Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Antwerpse bouwsector onder stoom

Antwerpse bouwsector onder stoom

“Momenteel beleeft de Antwerpse bouwsector een sterke relance. De start van de grote Oosterweelwerven zal het tekort aan arbeidskrachten pijnlijk duidelijk maken”, aldus Bob Van Poppel en Joris De Fré van Confederatie Bouw Provincie Antwerpen. (foto Confederatie Bouw)

© 2012 WDPICTURES

Sinds vorig jaar vormen de vroegere vzw’s Confederatie Bouw Antwerpen en Confederatie Bouw Kempen officieel nog slechts één vzw, genaamd ‘Confederatie Bouw Provincie Antwerpen’. Een gesprek met voorzitter Bob Van Poppel en directeur Joris De Fré over o.m. de forse relance van de sector, de delicate balans  tussen het groeiende aantal zelfstandige bouwondernemers zonder personeel en het tekort aan geschoolde vaklui, en de ‘aannemersdorpen’ in de Antwerpse haven.

De bouwsector zit opnieuw op kruissnelheid, na de economische crisis waardoor vele jobs in de sector teloor  gingen. “Toch zijn we de crisis in ons land nog vrij goed doorgekomen. In Nederland bv. zijn er meer jobs verloren gegaan. De federale en Vlaamse overheden hebben oor gehad voor de argumenten van de Confederatie Bouw en de sector stimulansen gegeven met fiscale maatregelen en premies. Van onze kant is er constant gehamerd op het behoud van het investeringspeil”, aldus Bob Van Poppel, zaakvoerder van Bouwbedrijf Van Poppel, een… zevende generatie bouwbedrijf uit Mechelen. Via de Jongerenkamer werd hij lid van de raad van bestuur, later ondervoorzitter en sinds maart 2018 is hij voorzitter van de Confederatie Bouw Provincie Antwerpen. 

Zwaargewicht

In de voorbije twee jaar steeg – gebaseerd op de btw-aangiften - het aantal bouwbedrijven in ons land van 95.503 naar 106.981. Van de 64.948 Vlaamse bedrijven waren er 15.520 uit de provincie Antwerpen. Van de Vlaamse ‘bouw-omzet’ van 41,40 miljard € neemt deze provincie er 12,32 miljard voor haar rekening, “een omzet die net iets meer is dan deze van het hele Waalse Gewest”, aldus Joris De Fré, niet zonder enige trots.

Momenteel beleeft de Antwerpse bouwsector een sterke relance. “Met de start van de grote Oosterweelwerven zal het tekort aan arbeidskrachten in het Antwerpse pijnlijk duidelijk worden. De schaarste is voelbaar voor alle profielen. De enige instroom op de werven die stijgt, is deze van zelfstandigen zonder personeel”, aldus De Fré.

“Van de 14.890 Vlaamse bouwbedrijven-werkgevers zijn er 3.705 uit onze provincie afkomstig. Terwijl het totaal aantal ondernemingen stijgt, daalt het aantal werkgevers in de sector. In Vlaanderen waren er in 2013 nog 15.808 bouwwerkgevers, in 2017 was dit aantal gedaald tot 14.890. Dat zijn er bijna 1.000 minder. In Antwerpen zien we in dezelfde periode een daling van 286 werkgevers. Lees: het stijgend aantal ondernemingen is vooral het gevolg van een groeiend aantal zelfstandigen zonder personeel (zzp)”, cijfert De Fré ons voor (zie ook kader ‘Exponentiële toename zzp hieronder).

Exponentiële toename zzp

“De exponentiële toename van het aantal zelfstandigen zonder medewerkers zorgt voor spanning op de arbeidsmarkt en zet de sectorfondsen voor de arbeiders onder grote druk. Deze fondsen worden immers gespijsd door bijdragen op de salarismassa van de bouwvakkers en ontvangen geen inkomsten van zelfstandigen. De financiering van deze fondsen komt hierdoor in het gedrang. In enkele jaren tijd is het aantal startende zelfstandigen zonder personeel aanzienlijk gestegen. Indien het uitvoeren van een project enkel op eigen kracht niet haalbaar is, geven deze aannemers er de voorkeur samen te werken met andere zelfstandigen in dezelfde situatie. Men wil het aanwerven van eigen personeel zo lang mogelijk uitstellen. Het zzp-statuut is vooral aantrekkelijk voor zij die willen ontsnappen aan de overgereglementeerde arbeidsmarkt. Ook de langere opzegtermijnen in de bouw en het gebrek aan flexibiliteit in het werknemersstatuut spelen dit systeem in de kaart”, aldus De Fré. - PDC

Aantal renovaties stagneert

Met een toename van het aantal flats en een daling van het aantal woningen volgt Antwerpen de algemene trends in Vlaanderen. Zorgwekkend is evenwel dat het aantal renovaties de voorbije jaren vrij constant blijft, in het licht van de Doelstellingen 2050 geen goede zaak.

“Eigenaars zijn nog altijd eerder geneigd om te investeren in verfraaiingswerken zoals een nieuwe keuken of schilderwerken. Voor een grondige renovatie ontbreken vaak de impulsen, zeker bij de oudere generatie. Meestal gebeurt dit pas indien de woning wordt verkocht aan jongere mensen met verbouwplannen. Wat het volume niet-residentiële gebouwen betreft, was er eind vorig jaar een vrij sterke terugval, die wellicht van tijdelijke aard zal zijn”, aldus Van Poppel.

‘Nooit zoveel mensen op onze werven’

In de voorbije 10 jaar nam het aantal arbeiders in de Vlaamse bouwsector met 20.000 eenheden af. Momenteel stijgt het aantal bouwvakkers weer lichtjes. De jongste twee jaar bleef het stabiel rond 157.000 – tegen 176.000 in 2008. In dezelfde 10 jaar zien we het aantal bedienden in bouwbedrijven stijgen van 34.000 naar 43.000. De verhouding in tewerkstelling bedienden/totaal werknemers is dus gestegen van 17 naar 21%.

“Voor onze provincie zien we eenzelfde achteruitgang in arbeiders op 10 jaar, met -3.027 eenheden. Wel ligt het aantal bedienden met 12.202 eenheden (32%) veel hoger dan elders in het land. De concentratie aan grote bouwbedrijven in de Antwerpse regio ligt hiervan aan de basis. Terwijl het Vlaams gemiddelde in de bouw 1 bediende op de 5 medewerkers bedraagt, is dit voor de bouwprovincie Antwerpen 2 bedienden op de 5 medewerkers. De grote winnaars in dit cijferverhaal zijn de zelfstandigen zonder personeel. Deze zijn in de voorbije 10 jaar met 43% toegenomen”, aldus De Fré.   

‘Houden zoals het is’

“De tijd dat eigenaars van zeer ruime percelen met grote villa’s in residentiële wijken goud in handen hadden, is wellicht definitief voorbij. In de huidige tijdsgeest geven de mensen vaak de voorkeur aan veel kleinere percelen en willen ze dichter bij elkaar wonen. Misschien kan het herverkavelen van bestaande percelen hier op termijn een oplossing bieden”, aldus Van Poppel.

In de lijn dus van de verdichtingspolitiek die de Vlaamse overheid en ook de lokale besturen willen voeren. “Naar aanleiding van de door minister Schauvlieghe gelanceerde ‘boskaart’-piste hebben we vergaderd met een aantal burgemeesters van landelijke gemeenten, vooral uit de Kempen, over hoe we de komende bevolkingsaangroei zouden kunnen opvangen”, aldus Joris De Fré. “De meesten onder hen waren door bezorgde inwoners aangesproken. Hieruit bleek duidelijk dat zowel de lokale besturen als hun inwoners er de voorkeur aan geven de bestaande woonuitbreidingsgebieden niet aan te snijden.”

Wat compacter bouwen betreft, voert Antwerpen met 78 m² – na Oostende met 76 m² – de lijst van Vlaamse steden en gemeenten met de laagste bewoonbare oppervlakken aan. “Op zich heeft dit vooral met de toename van de bouw van het aantal appartementen te maken. Maar wellicht ook voor een stuk met een verlies aan welvaart. Er wordt ook compacter gebouwd en geleefd uit economische noodzaak. Bouwers moeten steeds meer uitgeven aan wettelijke verplichtingen en administratieve rompslomp: verplichte verzekeringen, milieuregels, kilometerheffing, gemeentelijke belastingen…  Het kost hen vierkante meters”, aldus De Fré.  

‘Aannemersdorpen’

Antwerpen is de tweede grootste petrochemische site wereldwijd. In de havenzone zijn – in de slipstream van grote chemische en andere bedrijven – volledige ‘aannemersdorpen’ ontstaan met ateliers en werkplaatsen. Een vrij gesloten groep bouwbedrijven, eigenlijk betreft het eerder industriële contractors die vooral werkzaam zijn voor de chemiereuzen die in de haven gevestigd zijn.  Deze bedrijven – sommigen tellen tot 1.000 medewerkers – zijn de grootste werkgevers in de Antwerpse bouwwereld. Al zij het dat hun activiteiten – bouwen, onderhoudswerkzaamheden, stellingbouw…. - deels onder de noemer ‘industrial services’ vallen. Het gaat in totaal om een 5.000-tal arbeidskrachten”, schat De Fré. 

Voor ’t Schoon Verdiep

In aanloop naar de volgende gemeenteraadsverkiezingen laat de Confederatie Bouw Provincie Antwerpen zich niet onbetuigd. “Het zal u niet verbazen dat een betere mobiliteit in onze provincie op de eerste plaats komt. Er zijn uiteraard de problemen rond de Antwerpse ring, maar er is meer dan dat. En dan gaat het ons vooral over een betere bereikbaarheid van – en parkeergelegenheid op - de werven, en de toename van de daarmee gepaard gaande kosten voor bouwbedrijven. Een terechte bekommernis van vele inwoners is de slechte staat van vele fietspaden, niet enkel in de stad Antwerpen, waarin dringend meer moet geïnvesteerd worden. Ook transparantere aanbestedingsprocedures blijven bovenaan onze agenda staan”, aldus Van Poppel.

Geen fake news aub

Confederatie Bouw Antwerpen ontwikkelde eind jaren ’90 van vorige eeuw een opmerkelijk tewerkstellingsinitiatief in samenwerking met de stad. Met (oorspronkelijk ‘Scola’, later ‘Bouwpool’, en nu) ‘Talentenwerf’ is de lokale kamer er in geslaagd een joint-venture met de lokale VDAB af te sluiten. Sinds kort is er, naast het gebouw van de lokale Confederatie op de Theodoor Van Rijswijckplaats, een gebouw van waaruit een zestal VDAB-bouwspecialisten, samen met Constructiv en de sociale partners, de vraag naar bouwvakkers zo snel mogelijk probeert op te lossen vanuit de bestaande bouwreserve.

“In de voorbije twee jaar is het aantal werkzoekenden in de Antwerpse bouwsector gehalveerd”, aldus De Fré. “De toestand inzake tewerkstelling in onze bouwsector is zeer precair. Toch blijft men vanuit sommige syndicale hoeken volhouden dat onze bouwbedrijven arbeiders ontslaan om goedkopere buitenlandse arbeidskrachten te kunnen in dienst nemen. Een sector die aan een instroom van nieuwe arbeidskrachten toe is, kan dergelijk fake news missen.” – PDC

 

AANBESTEDINGEN
Alle aanbestedingen

Meest aanbevolen artikels

Restauratie Handelsbeurs op schema

Restauratie Handelsbeurs op schema

Aannemer Denys uit Wondelgem heeft de werken voor de bouw van de parking onder de historische Antwerpse Handelsbeurs met succes afgerond. In dit project komen diverse restauratie- en renovatiewerken voor, alsook specifieke ondergrondse[…]

28/06/2018 | AntwerpenRestauratie
Sint-Laurentiuskerk is bijna klaar

Sint-Laurentiuskerk is bijna klaar

Provinciale focus Antwerpen

Dossier

Provinciale focus Antwerpen

Nieuw woonproject in quarantainestallen

Nieuw woonproject in quarantainestallen

Meer artikels