Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Corona stimuleert creativiteit rond openbaar groen

Corona stimuleert creativiteit rond openbaar groen

In de Oostendse Lijnbaanstraat werd vorig jaar een pop-up tuin aangelegd. Nu wordt het een permanente groene oase. Parkeerplaatsen zullen er plaats maken voor bomen, open ruimte en waterpartijen. Foto's: (c) PDC

“De coronacrisis toont het belang van onze woon- en leefomstandigheden en van de toegang tot publieke en groene ruimte in het bijzonder aan”, adviseert het Maatschappelijk Relancecomité (MRC) van de Vlaamse regering. Met betrekking tot (meer) openbaar groen in coronatijden worden een aantal mogelijke maatregelen voorgesteld waarbij vooral het lokale niveau een stimulerende rol kan spelen.

 

Ook verschillende openbare ruimte gerelateerde verenigingen, waarbij de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning, spreken dezelfde taal: onze steden en gemeenten moeten klimaatrobuuster worden wat zich onder meer vertaalt in meer groene open ruimte, kernversterking, enz.  Het MRC adviseert de Vlaamse regering o.m. om een groennorm in te voeren en meer te investeren in het vergroenen van de publieke ruimte. Met als streefdoel de 15-minutenstad: burgers moeten op wandel- en fietsafstand over de noodzakelijke diensten en groene voorzieningen kunnen beschikken. Zowel maatregelen op korte termijn als op de langere termijn worden voorgesteld.

Tijdelijk anders

Op korte termijn zijn er een aantal maatregelen die vrij snel en eenvoudig te nemen zijn. Een eerste voordehandliggende mogelijkheid is het maximaal openstellen van (semi-)publieke ruimtes zoals parken en speel- en sportterreinen. Het maximaal open houden van de publieke ruimte vervult noden op het vlak van het sociale leven, vrije tijd en mobiliteit. Denk aan onderbenutte groene ruimtes, schoolterreinen… Een tweede mogelijke maatregel bestaat er in om bestaande ruimte tijdelijk anders in te vullen. Zo kunnen straten tijdelijk autovrij worden gemaakt en eventueel heringericht, waardoor er meer ruimte vrij komt om te wandelen, te spelen, mensen te ontmoeten... Denk aan de recent gelanceerde Zomerstraten. Ook al dan niet permanente parklets of trottoirterrassen  - die het voetpad verbreden - kunnen de gebruikswaarde van een straat verhogen door middel van bijvoorbeeld zitmeubilair, groene accenten…
Van pop up-groen tot …
 
De meest zichtbare optie is ongetwijfeld het initiëren van pop up-groen. In groenarme buurten kan dit voor een tijdelijke oplossing zorgen. In Hasselt vond een dergelijk project - dat voorzag in grote containers met streekeigen beplanting - plaats. Hierbij werden verharde oppervlaktes gedurende een periode van minstens één jaar met groen aangekleed. Ook in de Oostendse Lijnbaanstraat, waar de Vlaamse Landmaatschappij (VLAM) vorig jaar een pop up-tuin aanlegde, wordt straks werk gemaakt van een permanente groene oase. 
 
De parkeerplaatsen zullen daar plaats maken voor bomen, open ruimte en waterpartijen. Deze herinrichting past in het Europese project Cool Towns dat een antwoord wil bieden op het probleem van de toenemende hittestress in de binnenstad. Dit project maakt deel uit van het Interreg Twee Zeeën programma dat grensoverschrijdende samenwerking tussen de lidstaten promoot. Ook in Sint-Niklaas en Genk waren er dergelijke pop up-tuinen.

Ninoofse Poort

Op het grondgebied van het Brusselse Gewest zijn er eveneens tal van opportuniteiten om initiatieven rond pop up-groen te ontwikkelen en vaak te bestendigen. Zo is er de site van de Ninoofse Poort - tot voor kort een braakliggend terrein met o.m. enkele vervallen loodsen. Mede door wildgroei gaf de site een verloederde en onveilige indruk. Inmiddels werd op deze zone een parkomgeving en recreatiezone gerealiseerd. Bij Leefmilieu Brussel spreekt men van een evolutief park. Men wil buurtbewoners en lokale organisaties betrekken bij de verdere inrichting van de parkzone: moeten er meer bomen komen, staan de juiste speeltuigen opgesteld, enz …
 
Aan de basis van deze keuzes ligt het observeren hoe mensen de ruimte vandaag al benutten. Tijdens de voorbije coronamaanden werd het park herontdekt door heel wat lokale bewoners van de dichtbevolkte kanaalzone. Het Cosmopolis Centre for Urban Studies van de VUB is één van de onderzoeksinstanties die de rol van dit (en andere) openbaar groen project(en) voor de samenleving tijdens deze coronaperiode van nabij volgen.

Meer groene pleinen

Een andere groene blijver in de Brusselse regio is ongetwijfeld Parckfarm, dat zich sinds 2014 nestelde in de oude spoorwegbedding achter de Thurn & Taxis site. Na een oproep voor experimentele projecten in de openbare ruimte van Leefmilieu Brussel - dat de naam Parckdesign meekreeg - rolden het landschapsbureau Taktyk en de Duits-Brusselse architecte Petra Pferdmenges destijds hun project uit. Het werd uiteindelijk een combinatie van een informeel park, enerzijds, en moestuintjes voor buurtbewoners, anderzijds. Het aanvankelijk tijdelijk bedoelde project kreeg recent een permanent karakter.
 
Een ander grootstedelijk voorbeeld van goede groene praktijk is het Gentse Maaseikplein. Enkele jaren geleden werd de bestaande autoparking - voor een beperkte periode en bij wijze van experiment - omgevormd tot een stadsboomgaard. Inmiddels werd het asfalt van de parking uitgebroken. Nu domineert een fruitboomgaard met picknickbanken. Het bestaande groenperkje is inmiddels een mini-speelweide met kindvriendelijke speeltuigen geworden.

Zuurstof voor de buurt

Op langere termijn zijn maatregelen mogelijk die de gezondheid en de klimaatrobuustheid ten goede komen. Een eerste mogelijkheid is het verdichten op mensenmaat door bv. te investeren in meer kwalitatief en toegankelijk groen. ‘Natuur als zuurstof voor de buurt’ zoals de Vereniging voor Ruimte en Planning het omschrijft. Hier is het binnengebied Schaliken in Herentals een mooi voorbeeld. Dit strategisch gelegen gebied sluit aan bij de Grote Markt. De heraanleg ervan is een schoolvoorbeeld op verschillende vlakken, denk aan ontharding, duurzame waterhuishouding.

Normeren en plannen

Volgens het Maatschappelijk Relancecomité moeten onze lokale besturen ook nadenken over een groennorm en eventueel een groenplan. Een groennorm biedt de gemeente de garantie dat de ruimte die men wint door verdichting groen blijft. Een in het buitenland vaak toegepaste norm is minstens 10 m² publiek toegankelijk groen per inwoner. Een norm die o.m. door stad Gent wordt toegepast.
 
Wat niet belet dat een groennorm ook op projectniveau kan worden toegepast. Bouwverordeningen van bepaalde gemeenten voorzien dat bij grootschalige bouwprojecten een bepaald percentage van de perceeloppervlakte als collectief groen wordt ingericht. Een groenplan kan voor een lange termijnstrategie voor het openbaar groen in een gemeente zorgen. Dit maakt een kaart van de plekken met een tekort aan groen en biedt kansen voor de uitbreiding of verbinding van het openbaar groen.

Tuinen van Stene

Ook lokale voedselproductie kan perspectieven bieden. Voedsellandschappen zijn een manier om creatief en tegelijkertijd beschermend met agrarische open ruimte om te gaan. Eén van de testprojecten is het landbouwpark Tuinen van Stene in Oostende. Dit rurale project past - net als het reeds voornoemde project in de Lijnbaanstraat - in het Interreg 2 Zeeën programma ‘Scape’ van het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling (EFRO). Scape staat voor ‘Shaping Climate Change Adaptive PlacEs’. Hierbij worden, vertrekkende vanuit het landschap, oplossingen voor het waterbeheer ontworpen waarbij kustgebieden resistenter worden voor klimaatverandering. - PDC
De site van de Brusselse Ninoofse Poort: tot voor kort een braakliggend terrein dat een verloederde, onveilige indruk gaf, nu een parkomgeving en recreatiezone.
Voedsellandschappen zijn een creatieve manier om agrarische open ruimte te beschermen: landbouwpark Tuinen van Stene in Oostende.
 

 

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Corona veroorzaakt veel meer afwezigheden

Corona veroorzaakt veel meer afwezigheden

Driekwart van de bouwbedrijven geeft aan dat het aantal afwezigheden op de werkvloer de afgelopen maand is toegenomen door de tweede coronagolf. Daaruit volgt dat 6 op de 10 bouwondernemingen het momenteel niet makkelijk hebben met het[…]

13/11/2020 | Corona
Bouwbarometer bereikt de alarmfase

Bouwbarometer bereikt de alarmfase

Fedustria vraagt crisispakket voor alle bedrijven

Fedustria vraagt crisispakket voor alle bedrijven

Vastgoedmakelaars mogen niet meer op plaatsbezoek

Vastgoedmakelaars mogen niet meer op plaatsbezoek

Meer artikels