Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Dienstencheques: kost of succes'

In 2004 werden de dienstencheques in ons land ingevoerd. De doelstelling was om buurtdiensten en buurtjobs te bevorderen, banen uit het zwartwerk te halen en mensen met een beperkte kwalificatie een job te bezorgen. Men kent het systeem: via de dienstencheque kan men een beroep doen op een erkende onderneming voor hulp in het huishouden. De werkgever krijgt, behalve de dienstencheques, ook een tussenkomst van de overheid in structurele kosten zoals administratie. De prijs van een cheque was oorspronkelijk 6,20 euro, maar is inmiddels opgelopen tot 9 à 10 euro. De gebruikers krijgen een belastingvermindering die tegen 30% wordt berekend, zodat een cheque van bv. 9 euro eigenlijk maar 6,30 euro kost.

Men mag zeker van een succes spreken als men kijkt naar de vlucht die het systeem genomen heeft. In 2004, eerste jaar van toepassing, werkten 3.000 mensen in dienstenchequebedrijven, vorig jaar volgens ramingen van de Nationale Bank 123.000. De expansie was het grootst in Vlaanderen en voorts ook in de beginjaren, omdat dan veel banen uit de zogeheten "informele" economie geregulariseerd werden en via dienstencheques ook een aantal jobs van de vroegere "plaatselijke werkgelegenheidsagentschappen" werden geconverteerd. Nadien vertraagde de groei, mee onder invloed van de prijsverhoging, waaraan zich overigens ook nog een beperking van het absolute bedrag van de belastingaftrek (1.400 euro per persoon) toevoegde. Ook de vraag naar cheques vertoont in de afgelopen jaren een zekere verzadiging.

Finaal is het systeem een interessant alternatief voor een lastenverlaging op minder gekwalificeerde arbeid. Sommigen voeren aan dat het systeem duur is. De combinatie van een lage kostprijs, de belastingvermindering en de subsidies aan de organiserende ondernemingen impliceert inderdaad een aardig kostenplaatje. Het is volgens sommige analyses niet zeker dat de kostprijs van soortgelijke diensten in reguliere social-profitbedrijven veel lager ligt. Toch is het systeem van de cheques creatief gebleken, om diverse redenen.

Ten eerste beantwoordt het kennelijk aan een behoefte. Er zijn met name persoonlijke behoeften aan buurtdiensten zoals wassen, strijken of tuinonderhoud die tegen de zware normale arbeidskost moeilijk ingevuld raken. Dat deze behoeften nu worden ingevuld, is een goede zaak. Het vergemakkelijkt in sommige opzichten situaties waarin partners beiden werken en een stuk huishoudactiviteit kunnen uitbesteden. Daardoor wordt de arbeidsparticipatie aangemoedigd. En dat is iets waaraan we zwaar nood hebben tegen de achtergrond van de vergrijzing die bezig is en in de toekomst alleen maar sterker wordt.

Ten tweede bezorgen de dienstencheques een baan aan mensen die anders moeilijker aan een reguliere job zouden geraken. Volgens Idea Consult worden de jobs vooral ingevuld door vrouwen, in hoofdzaak met een lagere scholing, wat betekent dat ze hoogstens een diploma van lager of lager secundair onderwijs hebben gehaald. Meer dan een kwart van de werknemers is van vreemde origine. Allemaal elementen die aangeven dat men hiermee kansen creëert voor groepen die hoe dan ook ondervertegenwoordigd zijn op onze arbeidsmarkt. En dat op deze wijze veel mensen weer aansluiting hebben gevonden met de arbeidsmarkt.

Ten derde halen de cheques een aantal activiteiten uit het "zwarte" circuit, wat voordelen oplevert zowel voor de gebruikers als voor de betrokken werknemers die rechten kunnen opbouwen.

En ten vierde is het systeem flexibel, doordat veel bedrijven diensten leveren op atypische uren. Wat in een normaal bedrijf niet zo evident zou zijn - bv. verdeling van gestreken was tijdens de avonduren, wanneer huishoudens thuis zijn -, wordt via de chequebedrijven wel soepel georganiseerd. Het verhoogt dus de fluïditeit in samenleving en economie waaraan we nood hebben.

Uiteraard kan men dit succes niet makkelijk kopiëren in andere segmenten van de economie. Het gaat om specifieke redenen voor zwaar gesubsidieerde werkgelegenheid. De toestand van onze openbare financiën maakt het uiteraard niet mogelijk om dergelijke systemen onbeperkt uit te breiden. Het komt er integendeel op aan om de jobcreatie in de marktsector zoveel als mogelijk te stimuleren, zodat het budgettaire draagvlak overeind kan blijven om initiatieven als de dienstencheques te blijven ondersteunen. Finaal is het systeem een interessant alternatief - want georiënteerd op een erg bijzondere niche - voor een lastenverlaging op minder gekwalificeerde arbeid. Dat daarnaast overwogen zou moeten worden om de lasten hierop zonder meer te verlichten, om zo de kloof t.o.v. de productiviteit ervan te verminderen, staat buiten kijf. Dat er met andere woorden voldoende natuurlijke economische groei moet zijn in niet-gesubsidieerde activiteiten is allerduidelijkst. Een samenleving kan zich systemen als dat van de dienstencheques pas permitteren als zij voldoende welvaart creëert buiten de overheid om.

Maar binnen die "contrainte" is de optie voor de cheques toch vrij zinnig gebleken. Ze heeft een eigen markt tot stand gebracht die vandaag moeilijk weg te denken valt. Waaruit nogmaals blijkt dat goed doordachte ideeën, zelfs als ze op papier beginnen, tot interessante concrete resultaten kunnen leiden...

CATO

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Renovatie in Museum voor Natuurwetenschappen afgerond

Renovatie in Museum voor Natuurwetenschappen afgerond

De Regie der Gebouwen heeft zopas omvangrijke renovatiewerken afgerond in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel. Het gaat om een investering van ongeveer 4,5 miljoen €.     Twee verdiepingen van de[…]

18/09/2020 | Brussels GewestRenovatie
Tijdelijke en speelse heraanleg voor Leuvens Hogeschoolplein

Tijdelijke en speelse heraanleg voor Leuvens Hogeschoolplein

Circulair gevelmateriaal legt de lat een stuk hoger

Circulair gevelmateriaal legt de lat een stuk hoger

Waregem schenkt CO2-meters aan scholen

Waregem schenkt CO2-meters aan scholen