Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

De meest optimale (Griekse) weg'

Is de Griekse economie op weg naar een duurzame oplossing ' Laat ons hopen. De weg is nog lang, want in de komende weken, maanden en jaren zullen de Griekse autoriteiten alles uit de kast moeten halen om de gemaakte afspraken in daden om te zetten. En ter herinnering : het gaat om maatregelen die ertoe moeten strekken de begroting op koers te krijgen en vooral de houdbaarheid van de overheidsschuld te verzekeren, de economische groei structureel te versterken en het banksysteem solide te maken.

De bittere vaststelling is dat die uitdaging vandaag aanzienlijk moeilijker oogt dan pakweg zes maanden geleden, omdat de economie sindsdien zware averij heeft opgelopen ingevolge het onverantwoordelijke beleid van de nieuwe regering. Het verlies aan vertrouwen in de economie en de banken heeft de toegang van Griekenland tot de financiële markten onmogelijk gemaakt, kapitaalvlucht veroorzaakt, de rente opgevoerd en uiteindelijk geleid tot kapitaalcontroles die zeer zwaar zijn om te dragen voor de Griekse bedrijven. Terwijl eind 2014 nog sprake was van een groei van 2,5 % in 2015 stevent de Griekse economie dit jaar zeker af op een negatief groeicijfer. De eerste en meest dringende opgave is om de banken weer op niveau te krijgen ' wat een zekere herkapitalisatie zal vereisen, zeker nu een aantal van hun debiteuren wegens de crisis aan kwaliteit heeft ingeboet ' zodat het vertrouwen in die cruciale acteurs kan terugkomen en de kapitaalcontroles kunnen worden afgebouwd.

De EU bevindt zich op een gevaarlijk moment.

Toch is er geen ontkomen aan. In een recente blog heeft afscheidnemend chief economist Blanchard van het IMF er nog eens op gewezen dat er geen alternatieve weg is. Hij antwoordt op diverse kritiek. Eén ervan is dat de aan Griekenland opgelegde inspanningen overdreven zijn en de schuld enkel verhogen. Fout : zelfs vóór de saneringsprogramma's door de crediteuren werden opgelegd, bedroeg de schuld al 130% bbp, en het begrotingstekort 15%. Zelfs als de Grieken hadden beslist hun schuld niet meer terug te betalen en zo niet meer terecht hadden gekund op de markten, moesten ze dus 15 % wegsnijden of 15 % extra-inkomsten zoeken om hun begroting in balans te houden.

Een andere vaak gehoorde opmerking: de hulpprogramma's dienden alleen om de buitenlandse banken terug te betalen. Ook dat is ongenuanceerd : het is juist dat de hulp deels daarvoor diende (en zo om een besmetting à la Lehman Brothers te voorkomen), maar deels ging ze ook naar Griekse banken. Bovendien droegen de privé-crediteuren wel degelijk bij, want in 2012 werd ruim de helft van de Griekse schuld aan hen kwijtgescholden ' zegge en schrijve ruim 100 miljard ' of 10.000 ' per Griekse burger.

Derde kritiek: de opgelegde hervormingen versmachten de groei en verergeren het probleem. Ook die diagnose is onjuist : hervormingen zijn in Griekenland zeker nodig om de productiviteit te verhogen; en als de terugval van de groei voor een deel verklaard kan worden door de sanering op korte termijn speelden zeker ook andere elementen zoals het vertrouwensverlies, en dit laatste is precies in de hand gewerkt door het uitblijven van de hervormingen. Met andere woorden : niet de hervormingen, wel de niet-uitvoering van een aantal ervan (zoals een versterking van de belastingcollecte en de concurrentie) hebben groei gekost.

Het is bovendien een illusie te denken dat Griekenland aan al deze remedies zou kunnen ontsnappen dank zij een grexit. Sommigen pleiten hiervoor omdat zij denken dat de Griekse economie een devaluatie van een eigen munt nodig heeft om uit het moeras te klimmen. De Griekse economie heeft, buiten het toerisme, echter niet zoveel exportproducten waar de competitiviteitswinst van een goedkoper geworden munt voordeel zou creëren.

Wat een grexit wél zou doen als ze gepaard zou gaan met een wanbetaling van de talrijke buitenlandse schuldeisers ' internationale instellingen, overheden en centrale banken ' is Griekenland voor jaren van buitenlandse financiering afsluiten en enorm veel onzekerheid en vertrouwensverlies veroorzaken, terwijl ze de Grieken niet zou kunnen doen ontsnappen aan de opgave om de binnenlandse economie en het overheidsapparaat te hervormen. Bovendien zou een grexit het onomkeerbare karakter van de euro grote schade toebrengen : welke pakweg Amerikaanse of Aziatische investeerder zou men nog kunnen overtuigen dat hij, als hij in euro's investeert, ook zeker is euro's terug te krijgen' Eén en ander zou niet alleen in Griekenland, maar ook in de rest van de eurozone zorgen voor duurzaam hogere rentetarieven, die voor investeringen, groei en werkgelegenheid nefast zijn. Eén van de grote voordelen van de eenheidsmunt ' meer stabiliteit, en daardoor juist duurzaam lagere kosten voor de financiering van investeringen ' zou daarmee onder druk komen te staan.

De vraag is overigens of een grexit ook niet het sein zou kunnen zijn voor een desintegratie van de monetaire unie. Toegegeven, het kan twee kanten uit. Eén mogelijkheid is dat een grexit de andere eurolanden ertoe brengt de unie te versterken, onder het motto dat zoiets nooit meer mag gebeuren. Idealiter zou het gaan om een strakkere centrale monitoring van de begrotingen ' waarom geen Europees minister van Financiën' ' gekoppeld aan een mechanisme van risicodeling ex ante, voor het geval sommige landen tijdelijk met economische tegenspoed te maken hebben. Maar ook de andere weg is mogelijk en veel risicovoller, namelijk dat de eurolidstaten nooit nog aanzienlijke (en niet-terugbetaalde) vorderingen op een land willen opstapelen, en dat grenzen worden geplaatst op deze vorderingen vanwege het risico voor euro-exit ' en dat zou zo goed als het einde van de monetaire unie inluiden. Het is overigens zeer de vraag of men, na de Griekse avonturen, nog veel animo zal hebben voor onderlinge solidariteit '

Dit maar om aan te geven dat de Europese Unie zich in haar monetaire dimensie, maar eigenlijk ook politiek, op een buitengewoon gevaarlijk moment bevindt. Een moment dat zowel tot verdere verdieping als tot een losser verband kan leiden. Het is duidelijk dat alleen de eerste weg de goede is. En daarom is het verdedigbaar dat de Europese verantwoordelijken ' de ECB zowel als de Europese Commissie en finaal ook de Europese Raad van regeringsleiders, met inbegrip van de Griekse regering ' uiteindelijk geopteerd hebben voor het behoud van Griekenland in de euro. Een lastige weg ' zeker voor de Grieken. Een weg die zeker nog moet worden waargemaakt ' nogmaals, vooral door de Grieken zelf. Maar, zowel voor Griekenland als voor Europa, toch de meest optimale weg.

CATO

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Restauratie met de juiste ambachtelijke mortels en bindmiddelen

Restauratie met de juiste ambachtelijke mortels en bindmiddelen

Het Italiaanse onderzoeks- en formuleringscentrum Calchèra San Giorgio bestudeert en produceert specifieke materialen voor de restauratie, constructie, structurele consolidatie en rehabilitatie van gebouwen van historisch en cultureel belang.[…]

31/10/2020 | ErfgoedBouwmaterialen
Anderhalve eeuw bouwervaring bij Habenu-van de Kreeke

Anderhalve eeuw bouwervaring bij Habenu-van de Kreeke

Antwerpen werkt aan een nieuw strategisch ruimteplan

Antwerpen werkt aan een nieuw strategisch ruimteplan

AWV vernieuwt kruispunt in Berbroek in 2021

AWV vernieuwt kruispunt in Berbroek in 2021