecten en projectontwikkelaars is dat – als ze al met aanpasbaarheid en toegankelijkheid begaan zijn – ze zich beperken tot rolstoeltoegankelijkheid. Dat is inderdaad de meest zichtbare en een veel voorkomende beperking, maar lang niet de enige. Doven, slechtzienden, blinden, mensen met een verstandelijke beperking, licht-dementerende bejaarden, … zijn net zo belangrijk in onze maatschappij en verdienen een infrastructuur die voor hen toegankelijk en vlot te begrijpen en te gebruiken is. Voor slechtzienden zijn met name glazen wanden een probleem en voor doven moet je het geluidssignaal van het brandalarm aanvullen met een flitslicht. Vooral in private en ook nog in openbare gebouwen stopt de aandacht voor integrale toegankelijkheid al eens zodra het lukt om met een rolstoel het gebouw te betreden. Terwijl je ziet dat out-of-the-box-initiatieven als een blindentribune in een voetbalstadion of doven die muziekfestivals kunnen meebeleven net veel bijval krijgen. Onze maatschappij gaat er ook nog te veel van uit dat we in plaats van de infrastructuur aan te passen die mensen met hun beperking wel ‘een beetje zullen helpen’. Terwijl extra hulp krijgen en zeker hulp moeten vragen net heel stigmatiserend is voor die mensen”, duidt Marie-Andrée.
 

Zicht en gehoor

 
“Ook bij de vergrijzing zien mensen rolstoelafhankelijkheid als de grootste hindernis, terwijl ouder worden vaak gepaard gaat met het verlies van een deel van het zicht en gehoor. Daarop inspelen vergt vaak alleen al wat inlevingsvermogen van wie de plannen opstelt of van wie het bouwprogramma vastlegt. Tegelijk weten we dat elke fase telt in het bouwproces. Als de werkmannen en projectleiders niet weten waarom ze de stopcontacten op een bepaalde hoogte en plaats moeten monteren of waarom een gehandicaptentoilet toiletpot in een aangepast toilet niet in het midden van de ruimte mag staan als de ruimte niet breed genoeg is om aan beide zijden van de toiletpot een transfer te kunnen maken, zullen ze de uitvoering misschien minder zorgvuldig doen en dan is het hele traject dat daarvoor kwam voor niets geweest. Hetzelfde geldt voor het gebruik van de infrastructuur na de oplevering. Ook dan moeten de communicatie en de dienstverlening aangepast zijn”, stelt Tanguy.
 
 

Label voor integrale toegankelijkheid

 
AID zal in de eerste plaats advies verlenen en daarnaast ook opleidingen geven. Daarnaast denken ze eraan om één of meer labels in te voeren. Dat zou kunnen zijn voor één specifieke beperking of voor alle beperkingen (integrale toegankelijkheid). “Dat zou een label kunnen zijn dat aanduidt dat een reeks appartementen rolstoel- of integraal toegankelijk zijn of dat een restaurant of hotelkamer bv. specifiek aangepast is voor doven of blinden. Als we in ons verhaal het woord ‘label’ laten vallen, merken we altijd een zeker enthousiasme. Integrale toegankelijkheid zou de normaalste zaak van de wereld moeten zijn, terwijl we dat in Vlaanderen nog als een ‘meerwaarde’ beschouwen. Maar we werken eraan en een label kan misschien helpen.”


De vijf B’s

 
Of een gebouw als integraal toegankelijk wordt beschouwd, wordt beoordeeld aan de hand van vijf criteria die allemaal met dezelfde letter beginnen:
• Bereikbaarheid (met openbaar vervoer, traject van het voetpad tot aan de ingang, …)
• Betreedbaarheid (oa. rolstoeltoegankelijkheid, …)
• Begrijpbaarheid (logische trajecten, pictogrammen die je niet verkeerd kan interpreteren, …)
• Bruikbaarheid (aangepast sanitair, …)
• Betaalbaarheid (zonder meerkosten bij gebruik)

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Confederatie Bouw vraagt btw-verlaging voor nieuwe gebouwen

Confederatie Bouw vraagt btw-verlaging voor nieuwe gebouwen

De Confederatie Bouw en de Federatie van Woningbouwers pleiten voor een snelle verlaging van de btw bij de bouw of aankoop van een nieuwbouw voor eigen gebruik of als investering. Dat is volgens de beroepsvereniging nodig om de sector uit het[…]

Antwerpen start nieuwe renovatiefase Fierensblokken

Antwerpen start nieuwe renovatiefase Fierensblokken

Home Invest Belgium verbouwt kantoor tot woonproject

Home Invest Belgium verbouwt kantoor tot woonproject

Belgacomgebouw in Halle maakt plaats voor woningen

Belgacomgebouw in Halle maakt plaats voor woningen

Meer artikels