Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Bestaande bouw biedt nog enorme isolatie-uitdagingen

Gerelateerde onderwerpen :

Bestaande bouw biedt nog enorme isolatie-uitdagingen

CIR had op haar lunch en infomeeting Dr. Ir. Peter Wouters als gastspreker uitgenodigd. De directeur Ontwikkeling en Valorisatie bij het WTCB is al jaren nauw betrokken bij alle ontwikkelingen m.b.t. de isolatie- en energieprestatieverbetering bij nieuwbouw en renovatie. Hij belichtte het blijvende belang van goed isoleren in een historisch perspectief.

Oliecrisissen

'In de jaren '60 van vorige eeuw was energie zo goed als gratis. Dubbel glas verbeterde het thermische comfort. In 1970 was nog niet veel sprake van isolatie en kennis hierover. De twee daaropvolgende oliecrisissen deden echter beseffen dat energie niet oneindig en niet gratis is. Men begon te isoleren met zeer kleine isolatiediktes. Vele aspecten (koudebruggen, vochthuishouding, luchtdichtheid, ') waren nog onbekend of vormden geen aandachtspunten. In 1980 plaatste men een beetje isolatie, startte (vooral aan de KU Leuven met prof. Hugo Hens) de kennisopbouw en werden vooral woonwijken geplaagd door condensatie en schimmelvorming. In die periode werden de eerste berekeningen m.b.t. netto energiebehoeften (Kenerg, '), koudebrugberekeningen en berekeningen van vochthuishouding in wanden (Glaser, ') gemaakt. Op internationale schaal groeide de bezorgdheid om onze ongezonde gebouwen, wat uitmondde in Healthy buildings conferences in 1988 in Stockholm, in 1991 in Washington DC en in 1994 in Boedapest. De International Building Performance Simulation Association (IBPSA) hield conferenties in 1985 in Seattle, in 1989 in het Canadese Vancouver en in 1991 in Nice. Ook het klimaat kreeg aandacht met het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)', meldt hij.

In 1990 werd een begin gemaakt met isolatie-eisen in een Belgische context. De kennis nam toe, maar nog steeds werden zeer kleine isolatiediktes en -hoeveelheden toegepast. Op internationaal vlak veranderde men van een stapsgewijze evolutie naar een radicale verandering van denken. Het eerste passiefhuis ter wereld in het Duitse Darmstadt-Kranichstein betekende een enorme stimulans voor een zeer doorgedreven manier van isoleren. Het binnenklimaat en zomercomfort kregen veel aandacht. Zo werd bij de Pleiadewoning in Louvain-la-Neuve, die in 1991 werd gebouwd en een K28-peil kreeg, specifiek aandacht geschonken aan het zomercomfort.

'De impact van de regelgeving werd bekeken tijdens de SENVIVV-studie, waarbij 200 woningen in Vlaanderen willekeurig werden geëvalueerd. Uit deze studie, die de EU vrij vaak gebruikt als referentie, bleek dat heel wat punten niet voldeden aan de opgelegde voorwaarden en dat iets eisen één zaak is, maar het ook realiseren een andere. In 2000 werden in Wallonië wettelijke eisen inzake het K-peil en NEB van kracht. De praktijk bleek echter problematisch. De aandacht groeide voor het primaire energieverbruik in een Belgische en een Europese context. In een Europese context werd het EPBD vanaf 2006 toegepast. Eisen moesten geformuleerd worden in termen van primaire energie. Er was evenwel nog geen indicatie van eisenniveaus. In de Belgische context gold een epb-wetgeving in de drie gewesten met matige eisen. In grote mate werd een eenvormige methode toegepast. Vooral in het Vlaamse Gewest werd veel geïnvesteerd in handhaving', herinnert Peter Wouters zich.

Tegen 2010 geraakte het begrip van E-peileisen goed ingeburgerd. In de gewesten werd een gemeenschappelijke methode toegepast en men evolueerde naar een handhavingskader. In de Europese context was er de EPBD-recast met minimale kostenoptimale eisen. De nieuwbouw moest in 2020 in alle lidstaten aan ben-eisen voldoen. Nieuwe richtlijnen RE (renewable energy) + EE (energy efficiency) + Ecodesign werden vooropgesteld en men zwoer bij een langetermijnplanning waarbij 2020 niet het einde van het verhaal betekende. Eveneens belangrijk was de European Roadmap to 2050. In de Belgische context evolueerden de eisen zeer snel. Nog altijd werd grosso modo een Belgische methode gevolgd bij de evaluatie van de energieprestatie. Koudebruggen werden effectief ingerekend in het epb, waarvan ze een expliciet onderdeel vormen. De aandacht steeg voor de bestaande bouw. Voor de bestaande bouw in Vlaanderen werd dakisolatie vanaf 2020 verplicht en vooral in het Vlaamse Gewest werden kwaliteitskaders (spouw, ') gestart. Het Brusselse Gewest opteerde voor een snelle evolutie naar passiefbouw en ook Vlaanderen kende een hst-evolutie van eisen in vergelijking met voordien. Mede hierdoor was er wel bijna geen leercurve.

Voor de bestaande bouw zijn er nog enorme uitdagingen.

“In 2015 zien we een zeer snelle evolutie van de eisen, grote isolatiediktes, de voorbereiding van ben en een reflectie over hoe het bestaande patrimonium kan behouden worden op energetisch vlak. De problematiek is veel complexer dan twintig jaar geleden', verklaart Peter Wouters, die behalve manager van INIVE EEIG ook coördinator is van QUALICHeCK.

Als 'the sky the limit' is, dan moeten we daar volgens hem naartoe. Alle nieuwe gebouwen worden bijna-energieneutraal en beantwoorden aan kostenoptimale eisen. De EU-lidstaten moeten in vijf jaar naar de ben-status. De volgende stap is nulenergiegebouwen (ZEB) en die erna energiepositieve gebouwen.

'Als je een wasmachine zoekt, kijk je uit naar een betrouwbaar energielabel en een degelijke kwaliteit (A++ en A+++), m.a.w. naar een toestel dat niet alleen energiezuinig is maar zeker ook een propere was oplevert. Dat geldt ook voor onze sector. In Cyprus bv. werden ernstige afwijkingen vastgesteld tussen de vermelde U-waarden in het epc en de effectieve U-waarden; slechts in één van de 15 onderzochte gevallen is de U-waarde betrouwbaar. Bij een studie in Estland bleek dat 17 van de 25 onderzochte projecten te warm waren en niet beantwoordden aan de regelgeving', licht de WTCB-directeur toe.

Review recast

Twee maatschappelijke verwachtingen staan volgens hem voorop: er moet (meer) aandacht besteed worden aan handhaving van het epc voor nieuwbouw en bestaande bouw, vooral in een EU-context, en aan een goede kwaliteit van uitvoering. De tweede QUALICHeCK-conferentie op 4 september in Brussel focust op een betere naleving/kwaliteit van de werkzaamheden en een eventuele herziening van EPBD recast. Wat de review van de recast betreft, zal de Europese Commissie, bijgestaan door het Comité dat samengesteld werd door artikel 26, deze richtlijn tegen ten laatste 1 januari 2017 evalueren in het licht van de opgedane ervaring en de vooruitgang die werd geboekt tijdens de toepassing ervan en indien nodig voorstellen doen. Tijdens de consultatieperiode van juni tot september kunnen alle betrokkenen hun bedenkingen formuleren en kijken of er redenen zijn om op bepaalde vlakken bij te sturen en zo ja, welke.

'In het verleden was de discussie relatief eenvoudig: meer isoleren was de boodschap. Daarbij vormde de Trias Energetica een vertaling van het principe van het gezond verstand. Vermoedelijk zitten we in de nieuwbouw in de buurt van het maatschappelijk te verantwoorden maximum, maar voor de bestaande bouw zijn er nog enorme uitdagingen. Intussen loopt het uitstippelen van een Renovatiepact in Vlaanderen. De EU zegt dat we tegen 2020 voor nieuwbouw ons ben-doel moeten halen. Voor bestaande gebouwen moeten we ook eisen gaan stellen. Het Vlaamse Renovatiepact is ambitieus en handhaafbaar, maar je moet hiervoor een breed draagvlak creëren; je moet immers ook realistisch zijn en ervoor zorgen dat het aanvaardbaar is. Het Vlaamse Renovatiepact streeft naar de (stapsgewijze) invoering van een woningpas en stelt de vraag naar minimale prestaties op componentenniveau', signaleert de gastspreker.

Er wordt volop gewerkt aan een kwaliteitskader. De kwaliteitsbewaking situeert zich op het niveau van de isolatietechnieken (navulling spouwmuren sinds juli 2012, binnenisolatie vanaf januari 2016 en buitenisolatie vanaf 2017 in Vlaanderen), hernieuwbare energie in de drie gewesten en uitvoeringsgekoppelde epb-prestaties (luchtdichtheid sinds januari 2015 en residentiële ventilatie vanaf 2016 in Vlaanderen).

'Het elektriciteitsverbruik verminderen is onzin, maar dat is de verkeerde vraag. Er is nood aan een nieuw energiesysteem. Ronnie Belmans van de KU Leuven, ceo van EnergyVille, merkt op dat als Tesla erin slaagt om op grote schaal en tegen scherpe prijzen een batterij van ongeveer 10 kWh te produceren die behoorlijk efficiënt duurzame energie kan opslaan en weer afgeven dit de ontbrekende schakel kan zijn die het huidige marktmodel volledig op zijn kop zet', besluit Peter Wouters.

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Aster plaatst 650.000 zonnepanelen op sociale woningen

Aster plaatst 650.000 zonnepanelen op sociale woningen

Deze week tekenden veertig Vlaamse sociale huisvestingsmaatschappijen (shm’s) de oprichtingsakte van de coöperatieve vennootschap Aster, een initiatief van de Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen (VVH). Aster wil de[…]

VMM bouwt dijken in Wingevallei tegen overstromingsschade

VMM bouwt dijken in Wingevallei tegen overstromingsschade

Regering investeert in duurzame energie

Regering investeert in duurzame energie

Antwerpen stimuleert verwijderen van asbest uit woningen

Antwerpen stimuleert verwijderen van asbest uit woningen

Meer artikels