Volg Bouwkroniek

Abonneer u
Aanmelden

Volg Bouwkroniek Bouwkroniek

Aardbevingen

Gerelateerde onderwerpen :

Het aardoppervlak heeft de neiging af en toe te gaan trillen (of 'beven'). Dat gebeurt meestal onverwacht, maar er zijn wel plaatsen op aarde waar het veel vaker voorkomt dan elders. Geleerde bollen hebben ontdekt dat bevingen aan het aardoppervlak ontstaan als geologische platen onder het aardoppervlak aan het schuiven gaan en daarbij tegen elkaar aan wrijven. De schokken die daarbij veroorzaakt worden, kunnen het aardoppervlak doen trillen. De voornaamste gevolgen van (zware) aardbevingen zijn instortende gebouwen en het menselijke leed dat ermee gepaard gaat.

Het aardoppervlak heeft de neiging af en toe te gaan trillen (of 'beven'). Dat gebeurt meestal onverwacht, maar er zijn wel plaatsen op aarde waar het veel vaker voorkomt dan elders. Geleerde bollen hebben ontdekt dat bevingen aan het aardoppervlak ontstaan als geologische platen onder het aardoppervlak aan het schuiven gaan en daarbij tegen elkaar aan wrijven. De schokken die daarbij veroorzaakt worden, kunnen het aardoppervlak doen trillen. De voornaamste gevolgen van (zware) aardbevingen zijn instortende gebouwen en het menselijke leed dat ermee gepaard gaat.

Het is sinds lang bekend dat er landstreken zijn waar aardbevingen vaker voorkomen dan elders. In Europa zijn dergelijke streken vooral te vinden in de landen rond de Middellandse Zee. Vergeleken met de aardbevingen rond de Stille Oceaan zijn de 'Europese' aardbevingen minder frequent en meestal eerder bescheiden, maar af en toe zijn ten gevolge van aardbevingen in Europa toch tientallen, en uitzonderlijk zelfs honderden, dodelijke slachtoffers te betreuren. Dat gebeurt eerder zelden en altijd onverwacht, levert dramatische beelden op op televisie en raakt daarna weer vergeten tot op de dag dat op een andere plaats weer eens hetzelfde gebeurt.

Sinds enkele tientallen jaren bestaan er normen voor 'aardbevingszeker' ontwerpen en bouwen. Absoluut zeker is niets in dit leven, maar een gebouw optrekken dat een behoorlijke kans heeft een middelzware aardschok te weerstaan is wel mogelijk.

Bouwen is omgaan met krachten. De belangrijkste is de zwaartekracht en daarom bouwen we steeds loodrechte muren, zodat de last precies boven het grondvlak van de muur staat. Naast de verticaal aangrijpende zwaartekracht is er ook de horizontaal aangrijpende kracht van de wind, die we goed kennen en die gemakkelijk op te vangen is, plus exceptioneel aangrijpende krachten, zoals een (niet te zware) auto die tegen een gevel aanbotst.

Accuraat met de zwaartekracht omgaan hebben we in de loop der eeuwen wel geleerd, en de kans dat een gebouw instort omdat de muren onvoldoende draagkracht hebben, is verwaarloosbaar klein. Het opvangen van horizontale belastingen is iets moeilijker te berekenen, maar de kans dat een gebouw omver waait omdat het fout ontworpen is, is ook zéér klein. Bij normale woonhuizen kan hoogstens een serieuze grondverzakking, een zware ontploffing binnen het gebouw of de aanrijding door een zwaar voertuig ernstige schade berokkenen.

'Aardbevingszeker' ontwerpen is moeilijker; maar indien men in de muren horizontale en schuine wapeningen voorziet die toevallig optredende zijdelingse krachten kunnen opvangen, dan kan men met redelijke zekerheid bouwen. Toen de Amerikanen tweehonderd jaar geleden Californië koloniseerden, stelden ze spoedig vast dat de aarde daar wel vaker 'beeft'. In 1906 werd de stad San Francisco door een beving zwaar getroffen; sindsdien worden bouwnormen in acht genomen die toelaten de frequent voorkomende 'middelgrote' schokken probleemloos te overleven, maar de natuur heeft tijd en niemand weet wanneer ooit eens een onvoorzien zware aardbeving zal optreden.

In de aardbevingsgevoelige streken van het oude Europa liggen de zaken anders. De kleine dorpjes in de Italiaanse Apennijnen bestaan grotendeels uit zeer oude gebouwen met dikke muren in (uiteraard ongewapend) natuursteenmetselwerk, bekroond met zware daken die een flinke zijwaartse druk uitoefenen. Sinds een aantal jaren bestaan daar ook wel normen en voorschriften die aansporen tot 'seismisch veilig' bouwen, maar daar heb je niet veel aan in streken waar niemand meer bouwt omdat de bevolking niet toe- maar afneemt. Bovendien bestaat de enige economie van deze plaatsjes vaak uit toerisme, en je kan toeristen die op zoek gaan naar wat vakantieromantiek niet vergasten op oude kerken en huizen die post factum in een stalen korset zijn gestopt om ze bestand te maken tegen een aardbeving die theoretisch wel mogelijk maar toch zeldzaam is.

En dan gebeurt het toch eens, zoals op 24 augustus, toen in centraal Italië enkele dorpen zwaar getroffen werden en tweehonderdvijftig doden vielen. Van twee dorpen zou de oude dorpskern volledig zijn ingestort.

 

De natuur heeft tijd en niemand weet wanneer ooit eens een onvoorzien zware aardbeving zal optreden.

 

Bizar aan dit menselijke drama is dat onze vaderlandse pers het meteen en unisono had over 'corruptie' van de plaatselijke bouwaannemers. Dat is een heel zware maar ook zeer eigenaardige collectieve beschuldiging. 'Corruptie' is het woord dat men gebruikt om (politieke) omkoperij aan te duiden, en het ware toch boeiend en informatief indien we mochten vernemen welke relatie er bestaat tussen de aannemers die zeven- tot achthonderd jaar geleden de dorpen gebouwd hebben volgens de normen en vakkennis van die tijd en 'corruptie' bij hedendaagse aannemers.

 

In gebieden die aardbevingsgevoelig zijn, bestaan er recente bouwvoorschriften die bouwers verplichten in de mate van het mogelijke rekening te houden met de (in essentie onvoorspelbare) mogelijkheid van aardbevingen. Maar die voorschriften zijn niet zomaar met terugwerkende kracht toepasselijk - tenzij men alles helemaal opnieuw wil bouwen.

Al is niets onmogelijk: indien het Italiaanse ministerie van Infrastructuur dat wenst, dan kan de scheve toren van Pisa wel weer rechtgezet worden. Problematisch daarbij is dat het rechtzetten van die toren een moeilijke en dus dure operatie zou zijn, waarmee de toeristische sector hoogstwaarschijnlijk niet eens gelukkig zou zijn.

ZANDER

OVERHEIDSOPDRACHTEN
Alle overheidsopdrachten

Meest aanbevolen artikels

Herleid cyberrisico's tot het minimum

Herleid cyberrisico's tot het minimum

Het aantal bedrijven dat zich verzekert tegen cyberrisico’s is de voorbije jaren significant toegenomen. Uit de praktijk blijkt immers dat het verzekeringspakket van ook heel wat bouwbedrijven hen onvoldoende beschermt tegen het steeds[…]

25/06/2020 | VerzekeringGDPR
Meeste bouwbedrijven zijn bijna volledig aan de slag

Meeste bouwbedrijven zijn bijna volledig aan de slag

Nieuwe veiligheidsoplossingen voor scheepsbouw

Nieuwe veiligheidsoplossingen voor scheepsbouw

Coronacrisis vraagt aangepaste veiligheidspictogrammen

Coronacrisis vraagt aangepaste veiligheidspictogrammen

Meer artikels