Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

BIM maakt opmars, maar vele bedrijven zijn er nog onvoldoende mee bezig

Gerelateerde onderwerpen :

, ,
BIM maakt opmars, maar vele bedrijven zijn er nog onvoldoende mee bezig

Als we traditioneel blijven werken, gaan volgens Charlotte Euben van het WTCB bij elke overdracht (na elke bouwfase) informatie en kennis verloren.

© FVB

Thema-avond door Federatie Aluminium Constructeurs

95 deelnemers verzamelden op 7 september voor een uiteenzetting gericht op aluminium constructeurs. De keuze van het Antwerpse Havenhuis als locatie was hierbij geen toeval, aangezien BIM ook een grote rol speelde bij het ontwerp en de realisatie van de gevel. “Dit event was lang op voorhand volgeboekt, wat getuigt van de wil in de branche om mee te gaan in deze evolutie en de nood aan informatie hierover”, verklaart Ilse Claeys, directeur van de Federatie Aluminium Constructeurs (FAC) die het event organiseerde.

Transitie van een - alu-constructeur

Mark Vorsselmans leidde het thema in met een aantal kansen en struikelblokken waarmee constructeurs die BIM’men te maken hebben. De voordelen van het bundelen van veel informatie in één model zijn duidelijk: optimalisatie van de procesovergangen van het voortraject tot de uitvoering, fout-reductie door clash-controles, het sneller inzichtelijk maken van knooppunten en de juiste output voor ingewikkelde constructies.

Enkele struikelblokken wijzen erop dat het werken met BIM nog een evolutie doormaakt: gebrek aan een “standaard” voor uitwisseling met de projectpartners, de koppeling software productie en ERP, het bepalen van de detailniveaus, de bereidwilligheid van de eigen partners (systeemleveranciers, onderaannemers, tekenbureaus, …), dubbel werk (er is nog steeds 2D-tekenwerk nodig in bepaalde situaties) en gebrek aan ervaring. Daarenboven mag men ook niet te veel face-to-face overleg inwisselen door virtueel werk.

Bij de presentatie van enkele case studies - het Haga Ziekenhuis (Den Haag),  Olympus (Leiderdorp, Bohemen), het Gerechtsgebouw (Breda) en de verbindingsbrug van PMC-WKZ (Utrecht) - werd duidelijk geïllustreerd hoe elk project een verschillende aanpak kreeg.

BIM speelde ook een grote rol bij het ontwerp en de realisatie van de gevel van het Antwerpse Havenhuis (foto binnen).

Verlies van kennis vermijden

Charlotte Euben van het WTCB gaf aan dat als we traditioneel blijven werken er bij elke overdracht (na elke bouwfase) informatie en kennis verloren gaan. Daardoor moet dezelfde informatie, gemiddeld gezien over een volledig bouwproject, liefst 7 keer opnieuw aangebracht worden, wat zonde is van de tijd en het geld. Met BIM wordt deze kennis en informatie slechts één keer in het centrale systeem beschikbaar gemaakt voor alle partijen. BIM is geen doel op zich, maar een proces om iedereen beter te laten samenwerken waarbij het de bedoeling is om alle fasen van een bouwproject te bundelen: van ontwerp en studie tot uitvoering en beheer en nadien tot retrofitting, renovatie of afbraak. Op deze manier kunnen fouten, hiaten en veranderingen vroegtijdig aangepakt worden.

De aluminiumconstructeur kan uit de modellen informatie afleiden voor visualisatie, ontwerp en planning, maar ook voor het opmaken van de offerte, de werkvoorbereiding en de uitvoering.

Met het BIMportal (www.BIMportal.be), een sensibiliserings- en informatieportaal rond BIM, bestudeert en ondersteunt het WTCB deze evolutie.  BIMportal streeft ernaar om de Belgische referentieportaalsite te zijn over BIM en andere digitale toepassingen die gericht zijn op de noden van de bouwwereld.

BIM in Nederland

Stingo Huurdeman lichtte de rol van BIM in de VMRG (de Nederlandse vereniging van Gevelbouwers) toe. Aanleidingen voor het onderzoek waren o.a. het ontbreken van een gecoördineerde en afgestemde werkwijze inzake informatie-uitwisseling op sectorniveau, de groeiende bewustwording van de meerwaarde van BIM in de bedrijven en de stijgende vraag naar BIM vanwege de klant en de bouwpartners.

Onderzoek door de VMRG wees uit dat hoewel minder dan 25% van de lopende projecten in Nederland uitgewerkt worden in een BIM-omgeving zeven op de tien gevelconstructeurs er ervaring mee hebben.

De belangrijkste meerwaarde van het werken in een BIM-omgeving zit voor de gevelbouwers in het binnenhalen van meer opdrachten (71%) en het reduceren van foutmarges (42%), maar ook in het beter communiceren met andere partijen (38%) en het vergroten van de kwaliteit van het ontwerp en de gevel (29%). Hoewel geen vergelijkbaar cijfermateriaal voor België voorhanden is, kunnen we stellen dat de Nederlanders op het vlak van BIM een voorsprong hebben, stelt Ilse Claeys.

Bij de VMRG zijn verschillende werkgroepen actief om het BIM-protocol en het BIM-uitvoeringsplan te definiëren. Het BIM-protocol legt de contractuele BIM-bepalingen vast. Het BIM-uitvoeringsplan definieert samenwerkingsafspraken die de bouwpartners onderling maken. Hierbij worden de verschillende niveaus in detail gedefinieerd, bv. van een deur naar een deurvleugel, element, sub-element tot handelsmateriaal (geëxtrudeerd profiel).

Inzicht in uitdagingen

Yvo Heinen van Cadac ging dieper in op de denkbeeldige BIM-hordes waar men al eens tegenaan loopt. Inzicht in deze uitdagingen maakt de sprongen over de denkbeeldige BIM-hordes makkelijker.
BIM-modellen worden leidend. Bij steeds meer projecten is BIM een vereiste. Dit betekent inherent dat alle partijen bij het betreffende project aan één model werken en dus aan één bron van informatie. Dat heeft voordelen, maar het is ook enorm sturend.
Er is geen standaard, vele initiatieven. Momenteel is er nog geen BIM-standaard. Er wordt wel door verschillende partijen aan gewerkt zoals de NL/BE Revit Standaard, ILS, gebruik van IFC.

Content. Er zijn honderdduizenden producten, van verschillende leveranciers in verschillende afmetingen en uitvoeringen, die digitaal vertegenwoordigd moeten worden. Daarbij is de vraag hoe deze content er voor de verschillende partijen moet uitzien. Voor de ene partij is een schematische weergave met een beschrijving voldoende, maar een andere partij wil tot op het niveau van moeren en bouten componenten hebben.
BIM-hiaat tussen bouwpartners. Nog niet iedereen modelleert op hetzelfde niveau, waardoor er een hiaat is tussen de verschillende partners.
Toename van (inconsistente) informatie. Zonder een goed beheer en coördinatie van de toenemende hoeveelheid aan informatie kan er een inconsistente wildgroei ontstaan.
Analoge informatie. Veel informatie is nog steeds analoog: op papier, kladjes, schetsen, enz.
Discussie over detailniveaus (LOD, level of detail). Net als bij de content moeten we ons collectief afvragen hoe gedetailleerd we iets willen tekenen.
Complexere ontwerpen. Projecten worden gecompliceerder, dus de modellen ook.
Coderen BIM-modellen t.b.v. calculatie en planning.  Bestaande werkprocessen worden opnieuw gedefinieerd. Efficiëntie kan bereikt worden door informatie uit de BIM-modellen te halen en te gebruiken bij calculatie en logistieke planning. Hiervoor moet men nadenken over het coderen van bouwonderdelen.
BIM naar de bouwplaats. Nu modellen leidend worden, ontstaat de uitdaging hoe men die op de werf kan consulteren.
BIM voor beheer en onderhoud. De informatie die vooraf in een model gestopt wordt, kan ook gebruikt worden voor het beheer en de onderhoudsfase van een complex.
Inscannen bestaande voorraad.

Stappen naar BIM

Bedrijven die de stap naar BIM willen zetten, overwegen best het volgende:
Analyseer uw huidige bedrijfsprocessen om de ‘As Is-situatie’ vast te stellen en bepaal waar uw bedrijf naartoe wil.
Zoek naar partners en werk samen naar die ‘To Be-situatie’. Je hoeft namelijk het wiel niet opnieuw uit te vinden.
BIM heeft effect op het complete bedrijf, van engineering over calculatie, inkoop en uitvoering tot uiteindelijk onderhoud. Op korte termijn lijkt het soms dat er meer voorbereiding nodig is dan bij de traditionele aanpak. Toch kan de investering van een minuut tijd bij het begin van een project uren schelen op het totaalproject doordat de informatie niet meer opnieuw geproduceerd of opgezocht hoeft te worden.
Investeer in de tools die je nodig hebt om goed te kunnen BIM’men, zoals krachtige hardware, software die bij je bedrijf en bedrijfsprocessen past; train je personeel zodat ze BIM-goeroes worden.

Open BIM-samenwerking werkt

Stefan Eerlingen van Kubus lichtte verschillende BIM-oplossingen toe. “Kiezen voor software die bij het bedrijf past en een samenwerking met open communicatie is een combinatie die werkt”, zei hij.
Verschillende partijen (architect, ingenieursbureau, installateur, aannemer, gebouwbeheerder, …) werken tijdens verschillende fasen met verschillende software. Een studie door TNO toonde aan dat men de keuze voor bouwpartners beter maakt op basis van competentie dan (gelijke) software. Uitwisseling van informatie zonder verlies van data gebeurt via IFC (Industry Foundation Classes), een universeel uitwisselingsformaat tussen BIM-pakketten met bv. informatie over brandwerendheid, U-waarde, enz. Zo werkt iedereen met de software die geschikt is voor zijn discipline.
Voor een betere communicatie tussen de partijen kan men met BCF (BIM Collaboration Format) tekstcommentaren, screenshots en meer toevoegen aan het IFC-model. Zo wordt de communicatie gescheiden van het actuele model. Met BCF kunnen berichten, actiepunten, viewpoints en snapshots binnen het model worden aangemaakt en buiten het model om overgedragen worden naar andere partijen. Hiermee ligt de focus op het proces en hoe verschillende BIM-software samenwerkt, in plaats van op de features van één specifiek gereedschap. Bimcollab en BCF-communicatie zijn ook in het Havenhuis toegepast.

BIM-protocol

Wanneer bouwpartners samenwerken binnen een open BIM-omgeving is het nodig om goede afspraken te maken voor een soepel verloop. Wie zijn de BIM co-makers? Welke software wordt gebruikt en hoe? Wat is het gezamenlijke nulpunt van de BIM-modellen? Welke partij levert een specifiek aspect-model? Welke output leveren de verschillende partijen? Welke informatie is niet van belang en voor welke partij? etc.
Het IPDP Startdocument (Integrated Project Delivery Protocol) van Kubus geeft een overzicht van dergelijke vragen en afspraken.
Via een ILS (Basis InformatieLeveringsSpecificatie) worden dan weer afspraken gemaakt om informatie eenduidig uit te wisselen, bv. de projectstructuur.

Al Wakrah

De finale spreker, Roland Jungbluth van Besix, presenteerde hoe het “Al Wakrah” voetbalstadion in Qatar gerealiseerd is met BIM. Dit ontwerp van Zaha Hadid heeft een dak van 39.500 m², 29.000 m² buitengevels en 1.350m² binnengevels; het budget was omgerekend 39.250.000 €.
Tijdens elke fase is BIM toegepast: van de ontwerpfase (eisen klant, uitdagingen, resultaten) tot de uitvoeringsfase (studie, productietekeningen en zaaglijsten genereren en coördinatie met andere onderaannemers).

Verantwoordelijkheid?

Aan het eind van de avond konden deelnemers met hun vragen terecht bij de sprekers. Een belangrijke vraag is wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor een succesvol BIM-traject. Die ligt bij verschillende partijen: het begint bij de opdrachtgever, die zijn ambitie hierin duidelijk moet maken; vervolgens moet de architect vanaf het ontwerp een goed gestructureerd BIM-model opzetten; aansluitend moeten alle bouwteampartners op een gelijkwaardig niveau een bijdrage leveren. Er dient één centrale BIM-coördinator te zijn die alles opvolgt. Dit kan een medewerker van de aannemer of een externe specialist zijn.

Internationale stand van zaken

Op dit moment is BIM op internationaal niveau niet vergelijkbaar. Op landelijk niveau zijn er lobbygroepen die hun eigen standaard trachten te bepalen. Het is zeer belangrijk om afspraken vast te leggen, zodat er eenvormigheid ontstaat.
Belgische constructeurs en gevelbouwers moeten zeker opletten dat ze hierin niet in snelheid worden gepakt door buitenlandse gevelbouwers. Andersom is er, door het gebrek aan afspraken, wellicht een extra moeilijkheid voor buitenlandse partijen om te voldoen aan de verwachtingen van de klant.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Nieuwe naam voor fabrikanten buitengevelisolatie

Nieuwe naam voor fabrikanten buitengevelisolatie

De Belgische federatie van fabrikanten van buitengevelisolatiesystemen IVP-ETICS heeft een nieuwe naam: Xhermo.be - Façade Insulating System Association. Xthermo.be ontwikkelt en verspreidt documentatie bij alle actoren doorheen het hele[…]

Niko Demeester gedelegeerd bestuurder Confederatie Bouw

Niko Demeester gedelegeerd bestuurder Confederatie Bouw

Belgische baksteenproductie bleef vorig jaar stabiel

Belgische baksteenproductie bleef vorig jaar stabiel

Demo Days pas in 2022

Demo Days pas in 2022

Meer artikels