Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Begrijpen

Er zijn mensen die alles begrijpen. De relativiteitstheorie van Einstein, de verkeerssignalisatie in Gent,... de uitleg bij de formulieren voor een Belgische belastingaangifte': niets blijft voor hen verborgen. Dat is goed voor hen, maar niet voor ons; want als ze hun kennis voor ons etaleren, dan raken we nog meer in de war.

Het is niet omdat verschillende zaken niet of moeilijk te begrijpen zijn dat men ze zomaar met elkaar kan vergelijken. De relativiteitstheorie is een wetenschappelijk denkkader; en wie zich de moeite getroost om wiskunde en natuurkunde te studeren, zou het moeten kunnen snappen. Maar echt nodig is dat niet; er zijn genoeg slimme koppen die voor ons kerncentrales, atoombommen en radio-isotopen voor medische toepassingen kunnen maken. En als terzake nog andere nuttige uitvindingen te doen zijn, dan komen die er ook wel.

Verkeerssignalisatie is al een moeilijker probleem. We weten wel wat elk van die Gentse borden (mits juist opgesteld) theoretisch betekent, maar wat doe je als gezagsgetrouwe burger als je uit de bordenwirwar niet meer wijs raakt' Bovendien komen er elke dag verkeersborden bij, straks telt de binnenstad meer borden dan inwoners. Het gaat overigens niet alleen om borden die verondersteld worden het auto- en fietsverkeer te regelen; iedere Gentenaar wordt regelmatig aangesproken door toeristen die er niet in slagen te begrijpen in welke richting de trams rijden omdat de plannetjes die De Lijn her en der uithangt niet compatibel zijn met de stadsplannetjes die ze bij hebben. Geboren en getogen Gentenaars weten dat de meeste trams, wat ook hun aangeduide bestemming zij, vroeg of laat wel eens aan het Sint-Pietersstation voorbijkomen, zodat ze vertwijfelde toeristen toch kunnen helpen om weer thuis te geraken, en dat geeft toch een kleine voldoening.

Onze belastingaangifte heeft nog een bijkomende complicatie. Wij moeten die zelf invullen, maar weten niet hoe omdat de bijgevoegde boekjes met toelichting in het ambtenarees opgesteld zijn. We doen dan toch, al dan niet met behulp van een deskundige, moeite om het document in te vullen; maar als we de afrekening enkele maanden later in de bus krijgen, snappen we die ook niet. Alleen de mededeling dat we tegen een bepaalde datum een bepaalde som moeten bijbetalen, snappen we wel.

In tegenstelling tot de relativiteitstheorie van Einstein en de Gentse verkeersborden zijn belastingen een thema waarbij we heel veel toelichtingen krijgen. Belastingen betalen we om de schatkist van de staat te vullen, zodat de staat genoeg geld heeft om voor ons te zorgen. Tot die zorg hoort het inrichten van onderwijs (nodig voor de vorming van onze kinderen), voor de bouw van wegen (nodig voor onze verplaatsingen), voor de aankoop en het onderhoud van tanks en vliegtuigen (om ons tegen Poetin te beschermen), enzovoort.

Belastingen betalen we in allerlei vormen, zowel rechtstreeks (inkomstenbelasting) als onrechtstreeks (bijvoorbeeld btw). Onze jaarlijkse belastingbrief valt onder de rubriek 'directe belastingen' en is eigenlijk bedoeld om te berekenen wat we nog moeten bijbetalen na al de 'voorheffingen' die we in de loop van het vorige jaar al betaald hebben. Werknemers krijgen als geheugensteun een 'fiscale fiche' van hun werkgever; zelfstandigen moeten het allemaal zelf uitvissen, en laten zich daarom meestal bijstaan door een fiscaal adviseur.

In een moderne democratische staat gaat een groot deel van het bruto nationaal product naar de staat, en keert daarna via allerlei kanalen 'herverdeeld' terug naar de burger. Veel politici zijn er daarom van overtuigd dat belastingen een vormende functie hebben: onze leefwereld wordt er door gemodelleerd. Regerende partijen plegen hun best te doen om ons wijs te maken dat ze die herverdeling heel nauwgezet ter harte nemen, terwijl oppositiepartijen benadrukken dat de regering het vooral verkeerd doet. Dat partijen elkaar tegenspreken, hoort bij de spelregels van de democratie, maar leidt niet tot een betere kennis van de feiten.

Veel politici zijn er van overtuigd dat belastingen een vormende functie hebben.

Sinds enkele maanden worden we dagelijks overstelpt met nieuws over Griekenland. Dat Griekenland niet echt goed bestuurd wordt, wisten we al; en dat het destijds op grond van niet helemaal correcte informatie in de eurozone geraakt is, wisten we ook. Maar hoe ze er in geslaagd zijn een staatschuld op te bouwen die nog groter is dan de schuld die België in de jaren '70 van vorige eeuw torste, weten we niet.

Dat de Grieken niet graag belastingen betalen, vermoeden we wel; er is geen reden om aan te nemen dat ze op dat vlak anders denken dan wij. Vraag is alleen of hun belastingsysteem even gecompliceerd is als het onze.

Om de zoveel jaar duikt bij ons de idee op om de 'progressieve' belastingschalen te vervangen door een 'vlaktaks', dat is een vast percentage voor iedereen, en in ruil daarvoor de vele aftrekposten af te schaffen. Daar wordt altijd op gereageerd met de bewering dat de vlaktaks 'sociaal onrechtvaardig' is, terwijl de 'progressieve' belastingschaal tot herverdeling leidt. (Dat zou onder meer Karl Marx, in zijn tijd een verdienstelijke econoom, ooit gezegd hebben.)

We leven niet meer in de eeuw van Karl Marx; de goede man leefde honderdvijftig jaar geleden en kon niet weten dat er ooit een tijd zou komen waarin burgers belastingaftrek zouden krijgen omdat ze zonnepanelen op hun dak legden of omdat ze geld gegeven hebben aan een ngo die zich tegen gentechnologie kant.

De wens om te begrijpen hoe we geregeerd worden en waarom dat zo gebeurt, lijkt legitiem, maar is blijkbaar moeilijk te beantwoorden.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

"Aannemers kunnen geen bullshit meer verkopen"

"Aannemers kunnen geen bullshit meer verkopen"

De bouwsector is vandaag – op een paar positieve uitzonderingen na – nog heel klassiek in zijn communicatie. “Aannemers pakken vooral uit met wat ze in het verleden al gerealiseerd hebben, terwijl het ‘hoe’ en meer[…]

Hilti automatiseert boren in plafonds

Hilti automatiseert boren in plafonds

Pools universiteitsgebouw wint Brick Award

Pools universiteitsgebouw wint Brick Award

Genk krijgt nieuwe spoorbrug over het Albertkanaal

Genk krijgt nieuwe spoorbrug over het Albertkanaal