Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Boerenverstand

Elke maatschappij heeft baat bij een verzameling stelregels waarin de wijsheid van de ganse gemeenschap is samengevat. Bij ons worden die stelregels gewoonlijk het 'Gezond Verstand' genoemd, soms ook wel 'Boerenverstand' omdat onze agrarische gemeenschap het meest heeft bijgedragen tot de verzameling van onze collectieve wijsheid.

Het gezond verstand wordt liefst uitgedrukt in krachtige bewoordingen die gemakkelijk te onthouden zijn: 'je kan een frank maar één keer uitgeven', 'je mag het vel van de beer niet verkopen vóór hij geschoten is', 'een oude schuur die in brand vliegt, kan niet geblust worden', 'als de kat van huis is, dansen de muizen', 'wie zijn schulden betaalt, wordt rijker', 'wie wind zaait, zal storm oogsten', ''t kan vriezen en 't kan dooien', 'je kan van een kei geen vel afstropen', 'hoge bomen vangen veel wind', 'waar een wil is, is een weg', 'de grote vissen eten de kleine', 'als een aap te hoog in den boom klimt'', 'als de vos de passie preekt..'. En zelfs: 'een mens is nooit te oud om te leren'.

"Wie verkeerde vragen stelt, krijgt ook verkeerde antwoorden."

Allemaal heel helder geformuleerd, gemakkelijk te memoriseren en zelfs voor de intellectueel minder begaafden onder ons te begrijpen. Maar tussen iets 'begrijpen' en uit dat begrip ook de juiste consequenties trekken, ligt nog een zekere afstand. Daarom wordt de interpretatie van al die wijsheid vaak overgelaten aan deskundigen. Die blijven meestal anoniem (wat hun onpartijdigheid waarborgt), maar hun oordeel wordt wel op grote schaal kenbaar gemaakt.

Bijvoorbeeld als men ergens een nieuw inkoopcentrum wil bouwen of een nieuwe autoweg. Wij kunnen ons daar - mits gebruik van ons boerenverstand - een persoonlijk oordeel over vormen, maar de deskundigen doen véél beter: ze berekenen wetenschappelijk en dus objectief het aantal arbeidsplaatsen die door het project zullen ontstaan (of verloren gaan - dat kan ook), de toe- of afname van fijn stof en de invloed op het aantal bloed- en vaatziekten binnen een straal van drieduizend meter - kortom, geen enkele generatie werd ooit zo wetenschappelijk correct en zo precies geïnformeerd als wij, daar kan geen simpel boerenverstand tegen op.

Als de wetenschap eenmaal op dreef is, houdt de informatiestroom niet meer op. We weten nu precies hoeveel jobs de tax shift in ons land gaat opbrengen, hoeveel euro een indexsprong uit het jaar 2015 ons aan het eind van ons leven in totaal zal gekost hebben, hoe dik onze vrouwen gemiddeld zullen zijn over twaalf jaar, hoeveel de zeespiegel zal stijgen als we de accijnzen op dieselrijden niet verhogen'

Samengevat: dankzij de boerenwijsheid waren we al wijs, maar dankzij de experts zijn we nu ook nog geïnformeerd. 'Wijs' en 'geïnformeerd' zijn twee gelukkige situaties, maar zijn daarom nog niet identiek. Ze zijn wel complementair. Een subtiel, maar toch zeer belangrijk verschil is dat de wijsheid die we met behulp van ons eeuwenoud gezond boerenverstand zelf modelleren ons betrouwbaarder toeschijnt dan de gedetailleerde informatie die de wetenschappelijke deskundigen ons aanbrengen.

Neem nu ruimtelijke ordening. Veertig jaar geleden meende de Vlaamse regering haar toekomstig beleid te moeten samenvatten in een werkstuk dat met de fraaie naam 'Structuurplan Vlaanderen' gedoopt werd. En omdat de democratie, volgens een aloude wijsheid, de minst slechte van alle bestuursvormen is, mochten we allemaal onze opmerkingen formuleren. En de deskundigen zouden - o, zeldzame gunst! - persoonlijk op onze individuele opmerkingen antwoorden. De praktijk viel wat tegen. Vrijwel niemand begreep de cryptische formuleringen van dat structuurplan en blijkbaar begrepen de deskundigen dan weer onze opmerkingen niet, zodat bijna niemand antwoord kreeg. (Het budget voor het formuleren van antwoorden was op geraakt - blijkbaar was het aantal te verwachten opmerkingen verkeerd ingeschat.)

Op een dergelijke mislukking past een aloude wijsheid: 'te veel koks bederven de soep'. En dus hebben we over dat structuurplan niet veel meer gehoord. Maar misschien bestaat het nog en zal ooit nog eens bovengehaald worden, als onze overheid weer eens boekenwijsheid nodig heeft.

Het meest indrukwekkende voorbeeld van 'te veel koks' heeft de Vlaamse regering gedemonstreerd in het geval van de Oosterweelverbinding. Het is bekende wetenschap dat 'volksraadplegingen' zelden of nooit een bevredigend resultaat opleveren, omdat de meeste mensen een antwoord geven op een vraag die niet gesteld werd. Dat is geen boerenwijsheid, maar eeuwenoude ervaring, na te lezen in geschiedenisboeken en waarschijnlijk ook bekend bij onze politici.

Op het laatste ogenblik hebben ze nog gepoogd het onheil af te wenden door het referendum voor te stellen als een keuze tussen een tunnel en een brug, maar voor dat soort trucjes bestaat een andere wijsheid: 'wie verkeerde vragen stelt, krijgt ook verkeerde antwoorden'.

Sinds die mislukte volksraadpleging gelden weer andere boerenwijsheden, zoals 'het is te laat de put gevuld als het kalf verdronken is' en vooral 'wie zijn gat verbrandt, moet op de blaren zitten': het Oosterweeldossier zal politici (en niet alleen politici) blijven pijn doen - en wij zullen met zijn allen in de file blijven staan.

Zoals die kameel uit het evangelie die door het oog van een naald moest om in de hemel te geraken.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Restauratie met de juiste ambachtelijke mortels en bindmiddelen

Restauratie met de juiste ambachtelijke mortels en bindmiddelen

Het Italiaanse onderzoeks- en formuleringscentrum Calchèra San Giorgio bestudeert en produceert specifieke materialen voor de restauratie, constructie, structurele consolidatie en rehabilitatie van gebouwen van historisch en cultureel belang.[…]

31/10/2020 | ErfgoedBouwmaterialen
Anderhalve eeuw bouwervaring bij Habenu-van de Kreeke

Anderhalve eeuw bouwervaring bij Habenu-van de Kreeke

Antwerpen werkt aan een nieuw strategisch ruimteplan

Antwerpen werkt aan een nieuw strategisch ruimteplan

AWV vernieuwt kruispunt in Berbroek in 2021

AWV vernieuwt kruispunt in Berbroek in 2021